Of je nu een brief schrijft, een rapport opstelt, een verslag uittypt of een artikel schrijft: begrijpelijk schrijven is altijd belangrijk. Je wilt tenslotte dat jouw boodschap goed en helder overkomt. Maar begrijpelijk schrijven is nog niet zo makkelijk. Je moet je tekst namelijk aanpassen aan het taalniveau van de meeste mensen, niet te moeilijke woorden gebruiken en schrijven op een manier waarop de tekst ook nog interessant is om te lezen. Om je op weg te helpen vertellen we je in dit artikel meer over begrijpelijke taal en geven we 10 waardevolle tips om een tekst begrijpelijk te schrijven.
Inhoudsopgave
Wat is begrijpelijke taal?
Begrijpelijk schrijven is een kunst op zich. Het is het vermogen om een tekst zó te schrijven dat de lezer zonder problemen de boodschap begrijpt. Hierbij houd je rekening met de woorden die je gebruikt, maar ook met de opmaak van de tekst, de aanspreekvormen en de relevantie van de informatie. Juist door dit samenspel wordt een tekst begrijpelijk voor een grote groep mensen.
Taalniveaus
Er wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende niveaus in taalbeheersing. Deze taalniveaus geven aan hoe goed iemand een taal spreekt, leest, hoort en schrijft en hoe makkelijk of moeilijk een tekst is om te begrijpen. We onderscheiden hier taalniveaus A1, A2, B1, B2, C1 en C2. Niveau A1 is heel eenvoudige taal, terwijl niveau C2 heel moeilijke woorden bevat. Taalniveau B1 en B2 zitten hier tussenin.
In Nederland wordt over het algemeen geadviseerd op teksten te schrijven op taalniveau B1. Dit is een niveau dat toegankelijk is voor de meeste mensen in ons land. Op dit niveau kun je prima moeilijke onderwerpen bespreken, maar dan met begrijpelijke woorden en een toegankelijke stijl.
Waarom is begrijpelijke taal belangrijk?
Je vraagt je misschien af waarom het zo belangrijk is om begrijpelijk te schrijven. Dat heeft verschillende redenen en die leggen we graag uit.
Toegankelijk voor iedereen
Teksten begrijpelijk schrijven is belangrijk omdat informatie hierdoor beschikbaar wordt voor een grote groep mensen. Het stelt je in staat een boodschap over te brengen in begrijpelijke taal aan een lezer met een gemiddeld niveau, maar ook lezers die bijvoorbeeld een cognitieve beperking hebben, anderstalig zijn of problemen hebben met de concentratie.
Efficiëntie
Door begrijpelijk schrijven voorkom je veel verwarring en onduidelijkheid. Als een tekst goed te begrijpen is, en makkelijk te lezen is, komt informatie beter over. Dit voorkomt dat mensen, na het lezen van de tekst, nog vragen hebben of de boodschap verkeerd hebben begrepen.
Volledigheid
Veel teksten worden geschreven om mensen te informeren. Zo voorkom je problemen en mogelijk risicovolle situaties. Bijvoorbeeld in het geval van een bijsluiter of een waarschuwingstekst. Je wilt dat de lezer de informatie goed begrijpt en volledig is ingelicht.
Populariteit
Een begrijpelijke tekst is een tekst die in de smaak valt bij de lezer. Als iemand op zoek is naar informatie over een bepaald onderwerp, zal het boek of de tekst met eenvoudige taal eerder erbij gepakt worden. Dit zijn vaak ook teksten die meer gebruik maken van spreektaal en minder van schrijftaal.
Ook online worden teksten die begrijpelijk zijn en op B1-niveau geschreven zijn, meer gewaardeerd. Duidelijke, goed gestructureerde en eenvoudige teksten scoren hoger in zoekmachines en blijven langer relevant.
10 praktische tips voor begrijpelijk schrijven
We begrijpen nu waarom begrijpelijk schrijven zo belangrijk is. Maar we hebben ook ontdekt dat het nog niet zo eenvoudig is voor schrijvers om een bericht helder over te brengen en om consequent B1-niveau te gebruiken. Veel schrijvers maken hier nog veel fouten in. Daarom geven we je graag 10 praktische tips waarmee je aan de slag kunt.
1. Houd rekening met je doelgroep
Vraag je bij het schrijven van een tekst af: ‘wie is mijn ideale lezer?’ Zo bepaal je jouw doelgroep en kun je de tekst die je schrijft beter afstemmen. Met je lezer helder voor ogen voorkom je ook dat je uitgaat van jouw eigen voorkennis en taalniveau.
