Skip to main content

Smart Home is uitkomst voor blinden

Door Blind, Visuele Beperking

In mijn vorige blog vertelde ik over mijn liefde voor de app Clubhouse. Dit verhaal heeft voor mij nog een staartje gekregen. Ik heb daar namelijk de leukste en liefste vrouw van mijn leven ontmoet! Ze heet Joke en is ook blind. Je hoeft niet bang te zijn, dit wordt geen verliefde bejaardenblog.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

Waar ik het wél met jullie over wil hebben is het huis van Joke. De eerste keer dat ik daar was had ik het gevoel dat ik in een aflevering van de Wondere Wereld van Chriet Titulaer was beland. Voor de jongere lezers; Chriet Titulaer was een markante sterrenkundige met een bijbelse baard die in de jaren 80 een tv-programma presenteerde over allerlei nieuwe technologieën. Zie bijvoorbeeld dit filmpje op YouTube. Net zo futuristisch als dat programma toen voelde, zo voelde nu Joke’s huis.

Google home apparaat naast een televisie

Joke heeft namelijk ongeveer alles in haar huis gekoppeld aan Google Home. Voor iedereen die onder een steen heeft geleefd; dit is een speaker gekoppeld aan het internet die je met de beginwoorden “Hey Google” commando’s kan geven. Dat gaat van “Zet mijn favoriete muziek op”, tot “Zet de timer aan”, tot het raadplegen van het internet of Wikipedia. Werkt een stuk sneller dan klooien op je telefoon. Het is niet dat ik niet wist dat het allemaal kon of bestond. Het was meer dat ik als oude man dacht, wat moet je ermee? Maar na een paar weken in haar huis te zijn geweest, ben ik om. Ik vind het allemaal super praktisch en blind-vriendelijk.

Slimme apparaten koppelen

Je kunt namelijk ook slimme apparaten koppelen aan Google Home. Bijvoorbeeld de thermostaat. Dat kost wat duiten maar dan heb je ook wat. Waar ik thuis nog met een draaiknop op de tast de juiste temperatuur hoop te vinden, roept Joke gewoon “Hey Google, zet de thermostaat op 16 graden” en het wordt geregeld. Daarnaast kun je ook slimme lampen aan het systeem koppelen, zodat je met een stem-commando kunt aangeven welke lampen aan of uit moeten. Maar Google is nog slimmer dan simpelweg aan of uit. Als je “Hey Google, welterusten” zegt, gaan de lampen uit en gaat de thermostaat automatisch naar 15 graden. Joke heeft ook nog een Google mini op haar slaapkamer gekoppeld, zodat je al die dingen heerlijk vanuit je bed kunt regelen.

Google Home mini naast een iphone

Het kan nóg slimmer

Ik zou Ed niet zijn wanneer ik niet zou hebben nagedacht over hoe ik dit systeem nóg beter kan laten werken in mijn huis. Ik heb gelezen dat er slimme stekkers bestaan. Briljant, als ik die aan mijn koffieapparaat koppel, kan ik wanneer ik de avond daarvoor alles heb klaar gezet vanuit mijn slaapkamer roepen “Hey Google zet koffie”, me aankleden en slurpen maar. En als ik mijn oven dan ook in zo’n stekker doe, heb ik er ook nog een lekker warm broodje bij. Maar de mogelijkheden reiken nog verder. Je kan bijvoorbeeld ook een robotstofzuiger koppelen aan het systeem, zodat je in een gezogen huiskamer komt.

Om een lang verhaal kort maken, ik vind het fantastisch. Ik vind het gemak dat het met zich meebrengt ideaal. Het lijkt me een prima investering om mijn leven te verbeteren. Dus deze bejaarde is om. Ik begin ook maar met een Google Home.

Fan van Clubhouse

Door Apps & Websites, Blind, Visuele Beperking

Het is feest in Blindenland, lieve mensen. En dat heeft alles te maken met een nieuwe app. Een ware hit die niet per se voor blinden gemaakt is, maar wel voor blinden gemaakt líjkt. Ik heb het over Clubhouse.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

Voor de mensen die onder een steen hebben geleefd, een korte uitleg. Clubhouse is een app die momenteel alleen op de iPhone te gebruiken is. Om de app te kunnen gebruiken, heb je een uitnodiging nodig. Dit lijkt exclusief, maar in de praktijk kun je ontzettend veel uitnodigingen weggeven. Je krijgt er bij aanvang twee, maar zodra je die hebt weggegeven volgen er steeds nieuwe uitnodigingen. Ik heb bijvoorbeeld nog acht uitnodigingen om weg te geven.

