Skip to main content

Blind boodschappen doen

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking

Vroeger vond ik boodschappen doen op z’n zachtst gezegd geen feest. Ik moest dan eerst een lijstje maken op mijn braille-typemachine, om vervolgens bij de balie van de supermarkt te vragen of er iemand van het personeel met me door de winkel wilde lopen om mijn boodschappen te doen. Je was dan negen van de tien keer overgeleverd aan de onkunde van een puisterige puber die nog nooit van z’n leven zelf boodschappen had gedaan.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

Nooit meer te duur uit

Gelukkig is dat voor mij verleden tijd. Ik doe al mijn boodschappen tegenwoordig online. Buiten dat het makkelijker is, biedt het me nog meer voordelen. Ik kom nooit meer per ongeluk met iets te duurs thuis, omdat ik zelf de prijzen online kan vergelijken. Ook kan ik voordat ik boodschappen ga doen heel gemakkelijk de aanbiedingen bekijken. Toch loop ik bij de verschillende supermarkt-apps nog wel eens tegen een aantal problemen aan. Ik neem de vier grootste bezorgende supermarkten onder de loep om jullie mijn uitdagingen te laten ervaren.

Albert Heijn

De eerste Nederlandse supermarkt waarbij je online producten kon bestellen om thuis te laten bezorgen, was de Albert Heijn. Ik was direct verkocht. De app was vanaf dag één redelijk toegankelijk. Toen meer aanbieders deze service gingen bieden, ben ik echter toch overgestapt. Bij de Appie moet je namelijk voor minimaal zeventig euro aan boodschappen bestellen, voordat ze je bestelling komen bezorgen. En dan komen er ook nog bezorgkosten bij. Voor gezinnen zal dat niet echt een probleem zijn, maar aangezien ik alleen woon kom ik meestal niet aan die 70 euro. Ook vind ik de bezorgkosten voor mij alleen erg hoog. De app is vandaag de dag nog steeds redelijk toegankelijk, al is ie voorbijgestreefd door een concurrent. Daarover verderop meer.

boodschappen in een tas bij de voordeur

Jumbo

Een alternatief is de Jumbo. Bij de Jumbo hoef je maar voor 50 euro te bestellen voordat ze bij je op de stoep staan met je boodschappen. De bezorgkosten zijn dag- en tijdsafhankelijk. Dus op een gewild tijdstip betaal je meer dan wanneer het rustig is. De Jumbo-app heeft echter een groot nadeel voor blinden; hij wordt vaak geüpdated. Dat klinkt misschien als een voordeel, maar dat is het niet. Met iedere update is er één toegankelijkheidsprobleem opgelost, maar komen er twee nieuwe bij. Zo lukte het vanmorgen niet om producten op het scherm met alle aanbiedingen te selecteren. Dan moet je het desbetreffende product opnieuw zoeken in het zoekscherm om hem daarvandaan in je winkelmandje te plaatsen. Dat soort uitdagingen maken de winkelervaring er niet prettiger op.

Plus

Ook van de Plus-app word je als blinde niet altijd blij. Het begint al bij het aanmelden: je kunt dat niet zelfstandig doen omdat de tekstvelden van het aanmeldformulier niet gelabeld zijn. Pas wanneer een ziende je heeft geholpen met aanmelden, kun je redelijk zelfstandig je boodschappen doen. Maar dan loop je weer tegen een ander issue aan: de aankruisvakjes bij de Pluszegels worden niet goed voorgelezen door je telefoon, waardoor je daar niets mee kunt. Kortom, voor mij is de Plus met al deze beperkingen geen optie.

Picnic

De laatste aanbieder is voor mij en voor vele andere blinden de grote favoriet. Picnic. De app is verreweg het meest toegankelijk. Het minimum bestelbedrag is slechts 35 euro en het is de enige supermarkt zonder bezorgkosten. Het enige minpunt is dat ze nog niet overal in Nederland bezorgen, waardoor nog niet iedereen gebruik kan maken van de app. Maar wat mij betreft is de Picnic-app het schoolvoorbeeld van hoe het zou moeten op het gebied van digitale toegankelijkheid.

Het verschil tussen audiodescriptie en transcriptie

Door Auditieve Beperking, Blind, Doof, Slechtziend, Visuele Beperking

De concepten audiodescriptie en transcriptie worden in de praktijk vaak door elkaar gehaald. Het zijn echter twee totaal verschillende dingen. Wel is het zo dat audiodescripties en transcripties beiden entertainment toegankelijker maken voor een groter publiek. 

Wat is transcriptie?

Waarschijnlijk is een transcriptie het meest bekende concept. Bij een transcriptie wordt video of audio uitgeschreven in tekst. Door een transcript van video’s en andere media aan te bieden, kunnen mensen met een auditieve beperking ook de boodschap begrijpen. 

Close-up van een afstandsbediening waarop de knop 'Subtitle' groot in beeld is.

Twee bekende applicaties van transcripties zijn ondertiteling bij een video en een uitgeschreven tekst als alternatief van een video, podcast of andere audio. Een goed transcript bevat alle informatie die in de video wordt behandeld. Dus niet alleen gesproken teksten en gesprekken, maar ook beschrijvingen van visuele aanwijzingen, non-verbale communicatie en andere aspecten. 