2. Schrijf korte zinnen
Natuurlijk wil je volledig zijn tijdens het schrijven, maar soms kan dit leiden tot een onleesbare tekst. Bijvoorbeeld omdat je jouw zinnen te lang maakt. De meeste mensen haken af als een tekst te lange zinnen heeft. Houd je zinnen dus kort en krachtig. Met korte zinnen kun je ook prima een bericht overbrengen. En het maakt ingewikkelde teksten een stuk makkelijker leesbaar.
3. Bepaal het doel van je tekst
Voor je aan het schrijven gaat, is het belangrijk om een doel voor ogen te hebben. Wat wil je bereiken met je tekst en wat is het onderwerp? Door dit helder voor ogen te hebben wordt het schrijven van een heldere tekst makkelijker. Je kunt elke zin en alle woorden die je gebruikt namelijk toetsen aan je uiteindelijke doel.
4. Vermijd jargon en afkortingen
Het is verleidelijk om woorden te gebruiken die horen bij een bepaalde groep of een bepaald beroep, maar hiermee verlies je wel een deel van je publiek. Vaktermen en afkortingen zijn namelijk niet altijd goed begrijpelijk voor een groot publiek. Vermijd daarom het gebruik ervan. Is het toch relevant voor je tekst? Leg de termen dan goed uit op B1-niveau, in begrijpelijke taal dus.
5. Vermijd moeilijke woorden
Schrijf begrijpelijk en toegankelijk en vermijd hierbij het gebruik van moeilijke woorden. Waarom zou je een woord als ‘initiëren‘ gebruiken als ‘beginnen‘ ook de lading dekt? Spreektaal is vaak beter te begrijpen. Bedenk dus liever een alternatief om je verhaal goed te vertellen. Moet je toch een moeilijk Nederlands woord gebruiken? Leg de betekenis hiervan dan goed uit.
6. Vermijd Engelse woorden
Engelse woorden worden steeds populairder in het Nederlands. Door jargon, modewoorden en online media gebruiken steeds meer mensen niet-Nederlandse woorden in hun dagelijkse taalgebruik.
Het is echter niet verstandig om ervan uit te gaan dat iedereen deze woorden begrijpt. Niet iedereen kent een andere taal buiten het Nederlands.
7. Schrijf actief
Een zin is makkelijk te lezen als deze actief is geschreven. Schrijf daarom ‘vul het formulier in‘ in plaats van ‘het formulier wordt ingevuld‘. De eerste zin leest makkelijker en is beter te begrijpen door een grote groep mensen. Schrijf je vaak passief? Probeer dan een andere manier te vinden om je kernboodschap over te brengen.
8. Schrijf persoonlijk
Je denkt misschien dat het netjes is om officiële taal en ingewikkelde woorden te gebruiken, maar het kan de begrijpelijkheid van een tekst flink aantasten. Probeer daarom persoonlijk en toegankelijk te schrijven. Dit spreekt mensen meer aan en hierdoor komt je bericht beter over.
Deze stijl werkt prima voor lezers. Niet alleen in een e-mail, brief of nieuwsbrief, maar ook in webteksten, folders en zelfs boeken.
9. Gebruik een goede structuur
Een tekst is makkelijk te lezen en beter te begrijpen door een lezer als deze goed is opgemaakt. Maak gebruik van alinea’s en tussenkopjes. Met een goede indeling en alinea’s is het makkelijker om de tekst te scannen op relevante informatie. Probeer daarnaast lange opsommingen te vermijden in je structuur of gebruik hier bulletpoints voor.
10. Laat je tekst proeflezen
Wil je zeker zijn dat je tekst begrijpelijk is voor anderen en op taalniveau B1 is geschreven? Laat deze dan eerst door een ander persoon lezen voor je deze deelt. Maak dankbaar gebruik van eventuele feedback van de lezer. Hier kun je namelijk concreet mee aan de slag. Alle tips helpen bij het begrijpelijk schrijven.
Hulp bij begrijpelijk schrijven?
Met bovenstaande tips kun je direct aan de slag. Met heldere taal en een goede opmaak, met genoeg kopjes en alinea’s, maak je jouw teksten al snel een stuk beter leesbaar. Vind je het, ondanks deze tips, toch nog lastig om een begrijpelijke tekst op te stellen? Aarzel dan niet om hier hulp bij te vragen of neem een kijkje bij ons aanbod via Direct Duidelijk.
Bij Digitaal Toegankelijk zetten we ons in voor een digitale wereld waar iedereen toegang toe heeft. Dit doen we door onze kennis te delen. We bieden trainingen, toegankelijkheidsonderzoeken en advies aan bedrijven en ondernemers aan. Zo maken we samen informatie beter beschikbaar en taal een stuk toegankelijker voor iedereen!
Wil je meer van dit soort inzichten ontvangen?
Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Digitaal Toegankelijk.