foto van een iphone met de app Clubhouse erop, waarin te zien is dat iemand nog twee invites kan versturen

Audiorooms

De app draait om audiorooms die je zelf kunt aanmaken of bezoeken. Als je een audioroom aanmaakt, ben je moderator. Als je een audioroom bezoekt, kom je in het publiek binnen en sta je op ‘mute’. Wanneer je virtueel je hand opsteekt kan de moderator je op het virtuele podium plaatsen, waardoor je kunt meedoen in het gesprek. Dit biedt ongekende mogelijkheden. Mensen kunnen lezingen geven, of een optreden streamen. Radio dj’s kunnen publiek betrekken in hun uitzendingen, maar je kunt ook gewoon een gezellig praatje met verschillende mensen in een groep maken.

Even inkomen

Ik ben er een maand geleden mee begonnen met enige reserves. Vrienden riepen dat het echt iets voor mij was. Mijn eerste indruk was niet erg positief. Ik zag alleen maar een Poolse en een Spaanse room. Omdat mijn Pools wat roestig is en mijn Spaans niet verder komt dan ‘si’ heb ik een vriend gebeld die me op weg heeft geholpen. Hij legde me uit dat het de kunst van Clubhouse is om je vrienden te volgen, zodat jij kan zien in welke room zij zitten. Als je vervolgens in een room een leuk persoon tegenkomt, kun je hem of haar ook weer volgen en zien in welke rooms deze persoon zit.

foto van iphone met appstore waarin Clubhouse als zoekresultaat staat

Internationale nieuwe vrienden

Ik kan uit eigen ervaring zeggen dat dat een verslavende werking heeft. De eerste nacht dat ik op Clubhouse zat, heb ik daardoor niet geslapen. Ik heb mensen leren kennen van Melbourne tot Kutkachelveen. Ook heb ik me nog nooit beseft dat er in Nederland zoveel blinden zijn. En ik heb niet alleen blinden leren kennen, maar ook vrienden gemaakt met een Nederlander in Denemarken en bekende Nederlanders zoals Dennis Schouten en Giel Beelen. Ik heb optredens gestreamd. Dit was ontzettend leuk omdat mensen direct verzoekjes kunnen aanvragen en reageren. Clubhouse doet het ook goed wat betreft toegankelijkheid. En de populariteit gaat veel verder dan de blinden-community; vele bekenden in binnen- en buitenland omarmen de app.

Als je mij een jaar geleden had verteld dat er een audioapp zou komen die zo populair zou zijn, had ik je voor gek verklaard. Het leek mij dat zienden niet meer zonder beeld zouden kunnen. Hoe dan ook ben ik er heel blij mee en vele blinden met mij.

In deze innovatieve toegankelijkheidsprojecten investeert de EU

Door ADHD, Auditieve Beperking, Autisme, Blind, Cognitieve Beperking, Doof, Doofblind, Visuele Beperking, WCAG, Wetgeving

Het volledig toegankelijk maken van het internet en online producten vereist samenwerking. Niemand is in staat om deze immense klus alleen te klaren. Gelukkig hoeft dit ook niet. Wereldwijd wordt kennis gedeeld om gezamenlijk tot de beste oplossing te komen. Een goed voorbeeld hiervan is de initiator van digitale toegankelijkheid; de World Wide Web Consortium (W3C). 

Deze internationale gemeenschap bestaat uit vrijwilligers, werknemers en adviseurs uit de hele wereld die samen de webstandaarden voor het internet ontwerpen, zoals HTML, XHTML, XML, CSS en de Web Content Accessibility Guidelines, de richtlijnen rondom digitale toegankelijkheid.

Wereldwijd wordt collectief gewerkt aan een inclusiever internet. Ook de Europese Commissie doet dit op verschillende manieren. In dit artikel lees je meer over de rol die Europa heeft bij het creëren van een toegankelijker internet. 

Europese wetgeving op het gebied van digitale toegankelijkheid

De wetgeving van de Europese Unie (EU) met betrekking tot digitale toegankelijkheid vindt zijn oorsprong in de Convention on the Rights of Persons with Disabilities (UNCRPD) van de Verenigde Naties (VN). In artikel 9 van deze conventie is afgesproken dat lidstaten van de Europese Unie de juiste maatregelen treffen om ervoor te zorgen dat mensen met een beperking op een gelijke basis kunnen deelnemen aan de samenleving als mensen zonder beperking. En aangezien het internet een belangrijk onderdeel is van de samenleving, geldt die gelijke basis ook hier. 