Door een transcript als media-alternatief te plaatsen, voldoe je als website aan de WCAG 1.2.8: media-alternatief. Meer lezen over relevante WCAG richtlijnen? Bekijk dan ook:

Profielfoto Claire

De (on)toegankelijkheid van ondertiteling

Voor doven en slechthorenden is het heel belangrijk en handig om goed werkende ondertiteling te hebben bij televisieprogramma’s en YouTube-filmpjes. Helaas werkt die ondertiteling niet altijd even goed. Lees meer over Claire’s ervaring met ondertiteling.

Lees de blog van Claire

Wat is audiodescriptie?

Anders dan de naam doet vermoeden is audiodescriptie geen tekstuele beschrijving van audio. Audiodescriptie is namelijk een gesproken beschrijving van wat er te zien is. Waar een transcript audiovisuele content toegankelijk maakt voor doven en slechthorenden, zorgt audiodescriptie ervoor dat blinden en slechtzienden visuele content kunnen ‘zien’. 

Er bestaan verschillende vormen van audiodescripties. In films bestaat deze beschrijving vaak uit korte stukjes waar een belangrijk moment wordt toegelicht. Zo kan een kijker met een visuele beperking ook visuele hints uit de film oppakken. Ook worden scènes waar geen gesproken tekst in voorkomt beschreven. Audiodescripties in films worden op een zo natuurlijk mogelijke manier in de content verworven, zodat het de ervaring niet opbreekt. Dat betekent dat er alleen toelichting gegeven wordt op het moment dat er niet gepraat wordt in de film.

mensen in een bioscoopzaal kijken naar het scherm

Live audiodescriptie

Naast films worden live cultuur en kunstvormen, zoals dans, opera en ballet soms ook voorzien van audiodescriptie. In de praktijk gebeurt dit vaak via blindentolken die beschrijvingen doorgeven aan bezoekers doormiddel van een hoofdtelefoon. 

Profielfoto van Marrit

Audiodescriptie in de praktijk

Audiodescriptie is een beschrijving in audio van het beeld. Niet alleen de omgevingen, maar bijvoorbeeld ook de uiterlijke kenmerken van personages worden hierin omschreven. Marrit is slechtziend en wil graag dat alles dat te zien is, wordt omschreven: “Misschien is het niet altijd even interessant, maar een korte omschrijving kan al een hele toevoeging zijn, juist als je ook vogels of wind op de achtergrond hoort.”. In haar blog legt ze uit waarom ze dit belangrijk vindt.

Lees de blog van Marrit

Zelf transcripties of audiodescripties toevoegen 

Het verschil tussen transcriptie en audiodescriptie wordt dus vooral bepaald door de doelgroep. Transcriptie bestaat uit tekstuele beschrijvingen gericht op doven en slechthorenden, terwijl audiodescriptie juist visuele aspecten beschrijft voor blinden en slechtzienden. 

Diverse online tools maken het mogelijk om zelf aan de slag te gaan met transcriptie en audiodescriptie. Een voorbeeld van zo’n tool is Scribit. Via deze handige tool is het mogelijk om zelf video’s te voorzien van ondertiteling en audiodescriptie. Digitaal Toegankelijk.nl ging in gesprek met Eveline van Scribit. Lees meer over Scribit, ondertiteling en audiodescripties in het interview met Eveline van Scribit.

Keuzestress

Door Blind, Visuele Beperking

Ik ben mijn hele leven al blind. Hier kan ik goed mee leven. Dat betekent niet dat ik alles makkelijk vind. Een lastig probleem, of beter gezegd wat ik als een lastig probleem ervaar, is mijn uiterlijk.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

Over mijn uiterlijk kan ik uiteraard zelf geen mening vormen. Gelukkig heb ik familie en vrienden die dit wel kunnen, waar ik heel blij mee ben. Alleen soms hebben ze allemaal een verschillende mening, die lijnrecht tegenover elkaar staan. En aangezien dit regelmatig voorkomt, bezorgd dit me vaak ook wel keuzestress.

Haar

Een goed voorbeeld is mijn haar, of eigenlijk wat er nog van over is. Het is dun en grijs, en de fjorden zijn mega. Dit was ik twee jaar geleden totaal zat. Dat hoort natuurlijk ook een beetje bij mijn ‘oudere jongeren-status’. Bij een vriendin besloot ik de knoop door te hakken en heb ik me helemaal kaal laten scheren. De reacties waren óf laaiend enthusiast, óf in de trant van ‘wanneer heb jij je chemo gehad?’. Daarom is de vraag in het vervolgtraject; hou ik het helemaal kaal of laat ik toch een klein beetje haar staan? Hier heb ik een jaar mee geëxperimenteerd om te kijken of ik tot een oplossing kon komen die voor al mijn raadgevers bevredigend was. Uiteraard lukte dit niet.

Ed met hoed op het podium

Bron foto: website Edwin Ruyer

Vriendin

Aan al die raadgevers is nog een complicerende factor toegevoegd in de vorm van mijn vriendin. Het is de bedoeling dat zij minimaal lichtelijk opgewonden raakt wanneer ik naast haar in bed lig. En zij vindt het fijn als ik weer een poging doe om het te laten groeien. En lief vriendje dat ik ben, ga ik hierin mee.

Nu denk je dat ik hier de discussie mee getekkeld heb. Maar vrienden, neen. Want wat doe ik met de kléur van mijn haar. Laat ik het krakend grijs of doe ik er een kleurtje in. Mijn vriendin is duidelijk. Geen geverfd hoofd. In mijn omgeving zijn de geluiden verre van eensgezind. Van ‘onnatuurlijk dat verven’ tot ‘je kan echt niet met zo’n grijze kop op het podium’. Ook hierin heb ik voor mezelf een compromis gevonden. Ik betreed weer net als vroeger het podium met een hoed op en verf het niet.