Het atomium in Brussel

Aangezien ‘Gelijk meedoen’ een nogal breed begrip is, zijn er initiatieven gestart om concretere richtlijnen op te stellen. De Web Accessibility Directive van 2016 is hier een goed voorbeeld van. In dit initiatief is opgenomen dat websites en apps van overheden uit heel de EU voldoen aan de volgend eisen:

  • Iedere website of app moet voorzien zijn van een toegankelijkheidsverklaring.
  • Websites en apps moeten hun gebruikers de mogelijkheid geven om feedback achter te laten op het moment dat ze toegankelijkheidsproblemen op de website of app tegenkomen. 
  • Lidstaten moeten regelmatig de websites en apps van organisaties uit de publieke sector monitoren en verslag uitbrengen over de resultaten.

Deze actiepunten klinken mooi op papier, maar zonder controle en handhaving zal er in de praktijk weinig veranderen. Uit onderzoek van Digitaal Toegankelijk.nl bleek bijvoorbeeld dat ruim 71 procent van de overheidswebsites niet digitaal toegankelijk zijn.

blonde vrouw in rolstoel op een weg

Investeringen in toegankelijke projecten

Gelukkig werkt de Europese Unie op meerdere manieren aan een toegankelijker Europa. Naast wet- en regelgeving wordt er ook Europees geld geïnvesteerd in innovatieve projecten die streven naar meer mogelijkheden voor mensen met beperkingen. De Europese Commissie financiert projecten die gericht zijn op zowel mensen met een fysieke- als een cognitieve beperking. Centraal in dit project staat digitale inclusiviteit. 

Waar steekt de Europese Commissie dan precies geld in? En – nog belangrijker – welk resultaat levert dit op? Hieronder licht ik enkele persoonlijke favorieten toe uit de lijst met door de EU gefinancierde projecten voor techniek achter toegankelijkheid.

Initiatieven voor mensen met auditieve of visuele beperkingen

1. BlindPAD

Braille is een speciaal voor blinden ontwikkeld lees- en schrijfalfabet. Teksten worden omgezet in stippen, waardoor geschreven boodschappen ook voor mensen zonder zicht begrepen kunnen worden. Dit zal waarschijnlijk geen onbekende techniek zijn. Wat voor mij verrassender was, was het feit dat er geen alternatief voor braille bestaat in de grafische communicatie. 

een bureau met daarop een schermpje met een grafische vorm dat door het blindpad wordt weergegeven in puntjes

Bron foto: Techcrunch

Want hoe leren blinde en slechtziende kinderen bijvoorbeeld wiskundige vormen? Om dit probleem op te lossen, is door een team van specialisten gewerkt aan BlindPAD: een handige tool die grafische informatie omzet naar begrijpelijke informatie voor blinden en slechtzienden. De hardware bestaat uit een vierkante doos met 192 pinnen. Deze pinnen worden door software bestuurd, zodat ze visuele boodschappen over kunnen brengen. 

De Europese Unie heeft het prototype – dat een succes bleek – gefinancierd. In de toekomst hopen de mensen achter BlindPAD dat de hardware in scholen, bij rehabilitatie en bij mensen thuis kan worden ingezet.

Financiering: €1.999.999,-

2. SUITCEYES

Het doel van SUITCEYES is het verbeteren van de onafhankelijkheid van mensen die doofblind zijn. Doofblindheid is wanneer een visuele beperking samengaat met ernstige gehoorproblemen. 

Voor mensen die doofblind zijn is SUITCEYES ontwikkeld. Het product is draagbare hardware die op het bovenlichaam gedragen wordt. Het prototype is gericht op het verbreden van de omgeving, het vergroten van de communicatiemogelijkheden en het verbeteren van de interactiviteit van doofblinden. 

Financiering: € 2.359.963,-

3. ABBI

Een ander innovatief product gericht op het verbeteren van de interactiemogelijkheden van blinden is ABBI. Dit project werkt aan een product dat als een armband gedragen kan worden. De armband geeft de gebruiker auditieve informatie over de omgeving en het eigen lichaam. Hierdoor is de gebruiker in staat om een beter beeld te krijgen van wat er in de directe omgeving gebeurt. Nog belangrijker: het verkleint het risico om buitengesloten te worden.

Financiering: €1.849.995,-

Initiatieven voor mensen met cognitieve beperkingen

1. GABLE

Voor mensen met Cerebrale Parece, de medische term voor een hersenbeschadiging, kunnen alledaagse activiteiten al een obstakel zijn. GABLE heeft als doel om motorische vaardigheden en de hand-oog coördinatie van mensen met hersenbeschadiging te verbeteren. Dat doen ze door middel van een social platform vol met gepersonaliseerde en multiplayer games. Via GABLE kunnen gebruikers online spelen met mensen met een hersenbeschadiging vanuit heel de wereld. Digitale inclusiviteit én verbinding op z’n best!

Financiering: €997.767,50

2. DE-ENIGMA

Sociale robots worden in de wetenschap veel ingezet om tot innovatieve sociale oplossingen te komen. Denk bijvoorbeeld aan sociale robots die eenzame ouderen gezelschap houden en helpen om de cognitieve vaardigheden scherp te houden. Een innovatieve toepassing van social robots is terug te vinden in de oplossing voor kinderen met autisme van DE-ENIGMA.

Een vrouw en een jongetje kijken naar een kaart met gezichtjes met verschillende emoties. Op de achtergond staat een robot, wiens emotie ze proberen af te lezen.

Bron foto: Cordis

Mensen met autisme kunnen zich niet verplaatsen in anderen zoals mensen zonder autisme dat kunnen. Zeker voor kinderen is het moeilijk om te begrijpen wat anderen denken. De robot assistent van DE-ENIGMA helpt kinderen om zich meer in te leven in anderen. Dat doet hij door de kinderen te helpen om verschillende emoties en gezichtsuitdrukkingen te herkennen. Deze vaardigheden kunnen de kinderen later toepassen in interpersoonlijk contact.

Financiering: €3.904.187,75

3. FocusLocus

Ongeveer 7% van de bevolking heeft door ADHD moeite met leren, gedragsproblemen en voelt zich door de beperking buitengesloten. Het FocusLocus project helpt kinderen om de gevolgen van het leven met ADHD te begrijpen en ermee om te leren gaan, wat moet resulteren in zo min mogelijk sociale exclusie.

FocusLocus bereikt dit door kinderen spelenderwijs te laten leren middels gamificatie, waarbij gewerkt wordt aan cognitieve trainingsmethoden die hen helpen om hun mentale en motorische vaardigheden te verbeteren. FocusLocus heeft de software REEFOCUS ontwikkeld, waarmee kinderen online hun cognitieve vaardigheden verbeteren. De oplossing wordt geroemd om de lage kosten, de afwezigheid van bijwerkingen en de aantrekkelijkheid voor kinderen.

Financiering: €999.562.50

Innovatieve oplossingen van Nederlandse bodem

Ook in Nederland bevinden zich noemenswaardige projecten. Eerder spraken wij bijvoorbeeld met Envision, het bedrijf dat artificial intelligence inzet om blinden en slechtzienden te helpen met zien, lezen en het ervaren van de wereld. De Haagse startup stelt blinde gebruikers in staat om hun omgeving te ‘zien’.

Niet alle projecten zijn gericht op de eindgebruikers: mensen met een beperking. Andere technieken stellen juist marketeers en webdevelopers in staat om gemakkelijk hun website digitaal toegankelijk te maken. Neem bijvoorbeeld de Nederlandse startup Aally. Dit bedrijf helpt bedrijven en organisaties om ervoor te zorgen dat hun online omgevingen ook door blinden en slechtzienden gebruikt kunnen worden.

Gamen voor blinden

Door Blind, Visuele Beperking

Voor velen is het leven niet meer voor te stellen zonder spelcomputer, waardoor mij vaker de vraag gesteld wordt of blinden ook gamen. En het antwoord is volmondig ja! Steeds meer blinden houden zich bezig met online spellen. Ikzelf heb het gamen pas kort geleden ontdekt en heb daarom een aantal fanatiek gamende blinden gevraagd naar hoe gamen voor blinden is ontstaan en wat er mogelijk is.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

In de beginjaren van deze eeuw begon Windows met het maken van de zogenaamde audiogames. Audiogames worden, zoals de naam al doet vermoeden, volledig op het gehoor gespeeld. Hierdoor werd gamen voor het eerst toegankelijk voor blinden en slechtzienden. Audiogames konden simpele taalspelletjes zijn, maar er bestonden ook racegames en echte actiegames. De meesten waren echter wel alleen in het Engels verkrijgbaar, met een paar uitzonderingen die ook in het Nederlands waren.

man zit met hoofdtelefoon op in donkere ruimte te gamen

Van PC naar smartphone

Na 2010 werden dit soort spelletjes voor het eerst ontwikkeld voor de iPhone. Dit gebeurde nog niet in groten getale, omdat de afzetmarkt natuurlijk relatief klein is. Hierdoor werden de games minder vaak verder ontwikkeld of ge-update dan reguliere games, tot grote frustratie van de doelgroep. Dus terwijl veel blinden heel enthousiast waren over de mogelijkheden en de verschillende varianten, bleef het aanbod schaars.