Mensen staan er niet vaak bij stil, maar als blinde heb je wel dit soort strubbelingen als het aankomt op je uiterlijk. Je moet afgaan op wat ziende mensen vinden en ik ben dan ook super blij met goede raad, maar zou het ietsje pietsje eenduidiger mogen?

Hoe reist een blinde

Door Blind, Visuele Beperking

Misschien overbodig om te vermelden, maar blinden reizen niet alleen over de digitale snelweg. En daar zijn onder zienden veel misverstanden over. Dat komt vooral omdat de ene blinde de andere niet is. Laten we het eerst eens hebben over de stok.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

Twee soorten stokken

Een blinde is op de openbare weg verplicht om een stok bij zich te dragen. Daar heb je twee varianten in. Met de ‘taststok‘ – de naam zegt het al – kan de blinde voelen waar hij loopt obstakels herkennen. Daarnaast heb je een kortere versie die we de ‘herkenningsstok‘ noemen. Deze stok, die je eigenlijk alleen maar zichtbaar bij je draagt en verder niet gebruikt, wordt vooral gebruikt door slechtzienden of blinden die met een hond lopen.

Blindengeleidehond

Nee, niet alle blinden hebben een hond. Dat is een persoonlijke keuze. In principe volstaat een stok. Maar een hond is een fijn vriendje dat jou overal doorheen kan leiden en zorgt dat je nergens over struikelt. Het is helaas niet zo dat die hond de weg weet. Op den duur leert de hond natuurlijk wel waar je heen moet, als hij een route vaak heeft gelopen, maar in principe vertel jíj hem waar hij naartoe gaat, en is hij alleen verantwoordelijk voor jouw veiligheid.

Ik loop zonder hond. Ik ben geen hondenmens. Bovendien ben ik veel te lui om door weer en wind drie keer per dag met hem naar buiten te gaan. En het lijkt me niet bevordelijk voor zijn oortjes wanneer ik op het podium sta te rocken. Dus ik verplaats mij alleen gewapend met een taststok.

blinde vrouw zit op rode bank met hond naast zich

Reizen met het OV

De meeste blinden kunnen prima reizen met het openbaar vervoer, maar iedere blinde doet dit op zijn of haar eigen manier. De meest zelfstandigen maakt het niet uit. Als zij een route of station niet kennen, klampen ze gewoon iemand aan die hen wil helpen. Dat gaat over het algemeen prima. Maar wanneer je een route niet kent, of op een plek moet zijn waar nauwelijks OV komt, wordt het wat ingewikkelder. Dan zijn er verschillende mogelijkheden, die ook weer verschillen per gemeente. Meestal heb je een Regiotaxi waarmee je – het woord zegt het al – kan reizen binnen je regio voor een laag tarief. Daarnaast is er ook een landelijke taxidienst. Die heet Valys. Valys is er voor reizigers met een mobiliteitsbeperking die uitstapjes buiten de eigen regio willen maken. Van Valys krijg je 700 kilometer per jaar, waarmee je door het hele land kan reizen met een taxi. Dat lijkt heel wat, maar het is helaas sneller op dan je denkt. Daar hebben ze wat op gevonden: ‘Valys begeleid reizen’. Dan brengt een taxi je naar het station. Daar pikt iemand je op die jou op de goede trein zet. En op het station van aankomst word je weer door een geel hesje opgepikt dat je op de taxi zet die jou op de plaats van bestemming brengt. Kortom; er zijn gelukkig legio mogelijkheden om als blinde een dagje op stap te gaan. En jij bepaalt wat voor jou het meest praktisch is.

blinde man loopt met stok

Niet op de ribbeltegels alsjeblieft

Tenslotte, misschien vraag je je af of jij iets kunt doen om het voor ons makkelijker te maken? Dat kan zeker! Op veel plekken liggen ribbeltegels, of geleidelijntegels, die blinden kunnen volgen om op het goede pad blijven. Hou die paden alsjeblieft vrij. Zet je fiets er niet neer, ga er niet op staan kletsen. Dat maakt het voor ons makkelijker. En misschien lijkt het voor velen logisch, maar let op onze stok wanneer we willen oversteken. Je wil niet weten hoe vaak wij in gevaarlijke situaties komen omdat jullie niet opletten. We hebben die stok niet om jou weg te houden van onze zweetvoeten. En wanneer iedereen zich daarvan bewust is, komen ook wij – letterlijk – een heel eind.

Smart Home is uitkomst voor blinden

Door Blind, Visuele Beperking

In mijn vorige blog vertelde ik over mijn liefde voor de app Clubhouse. Dit verhaal heeft voor mij nog een staartje gekregen. Ik heb daar namelijk de leukste en liefste vrouw van mijn leven ontmoet! Ze heet Joke en is ook blind. Je hoeft niet bang te zijn, dit wordt geen verliefde bejaardenblog.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

Waar ik het wél met jullie over wil hebben is het huis van Joke. De eerste keer dat ik daar was had ik het gevoel dat ik in een aflevering van de Wondere Wereld van Chriet Titulaer was beland. Voor de jongere lezers; Chriet Titulaer was een markante sterrenkundige met een bijbelse baard die in de jaren 80 een tv-programma presenteerde over allerlei nieuwe technologieën. Zie bijvoorbeeld dit filmpje op YouTube. Net zo futuristisch als dat programma toen voelde, zo voelde nu Joke’s huis.