Vindingrijkheid

Maar, zoals vaker, werd de blindengemeenschap zelf steeds vindingrijker. Via fora en andere groepen op internet zochten zij samen naar manieren om ‘gewone’ games te spelen, die voor zienden worden gebouwd. Zo informeerden ze elkaar bijvoorbeeld over wat je moet doen bij het klinken van een bepaald geluidje, om zo verder te komen in de game. Dit gebeurde vooral veel bij XBox-spellen.

twee game controllers op een gele achtergrond

De spelontwikkelaars hebben hier lucht van gekregen en zijn steeds vaker bereid om hun games zo in te richten of aan te passen dat ze toegankelijker worden voor blinden. Een mooi voorbeeld is een motorracegame waarbij je kunt kiezen voor rij-assistentie. Daarmee blijf je wel altijd op de weg en kun je beter worden in sturen, om zo je tegenstander alsnog te slim af te zijn.

Eigenlijk kun je stellen dat met gamen dezelfde waarheden gelden voor toegankelijkheid als met de rest van het internet; we zijn op de goede weg, maar er is nog een hoop winst te behalen. Uiteindelijk is het belangrijkste dat we de handen ineenslaan, zodat we stappen kunnen zetten richting toegankelijkere games.

Tips voor het schrijven van alternatieve beschrijvingen van afbeeldingen

Door Tips & Trics, Visuele Beperking

Vraag een willekeurig persoon die ‘iets met digitale toegankelijkheid’ gedaan heeft wat er precies belangrijk is op dit gebied en de kans is groot dat ‘alternatieve beschrijvingen van afbeeldingen’ wordt genoemd. Een alternatieve beschrijving, of alt-tekst, voeg je toe aan een afbeelding. Die tekst wordt voorgelezen door screenreaders, zodat ook blinden en slechtzienden weten wat er op de afbeelding of illustratie te zien is. Ook wordt de tekst getoond op het moment dat de afbeelding niet kan worden weergegeven en helpt het de zoekmachines de afbeelding te begrijpen. 

Meest bekende webrichtlijn

Van alle webrichtlijnen rondom toegankelijkheid, is het gebruik van alt-teksten één van de meest bekende. Het profijt voor gebruikers is hoog, de teksten zijn relatief eenvoudig toe te voegen en de fout wordt door automatische tests van toegankelijkheidssoftware snel opgepikt. Ook in de onderzoeken van Digitaal Toegankelijk.nl worden alternatieve beschrijven standaard meegenomen. Het is daarom niet gek dat het hanteren van alternatieve tekst voor afbeeldingen als eerste onderdeel van de webrichtlijnen is opgenomen, criterium 1.1.1.

Maar, wat is eigenlijk een goede alternatieve beschrijving van afbeeldingen? Doe je er goed aan om uitgebreid te beschrijven wat er op de afbeelding te zien is, of kan je dit beter bondig beschrijven? Ik zocht het voor Digitaal Toegankelijk.nl uit, aan de hand van de WCAG en met hulp van gebruikers van schermlezers.

Wat zegt de WCAG?

Als richtlijn voor digitale toegankelijkheid heeft het World Wide Web Consortium (W3C) de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) opgesteld. Hierin staat per onderdeel van online producten specifiek wat webontwikkelaars kunnen doen om een toegankelijk product neer te zetten. 

In de beschrijving van WCAG 1.1.1, het onderdeel over dit onderwerp, wordt het volgende aangeraden:

  • Informatieve afbeeldingen: houd het voor afbeeldingen die op een grafische wijze de tekst of het concept van de pagina ondersteunen kort. Zorg voor een beknopte beschrijving van de essentie van de afbeelding.
  • Decoratieve afbeeldingen: voor afbeeldingen die alleen maar decoratief zijn wordt aangeraden om de alternatieve beschrijvingen leeg te laten (alt=” “). Ook voor spacers, pictogrammen en CAPTCHA-afbeeldingen gaat dit principe op.
  • Functionele afbeeldingen: afbeeldingen met een functie, zoals knoppen of een afbeelding die als link gebruikt wordt, moeten worden voorzien van een beschrijving van de functie van de afbeelding. Een voorbeeld is het icoon van een printer op websites (alt=”print pagina”).
  • Afbeeldingen van tekst: tekst in afbeeldingen wordt afgeraden. Indien toch noodzakelijk is het van belang om de boodschap als alternatieve tekst bij de afbeelding te plaatsen.
  • Complexe afbeeldingen: voorbeelden van complexe afbeeldingen zijn grafieken en diagrammen. Voor deze illustraties is een volledige beschrijving belangrijk. Deze mag best aan de lange kant zijn.
  • Groepen afbeeldingen: voor losse afbeeldingen die tot een groep behoren geldt dat iedere alternatieve beschrijving informatie over de hele groep moet geven.

Onvoldoende, voldoende en goed

Omdat het interpreteren van alternatieve beschrijvingen mensenwerk blijft, bestaat er niet zoiets als ‘de perfecte beschrijving’. De mate van informatie die mensen nodig hebben of prefereren om een concept te begrijpen, verschilt uiteraard. Wel kunnen alternatieve beschrijvingen opgedeeld worden in de categorieën onvoldoende, voldoende en goed. De onderstaande twee voorbeelden maken duidelijk welke soorten beschrijvingen in welke categorie vallen.

Voorbeeld 1

 

kom tomatensoep met verse basilicum

  • Onvoldoende: alt=”soep soepen tomatensoep recept tomatensoep oma’s tomatensoep soep bestellen” 
  • Voldoende: alt=”tomatensoep”  
  • Goed: alt=”kom tomatensoep met verse basilicum”  

Bovenstaande kop soep is meer dan alleen ‘tomatensoep’, door meer te vertellen over de context van de soep wordt de sfeer van de foto ook beter overgebracht.

Voorbeeld 2

Digitaal Toegankelijk Home

  • Onvoldoende: alt=” ” 
  • Voldoende: alt=”logo”  
  • Goed: alt=”Digitaal Toegankelijk home”

Voor websites is het gebruikelijk om in de linkerbovenhoek het logo van de website te plaatsen, met een hyperlink naar de homepage. Door de naam van de website te plaatsen én het doel van de hyperlink, is het voor mensen die gebruik maken van een schermlezer ook direct duidelijk waar zij mee te maken hebben.

Een goede alternatieve beschrijving

Bij het opstellen van een alternatieve beschrijving komt meer kijken dan je wellicht zou denken. De volgende punten helpen je hopelijk op weg om zelf alternatieve beschrijvingen met toegevoegde waarde te schrijven:

  • Een alternatieve beschrijving is een vervanging voor een afbeelding, geen toevoeging.
  • Houd het beknopt, maar wel begrijpelijk genoeg.
  • Zie de alternatieve beschrijving niet als mogelijkheid voor het plaatsen van extra zoekwoorden ter verbetering van de zoekmachine-optimalisatie van de pagina. Voor Google en andere zoekmachines geldt: wat goed is voor digitale toegankelijkheid is goed voor SEO.
  • Voeg óók alternatieve beschrijvingen toe aan andere media-elementen, zoals audio en video.
  • Geef een beschrijving mee aan interactieve elementen, zoals knoppen. 

Formulieren voor uitzonderingssituaties avondklok niet toegankelijk voor blinden

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking 3 Reacties

Zoals jullie weten is de avondklok ingegaan. Bij hoge uitzondering mag je naar buiten. Maar dan heb je wel formulieren nodig. Die moet je zelf downloaden, invullen, en digitaal bij je dragen voor het geval je op straat een boa tegenkomt. De formulieren kun je vinden op Rijksoverheid.nl, maar ik heb gister helaas aan den lijve ondervonden dat deze niet toegankelijk zijn voor blinden en slechtzienden.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

De website van de Rijksoverheid leek in eerste instantie veelbelovend. Alles werd duidelijk uitgelegd, en de formulieren waren goed te downloaden. Daarna hield het echter op. Want de gedownloade formulieren kan je niet openen op je iPhone om ze vanaf daar (met spraakbesturing) in te vullen. Dat zou het makkelijkst zijn.

wekker in zwart wit die twintig over negen aangeeft Wat ik ook probeerde, bemoedigend toespreken, krachttermen, lichte agressie, ik kreeg de letters niet in het vakje waar ze hoorden. Ook de keuzerondjes kreeg ik niet geselecteerd.