Google home apparaat naast een televisie

Joke heeft namelijk ongeveer alles in haar huis gekoppeld aan Google Home. Voor iedereen die onder een steen heeft geleefd; dit is een speaker gekoppeld aan het internet die je met de beginwoorden “Hey Google” commando’s kan geven. Dat gaat van “Zet mijn favoriete muziek op”, tot “Zet de timer aan”, tot het raadplegen van het internet of Wikipedia. Werkt een stuk sneller dan klooien op je telefoon. Het is niet dat ik niet wist dat het allemaal kon of bestond. Het was meer dat ik als oude man dacht, wat moet je ermee? Maar na een paar weken in haar huis te zijn geweest, ben ik om. Ik vind het allemaal super praktisch en blind-vriendelijk.

Slimme apparaten koppelen

Je kunt namelijk ook slimme apparaten koppelen aan Google Home. Bijvoorbeeld de thermostaat. Dat kost wat duiten maar dan heb je ook wat. Waar ik thuis nog met een draaiknop op de tast de juiste temperatuur hoop te vinden, roept Joke gewoon “Hey Google, zet de thermostaat op 16 graden” en het wordt geregeld. Daarnaast kun je ook slimme lampen aan het systeem koppelen, zodat je met een stem-commando kunt aangeven welke lampen aan of uit moeten. Maar Google is nog slimmer dan simpelweg aan of uit. Als je “Hey Google, welterusten” zegt, gaan de lampen uit en gaat de thermostaat automatisch naar 15 graden. Joke heeft ook nog een Google mini op haar slaapkamer gekoppeld, zodat je al die dingen heerlijk vanuit je bed kunt regelen.

Google Home mini naast een iphone

Het kan nóg slimmer

Ik zou Ed niet zijn wanneer ik niet zou hebben nagedacht over hoe ik dit systeem nóg beter kan laten werken in mijn huis. Ik heb gelezen dat er slimme stekkers bestaan. Briljant, als ik die aan mijn koffieapparaat koppel, kan ik wanneer ik de avond daarvoor alles heb klaar gezet vanuit mijn slaapkamer roepen “Hey Google zet koffie”, me aankleden en slurpen maar. En als ik mijn oven dan ook in zo’n stekker doe, heb ik er ook nog een lekker warm broodje bij. Maar de mogelijkheden reiken nog verder. Je kan bijvoorbeeld ook een robotstofzuiger koppelen aan het systeem, zodat je in een gezogen huiskamer komt.

Om een lang verhaal kort maken, ik vind het fantastisch. Ik vind het gemak dat het met zich meebrengt ideaal. Het lijkt me een prima investering om mijn leven te verbeteren. Dus deze bejaarde is om. Ik begin ook maar met een Google Home.

Fan van Clubhouse

Door Apps & Websites, Blind, Visuele Beperking

Het is feest in Blindenland, lieve mensen. En dat heeft alles te maken met een nieuwe app. Een ware hit die niet per se voor blinden gemaakt is, maar wel voor blinden gemaakt líjkt. Ik heb het over Clubhouse.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

Voor de mensen die onder een steen hebben geleefd, een korte uitleg. Clubhouse is een app die momenteel alleen op de iPhone te gebruiken is. Om de app te kunnen gebruiken, heb je een uitnodiging nodig. Dit lijkt exclusief, maar in de praktijk kun je ontzettend veel uitnodigingen weggeven. Je krijgt er bij aanvang twee, maar zodra je die hebt weggegeven volgen er steeds nieuwe uitnodigingen. Ik heb bijvoorbeeld nog acht uitnodigingen om weg te geven.

foto van een iphone met de app Clubhouse erop, waarin te zien is dat iemand nog twee invites kan versturen

Audiorooms

De app draait om audiorooms die je zelf kunt aanmaken of bezoeken. Als je een audioroom aanmaakt, ben je moderator. Als je een audioroom bezoekt, kom je in het publiek binnen en sta je op ‘mute’. Wanneer je virtueel je hand opsteekt kan de moderator je op het virtuele podium plaatsen, waardoor je kunt meedoen in het gesprek. Dit biedt ongekende mogelijkheden. Mensen kunnen lezingen geven, of een optreden streamen. Radio dj’s kunnen publiek betrekken in hun uitzendingen, maar je kunt ook gewoon een gezellig praatje met verschillende mensen in een groep maken.

Even inkomen

Ik ben er een maand geleden mee begonnen met enige reserves. Vrienden riepen dat het echt iets voor mij was. Mijn eerste indruk was niet erg positief. Ik zag alleen maar een Poolse en een Spaanse room. Omdat mijn Pools wat roestig is en mijn Spaans niet verder komt dan ‘si’ heb ik een vriend gebeld die me op weg heeft geholpen. Hij legde me uit dat het de kunst van Clubhouse is om je vrienden te volgen, zodat jij kan zien in welke room zij zitten. Als je vervolgens in een room een leuk persoon tegenkomt, kun je hem of haar ook weer volgen en zien in welke rooms deze persoon zit.

foto van iphone met appstore waarin Clubhouse als zoekresultaat staat

Internationale nieuwe vrienden

Ik kan uit eigen ervaring zeggen dat dat een verslavende werking heeft. De eerste nacht dat ik op Clubhouse zat, heb ik daardoor niet geslapen. Ik heb mensen leren kennen van Melbourne tot Kutkachelveen. Ook heb ik me nog nooit beseft dat er in Nederland zoveel blinden zijn. En ik heb niet alleen blinden leren kennen, maar ook vrienden gemaakt met een Nederlander in Denemarken en bekende Nederlanders zoals Dennis Schouten en Giel Beelen. Ik heb optredens gestreamd. Dit was ontzettend leuk omdat mensen direct verzoekjes kunnen aanvragen en reageren. Clubhouse doet het ook goed wat betreft toegankelijkheid. En de populariteit gaat veel verder dan de blinden-community; vele bekenden in binnen- en buitenland omarmen de app.

Als je mij een jaar geleden had verteld dat er een audioapp zou komen die zo populair zou zijn, had ik je voor gek verklaard. Het leek mij dat zienden niet meer zonder beeld zouden kunnen. Hoe dan ook ben ik er heel blij mee en vele blinden met mij.

In deze innovatieve toegankelijkheidsprojecten investeert de EU

Door ADHD, Auditieve Beperking, Autisme, Blind, Cognitieve Beperking, Doof, Doofblind, Visuele Beperking, WCAG, Wetgeving

Het volledig toegankelijk maken van het internet en online producten vereist samenwerking. Niemand is in staat om deze immense klus alleen te klaren. Gelukkig hoeft dit ook niet. Wereldwijd wordt kennis gedeeld om gezamenlijk tot de beste oplossing te komen. Een goed voorbeeld hiervan is de initiator van digitale toegankelijkheid; de World Wide Web Consortium (W3C). 

Deze internationale gemeenschap bestaat uit vrijwilligers, werknemers en adviseurs uit de hele wereld die samen de webstandaarden voor het internet ontwerpen, zoals HTML, XHTML, XML, CSS en de Web Content Accessibility Guidelines, de richtlijnen rondom digitale toegankelijkheid.

Wereldwijd wordt collectief gewerkt aan een inclusiever internet. Ook de Europese Commissie doet dit op verschillende manieren. In dit artikel lees je meer over de rol die Europa heeft bij het creëren van een toegankelijker internet. 

Europese wetgeving op het gebied van digitale toegankelijkheid

De wetgeving van de Europese Unie (EU) met betrekking tot digitale toegankelijkheid vindt zijn oorsprong in de Convention on the Rights of Persons with Disabilities (UNCRPD) van de Verenigde Naties (VN). In artikel 9 van deze conventie is afgesproken dat lidstaten van de Europese Unie de juiste maatregelen treffen om ervoor te zorgen dat mensen met een beperking op een gelijke basis kunnen deelnemen aan de samenleving als mensen zonder beperking. En aangezien het internet een belangrijk onderdeel is van de samenleving, geldt die gelijke basis ook hier. 

Het atomium in Brussel

Aangezien ‘Gelijk meedoen’ een nogal breed begrip is, zijn er initiatieven gestart om concretere richtlijnen op te stellen. De Web Accessibility Directive van 2016 is hier een goed voorbeeld van. In dit initiatief is opgenomen dat websites en apps van overheden uit heel de EU voldoen aan de volgend eisen:

  • Iedere website of app moet voorzien zijn van een toegankelijkheidsverklaring.
  • Websites en apps moeten hun gebruikers de mogelijkheid geven om feedback achter te laten op het moment dat ze toegankelijkheidsproblemen op de website of app tegenkomen. 
  • Lidstaten moeten regelmatig de websites en apps van organisaties uit de publieke sector monitoren en verslag uitbrengen over de resultaten.

Deze actiepunten klinken mooi op papier, maar zonder controle en handhaving zal er in de praktijk weinig veranderen. Uit onderzoek van Digitaal Toegankelijk.nl bleek bijvoorbeeld dat ruim 71 procent van de overheidswebsites niet digitaal toegankelijk zijn.

blonde vrouw in rolstoel op een weg

Investeringen in toegankelijke projecten

Gelukkig werkt de Europese Unie op meerdere manieren aan een toegankelijker Europa. Naast wet- en regelgeving wordt er ook Europees geld geïnvesteerd in innovatieve projecten die streven naar meer mogelijkheden voor mensen met beperkingen. De Europese Commissie financiert projecten die gericht zijn op zowel mensen met een fysieke- als een cognitieve beperking. Centraal in dit project staat digitale inclusiviteit. 

Waar steekt de Europese Commissie dan precies geld in? En – nog belangrijker – welk resultaat levert dit op? Hieronder licht ik enkele persoonlijke favorieten toe uit de lijst met door de EU gefinancierde projecten voor techniek achter toegankelijkheid.

Initiatieven voor mensen met auditieve of visuele beperkingen

1. BlindPAD

Braille is een speciaal voor blinden ontwikkeld lees- en schrijfalfabet. Teksten worden omgezet in stippen, waardoor geschreven boodschappen ook voor mensen zonder zicht begrepen kunnen worden. Dit zal waarschijnlijk geen onbekende techniek zijn. Wat voor mij verrassender was, was het feit dat er geen alternatief voor braille bestaat in de grafische communicatie. 

een bureau met daarop een schermpje met een grafische vorm dat door het blindpad wordt weergegeven in puntjes

Bron foto: Techcrunch

Want hoe leren blinde en slechtziende kinderen bijvoorbeeld wiskundige vormen? Om dit probleem op te lossen, is door een team van specialisten gewerkt aan BlindPAD: een handige tool die grafische informatie omzet naar begrijpelijke informatie voor blinden en slechtzienden. De hardware bestaat uit een vierkante doos met 192 pinnen. Deze pinnen worden door software bestuurd, zodat ze visuele boodschappen over kunnen brengen. 