En nee, ik wil dit verhaal niet zuur eindigen. Want ik ben, zoals je in mijn vorige blog kon lezen, niet voor één gat te vangen. Dus ik heb een leger blinden benaderd met alle mogelijke verschillende apparaten om dit klusje te klaren. Het resultaat valt helaas een beetje tegen. Alle apparaten waar het logo van Apple op staat, zeiden “Zoek het zelf maar uit Ed”. En bijna alle screenreaders van Windows kregen het ook niet voor elkaar.

Jaws

Uiteindelijk was er één screenreader die soelaas bood: Jaws. Jaws is een screenreader die spraak of braille als output geeft. Je kan het gebruiken om websites te bezoeken, een document te schrijven, e-mails te lezen en presentaties te maken. En dus ook voor het invullen van formulieren van de Nederlandse Rijksoverheid.

Ik probeer het grappig op te schrijven, maar het is toch belachelijk dat belangrijke formulieren van de overheid nog steeds niet toegankelijk zijn voor iedereen? Ik liep hier tegenaan omdat ik even snel zo’n ding moest invullen en uiteindelijk is het me na lang zwoegen gelukt. Maar voor iemand met beperkte computerkennis is dit geen doen.

Hieruit blijkt maar weer dat dat er voor ons nog een hoop werk aan de winkel is.

Toegankelijkheid begint ook bij jezelf

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking 2 Reacties

Ik probeer jullie in mijn blogs een inkijkje te geven in hoe het mij als blinde afgaat in de digitale wereld. En doordat ik ook in heel veel hulpgroepen voor blinden zit, kom ik er ook steeds meer achter dat we als het gaat over digitale toegankelijkheid, we vaak iets over het hoofd zien. Namelijk dat de ene blinde de andere niet is. En dat hoe je digitale toegankelijkheid ervaart, ook in sterke mate afhankelijk is van de investering die je als blinde zelf wilt doen in je kennis en kunde.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

Het klinkt heel logisch maar het wordt heel vaak vergeten. Hoe vaak ik wel niet hoor “Jantje is ook helemaal blind en loopt wél met een hond”. Of “Pietje is ook helemaal blind en kan wél een Bossche bol met mes en vork eten”. Buiten het feit dat ik vind dat je bij het eten van een Bossche bol je er helemaal onder hoort te zitten, vind ik dit soort gedachtes nogal kort door de bocht. Net als iedereen, is elke blinde uniek en heeft elke blinde zijn eigen kwaliteiten. Dus ook op het gebied van internet is de ene blinde handiger dan de andere. En vindt de ene blinde het super interessant, terwijl het voor de andere een noodzakelijk kwaad is.

mensen bij een laptop

Schermlezer of software

Iets algemeens zeggen blinden en de digitale wereld is dus ingewikkeld. Allereerst al doordat elke blinde weer een andere manier gebruikt om content op de computer of je telefoon om te zetten in braille of spraak. Er zijn vele verschillende schermlezers met verschillende toepassingen en bijbehorende voor- en nadelen. Wanneer je bijvoorbeeld met excel wil werken, heb je niets aan de schermlezer van de iPhone. Dan heb je meer aan Supernova of Jaws op Windows. Wil je daarentegen met muziekprogramma’s aan de slag, dan heb je juist niets aan Windows en kun je beter een Mac aanschaffen.

Tijdsinvestering

Het is als je blind bent en online dingen gedaan wilt krijgen, daarom belangrijk om na te denken over waar jij je schermlezer voor nodig hebt, zodat je op basis daarvan kan uitzoeken welke toepassing voor jou handig is. Daarnaast is het resultaat helemaal afhankelijk van de tijd die je bereid bent te investeren in het ontdekken van alle mogelijkheden van die schermlezer of aanpassing. In mijn ervaring is het namelijk zo dat zelfs op sites waarvan geroepen wordt dat ze niet toegankelijk zijn, je er toch dingen mee kan doen.

Ed aan tafel met zijn telefoon

Er is hulp!

Dus wat ik iedere blinde telefoon- en computergebruiker wil aanraden is om je te verdiepen in het hulpmiddel wat je gebruikt voordat je gefrustreerd roept dat iets niet lukt. En als je zelf geen zin of tijd hebt om het wiel uit te vinden, dan bieden Facebook en WhatsApp soelaas met heel veel hulpgroepen, specifiek gericht op de afzonderlijke hulpmiddelen.

Het uitzoeken hoeft ook niet vervelend te zijn, want ik beloof je dat het een enorme kick geeft wanneer je iets voor elkaar krijgt door een zelf ontdekt slimmigheidje.  Zo was ik aan het begin van de eeuw de eerste blinde in Nederland die het voor elkaar kreeg om met nieuwsgroepen muziek en films te downloaden. Daarna heb ik dat heel veel blinden met veel plezier en toewijding geleerd.