De Europese Unie heeft het prototype – dat een succes bleek – gefinancierd. In de toekomst hopen de mensen achter BlindPAD dat de hardware in scholen, bij rehabilitatie en bij mensen thuis kan worden ingezet.

Financiering: €1.999.999,-

2. SUITCEYES

Het doel van SUITCEYES is het verbeteren van de onafhankelijkheid van mensen die doofblind zijn. Doofblindheid is wanneer een visuele beperking samengaat met ernstige gehoorproblemen. 

Voor mensen die doofblind zijn is SUITCEYES ontwikkeld. Het product is draagbare hardware die op het bovenlichaam gedragen wordt. Het prototype is gericht op het verbreden van de omgeving, het vergroten van de communicatiemogelijkheden en het verbeteren van de interactiviteit van doofblinden. 

Financiering: € 2.359.963,-

3. ABBI

Een ander innovatief product gericht op het verbeteren van de interactiemogelijkheden van blinden is ABBI. Dit project werkt aan een product dat als een armband gedragen kan worden. De armband geeft de gebruiker auditieve informatie over de omgeving en het eigen lichaam. Hierdoor is de gebruiker in staat om een beter beeld te krijgen van wat er in de directe omgeving gebeurt. Nog belangrijker: het verkleint het risico om buitengesloten te worden.

Financiering: €1.849.995,-

Initiatieven voor mensen met cognitieve beperkingen

1. GABLE

Voor mensen met Cerebrale Parece, de medische term voor een hersenbeschadiging, kunnen alledaagse activiteiten al een obstakel zijn. GABLE heeft als doel om motorische vaardigheden en de hand-oog coördinatie van mensen met hersenbeschadiging te verbeteren. Dat doen ze door middel van een social platform vol met gepersonaliseerde en multiplayer games. Via GABLE kunnen gebruikers online spelen met mensen met een hersenbeschadiging vanuit heel de wereld. Digitale inclusiviteit én verbinding op z’n best!

Financiering: €997.767,50

2. DE-ENIGMA

Sociale robots worden in de wetenschap veel ingezet om tot innovatieve sociale oplossingen te komen. Denk bijvoorbeeld aan sociale robots die eenzame ouderen gezelschap houden en helpen om de cognitieve vaardigheden scherp te houden. Een innovatieve toepassing van social robots is terug te vinden in de oplossing voor kinderen met autisme van DE-ENIGMA.

Een vrouw en een jongetje kijken naar een kaart met gezichtjes met verschillende emoties. Op de achtergond staat een robot, wiens emotie ze proberen af te lezen.

Bron foto: Cordis

Mensen met autisme kunnen zich niet verplaatsen in anderen zoals mensen zonder autisme dat kunnen. Zeker voor kinderen is het moeilijk om te begrijpen wat anderen denken. De robot assistent van DE-ENIGMA helpt kinderen om zich meer in te leven in anderen. Dat doet hij door de kinderen te helpen om verschillende emoties en gezichtsuitdrukkingen te herkennen. Deze vaardigheden kunnen de kinderen later toepassen in interpersoonlijk contact.

Financiering: €3.904.187,75

3. FocusLocus

Ongeveer 7% van de bevolking heeft door ADHD moeite met leren, gedragsproblemen en voelt zich door de beperking buitengesloten. Het FocusLocus project helpt kinderen om de gevolgen van het leven met ADHD te begrijpen en ermee om te leren gaan, wat moet resulteren in zo min mogelijk sociale exclusie.

FocusLocus bereikt dit door kinderen spelenderwijs te laten leren middels gamificatie, waarbij gewerkt wordt aan cognitieve trainingsmethoden die hen helpen om hun mentale en motorische vaardigheden te verbeteren. FocusLocus heeft de software REEFOCUS ontwikkeld, waarmee kinderen online hun cognitieve vaardigheden verbeteren. De oplossing wordt geroemd om de lage kosten, de afwezigheid van bijwerkingen en de aantrekkelijkheid voor kinderen.

Financiering: €999.562.50

Innovatieve oplossingen van Nederlandse bodem

Ook in Nederland bevinden zich noemenswaardige projecten. Eerder spraken wij bijvoorbeeld met Envision, het bedrijf dat artificial intelligence inzet om blinden en slechtzienden te helpen met zien, lezen en het ervaren van de wereld. De Haagse startup stelt blinde gebruikers in staat om hun omgeving te ‘zien’.

Niet alle projecten zijn gericht op de eindgebruikers: mensen met een beperking. Andere technieken stellen juist marketeers en webdevelopers in staat om gemakkelijk hun website digitaal toegankelijk te maken. Neem bijvoorbeeld de Nederlandse startup Aally. Dit bedrijf helpt bedrijven en organisaties om ervoor te zorgen dat hun online omgevingen ook door blinden en slechtzienden gebruikt kunnen worden.

Gamen voor blinden

Door Blind, Visuele Beperking

Voor velen is het leven niet meer voor te stellen zonder spelcomputer, waardoor mij vaker de vraag gesteld wordt of blinden ook gamen. En het antwoord is volmondig ja! Steeds meer blinden houden zich bezig met online spellen. Ikzelf heb het gamen pas kort geleden ontdekt en heb daarom een aantal fanatiek gamende blinden gevraagd naar hoe gamen voor blinden is ontstaan en wat er mogelijk is.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

In de beginjaren van deze eeuw begon Windows met het maken van de zogenaamde audiogames. Audiogames worden, zoals de naam al doet vermoeden, volledig op het gehoor gespeeld. Hierdoor werd gamen voor het eerst toegankelijk voor blinden en slechtzienden. Audiogames konden simpele taalspelletjes zijn, maar er bestonden ook racegames en echte actiegames. De meesten waren echter wel alleen in het Engels verkrijgbaar, met een paar uitzonderingen die ook in het Nederlands waren.

man zit met hoofdtelefoon op in donkere ruimte te gamen

Van PC naar smartphone

Na 2010 werden dit soort spelletjes voor het eerst ontwikkeld voor de iPhone. Dit gebeurde nog niet in groten getale, omdat de afzetmarkt natuurlijk relatief klein is. Hierdoor werden de games minder vaak verder ontwikkeld of ge-update dan reguliere games, tot grote frustratie van de doelgroep. Dus terwijl veel blinden heel enthousiast waren over de mogelijkheden en de verschillende varianten, bleef het aanbod schaars.

Vindingrijkheid

Maar, zoals vaker, werd de blindengemeenschap zelf steeds vindingrijker. Via fora en andere groepen op internet zochten zij samen naar manieren om ‘gewone’ games te spelen, die voor zienden worden gebouwd. Zo informeerden ze elkaar bijvoorbeeld over wat je moet doen bij het klinken van een bepaald geluidje, om zo verder te komen in de game. Dit gebeurde vooral veel bij XBox-spellen.

twee game controllers op een gele achtergrond

De spelontwikkelaars hebben hier lucht van gekregen en zijn steeds vaker bereid om hun games zo in te richten of aan te passen dat ze toegankelijker worden voor blinden. Een mooi voorbeeld is een motorracegame waarbij je kunt kiezen voor rij-assistentie. Daarmee blijf je wel altijd op de weg en kun je beter worden in sturen, om zo je tegenstander alsnog te slim af te zijn.

Eigenlijk kun je stellen dat met gamen dezelfde waarheden gelden voor toegankelijkheid als met de rest van het internet; we zijn op de goede weg, maar er is nog een hoop winst te behalen. Uiteindelijk is het belangrijkste dat we de handen ineenslaan, zodat we stappen kunnen zetten richting toegankelijkere games.

Tips voor het schrijven van alternatieve beschrijvingen van afbeeldingen

Door Tips & Trics, Visuele Beperking

Vraag een willekeurig persoon die ‘iets met digitale toegankelijkheid’ gedaan heeft wat er precies belangrijk is op dit gebied en de kans is groot dat ‘alternatieve beschrijvingen van afbeeldingen’ wordt genoemd. Een alternatieve beschrijving, of alt-tekst, voeg je toe aan een afbeelding. Die tekst wordt voorgelezen door screenreaders, zodat ook blinden en slechtzienden weten wat er op de afbeelding of illustratie te zien is. Ook wordt de tekst getoond op het moment dat de afbeelding niet kan worden weergegeven en helpt het de zoekmachines de afbeelding te begrijpen. 

Meest bekende webrichtlijn

Van alle webrichtlijnen rondom toegankelijkheid, is het gebruik van alt-teksten één van de meest bekende. Het profijt voor gebruikers is hoog, de teksten zijn relatief eenvoudig toe te voegen en de fout wordt door automatische tests van toegankelijkheidssoftware snel opgepikt. Ook in de onderzoeken van Digitaal Toegankelijk.nl worden alternatieve beschrijven standaard meegenomen. Het is daarom niet gek dat het hanteren van alternatieve tekst voor afbeeldingen als eerste onderdeel van de webrichtlijnen is opgenomen, criterium 1.1.1.

Maar, wat is eigenlijk een goede alternatieve beschrijving van afbeeldingen? Doe je er goed aan om uitgebreid te beschrijven wat er op de afbeelding te zien is, of kan je dit beter bondig beschrijven? Ik zocht het voor Digitaal Toegankelijk.nl uit, aan de hand van de WCAG en met hulp van gebruikers van schermlezers.

Wat zegt de WCAG?

Als richtlijn voor digitale toegankelijkheid heeft het World Wide Web Consortium (W3C) de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) opgesteld. Hierin staat per onderdeel van online producten specifiek wat webontwikkelaars kunnen doen om een toegankelijk product neer te zetten. 

In de beschrijving van WCAG 1.1.1, het onderdeel over dit onderwerp, wordt het volgende aangeraden:

  • Informatieve afbeeldingen: houd het voor afbeeldingen die op een grafische wijze de tekst of het concept van de pagina ondersteunen kort. Zorg voor een beknopte beschrijving van de essentie van de afbeelding.
  • Decoratieve afbeeldingen: voor afbeeldingen die alleen maar decoratief zijn wordt aangeraden om de alternatieve beschrijvingen leeg te laten (alt=” “). Ook voor spacers, pictogrammen en CAPTCHA-afbeeldingen gaat dit principe op.
  • Functionele afbeeldingen: afbeeldingen met een functie, zoals knoppen of een afbeelding die als link gebruikt wordt, moeten worden voorzien van een beschrijving van de functie van de afbeelding. Een voorbeeld is het icoon van een printer op websites (alt=”print pagina”).
  • Afbeeldingen van tekst: tekst in afbeeldingen wordt afgeraden. Indien toch noodzakelijk is het van belang om de boodschap als alternatieve tekst bij de afbeelding te plaatsen.
  • Complexe afbeeldingen: voorbeelden van complexe afbeeldingen zijn grafieken en diagrammen. Voor deze illustraties is een volledige beschrijving belangrijk. Deze mag best aan de lange kant zijn.
  • Groepen afbeeldingen: voor losse afbeeldingen die tot een groep behoren geldt dat iedere alternatieve beschrijving informatie over de hele groep moet geven.

Onvoldoende, voldoende en goed

Omdat het interpreteren van alternatieve beschrijvingen mensenwerk blijft, bestaat er niet zoiets als ‘de perfecte beschrijving’. De mate van informatie die mensen nodig hebben of prefereren om een concept te begrijpen, verschilt uiteraard. Wel kunnen alternatieve beschrijvingen opgedeeld worden in de categorieën onvoldoende, voldoende en goed. De onderstaande twee voorbeelden maken duidelijk welke soorten beschrijvingen in welke categorie vallen.

Voorbeeld 1

 

kom tomatensoep met verse basilicum

  • Onvoldoende: alt=”soep soepen tomatensoep recept tomatensoep oma’s tomatensoep soep bestellen” 
  • Voldoende: alt=”tomatensoep”  
  • Goed: alt=”kom tomatensoep met verse basilicum”  

Bovenstaande kop soep is meer dan alleen ‘tomatensoep’, door meer te vertellen over de context van de soep wordt de sfeer van de foto ook beter overgebracht.

Voorbeeld 2

Digitaal Toegankelijk Home

  • Onvoldoende: alt=” ” 
  • Voldoende: alt=”logo”  
  • Goed: alt=”Digitaal Toegankelijk home”

Voor websites is het gebruikelijk om in de linkerbovenhoek het logo van de website te plaatsen, met een hyperlink naar de homepage. Door de naam van de website te plaatsen én het doel van de hyperlink, is het voor mensen die gebruik maken van een schermlezer ook direct duidelijk waar zij mee te maken hebben.

Een goede alternatieve beschrijving

Bij het opstellen van een alternatieve beschrijving komt meer kijken dan je wellicht zou denken. De volgende punten helpen je hopelijk op weg om zelf alternatieve beschrijvingen met toegevoegde waarde te schrijven:

  • Een alternatieve beschrijving is een vervanging voor een afbeelding, geen toevoeging.
  • Houd het beknopt, maar wel begrijpelijk genoeg.
  • Zie de alternatieve beschrijving niet als mogelijkheid voor het plaatsen van extra zoekwoorden ter verbetering van de zoekmachine-optimalisatie van de pagina. Voor Google en andere zoekmachines geldt: wat goed is voor digitale toegankelijkheid is goed voor SEO.
  • Voeg óók alternatieve beschrijvingen toe aan andere media-elementen, zoals audio en video.
  • Geef een beschrijving mee aan interactieve elementen, zoals knoppen. 

Formulieren voor uitzonderingssituaties avondklok niet toegankelijk voor blinden

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking 3 Reacties

Zoals jullie weten is de avondklok ingegaan. Bij hoge uitzondering mag je naar buiten. Maar dan heb je wel formulieren nodig. Die moet je zelf downloaden, invullen, en digitaal bij je dragen voor het geval je op straat een boa tegenkomt. De formulieren kun je vinden op Rijksoverheid.nl, maar ik heb gister helaas aan den lijve ondervonden dat deze niet toegankelijk zijn voor blinden en slechtzienden.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

De website van de Rijksoverheid leek in eerste instantie veelbelovend. Alles werd duidelijk uitgelegd, en de formulieren waren goed te downloaden. Daarna hield het echter op. Want de gedownloade formulieren kan je niet openen op je iPhone om ze vanaf daar (met spraakbesturing) in te vullen. Dat zou het makkelijkst zijn.

wekker in zwart wit die twintig over negen aangeeft Wat ik ook probeerde, bemoedigend toespreken, krachttermen, lichte agressie, ik kreeg de letters niet in het vakje waar ze hoorden. Ook de keuzerondjes kreeg ik niet geselecteerd.

En nee, ik wil dit verhaal niet zuur eindigen. Want ik ben, zoals je in mijn vorige blog kon lezen, niet voor één gat te vangen. Dus ik heb een leger blinden benaderd met alle mogelijke verschillende apparaten om dit klusje te klaren. Het resultaat valt helaas een beetje tegen. Alle apparaten waar het logo van Apple op staat, zeiden “Zoek het zelf maar uit Ed”. En bijna alle screenreaders van Windows kregen het ook niet voor elkaar.

Jaws

Uiteindelijk was er één screenreader die soelaas bood: Jaws. Jaws is een screenreader die spraak of braille als output geeft. Je kan het gebruiken om websites te bezoeken, een document te schrijven, e-mails te lezen en presentaties te maken. En dus ook voor het invullen van formulieren van de Nederlandse Rijksoverheid.

Ik probeer het grappig op te schrijven, maar het is toch belachelijk dat belangrijke formulieren van de overheid nog steeds niet toegankelijk zijn voor iedereen? Ik liep hier tegenaan omdat ik even snel zo’n ding moest invullen en uiteindelijk is het me na lang zwoegen gelukt. Maar voor iemand met beperkte computerkennis is dit geen doen.

Hieruit blijkt maar weer dat dat er voor ons nog een hoop werk aan de winkel is.