Kortom: open je blik, neem de tijd en duik in dat hulpmiddel. Je kan altijd meer dan je denkt!

Blinden en erotiek op het internet

Door Blind, Visuele Beperking Eén Reactie

Het leek zo’n mooi onderwerp toen ik het aan de redactie voorstelde; hoe blinden omgaan met online erotiek. Maar al gauw ontdekte ik dat ik een taboe te pakken had. Het bleek lastig om andere blinden te vinden die van gedachten wilden wisselen over dit thema. Uiteindelijk heb ik twee blinde mannen en een vrouw kunnen strikken om te praten over hun ervaringen, en resulaat is redelijk ontluisterend.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

Erotiek in braille- en luisterboeken

Maar eerst een stukje voorgeschiedenis. Braille en luisterboeken werden tot de eeuwwisseling grotendeels vervaardigd door christelijke en katholieke organisaties. Omdat deze dienst grotendeels vanuit de kerk betaald werd, waren erotische boeken uit den boze. Ik moest het dus hebben van mijn neefje die af en toe iets voorlas uit zijn verzameling seksboekjes. Die bewaarde hij zorgvuldig onder zijn matras zodat mijn tante er niet achter zou komen. Dat zij niets doorhad, vond ik raar, want de gigantische stapel zorgde ervoor dat zijn matras bijna 30 cm hoger lag dan hij zou moeten liggen.

Maar om bij het verhaal te blijven, tot de eeuwwisseling waren blinden van pornografisch materiaal verstoken. En eigenlijk is het nog slecht gesteld met het aanbod. Inmiddels worden de braille- en luisterboeken door een organisatie geleverd die aangestuurd wordt door de Nederlandse bibliotheken. Dat heeft al een aantal dingen in positieve zin veranderd, maar de erotische content staat nog steeds op een laag pitje.

banaan en twee perziken met paarse achtergrond Stemafhankelijk

Eerlijk is eerlijk, erotische content maken voor blinden is natuurlijk een stuk ingewikkelder dan voor zienden. Om te beginnen heb je voor braille lezen twee handen nodig. En bij gesproken boeken ben je afhankelijk van de stem. Die kun je niet door oma voor laten lezen. En over smaak valt te twisten. Ik had bijvoorbeeld voor dit verhaal een erotisch luisterboek geleend. In het boek kwam deze legendarische zin voor: “Zijn lid ging door haar mond als een stromende douchekop in een leeg bad.” Sorry, maar door zo’n zin gaat mijn fantasie alle kanten op, behalve de goede kant.

Online erotiek

Tot zover de braille- en luisterboeken. Gelukkig kreeg ik in 2003 redelijk snel internet. Daardoor ging er een wereld voor me open. Ik ontdekte verschillende sites waar je verhalen kon lezen. Over al je fantasietjes was wel een verhaal. Dat smaakte naar meer. Maar dat ‘meer’ valt nog steeds een beetje tegen.

Uiteraard is er voldoende aanbod binnen het thema. Zie Youporn of Pornhub. Maar dat is visueel georiënteerd. De video’s hebben natuurlijk wel geluid, maar buiten het gekreun om stelt dat weinig voor. Ik heb ter illustratie met vrienden een testje gedaan, waarbij we een video keken en daarbij aan de hand van het geluid moesten raden wat er op het beeld gebeurde. Laat ik het zo formuleren: ik heb nooit geweten dat een vrouw met zo’n volle mond, zo’n herrie kan maken. Kortom; als de stem van de hoofdpersoon je bevalt, kom je waarschijnlijk best aan je trekken, maar of het beeld overeen komt met je fantasie valt te betwijfelen.

Een andere optie is in Google de termen seks en audio invoeren. Er is dan wel degelijk materiaal te vinden, maar helaas van bedenkelijke kwaliteit.

roze ouderwetse telefoon met roze achtergrond

De meest populaire oplossing is een ouderwetse

De conclusie die wij trokken, is dat ondanks het aanbod op internet, je als blinde het meest aan je trekken komt door te bellen naar sekslijnen. Gewoon per telefoon. Wel even uitkijken met je telefoonkosten, weet ik uit eigen ervaring. Maar die bandjes zijn helaas natuurgetrouwer dan wat je op het internet vindt. Mocht iemand hier een kans ruiken, laat het me weten.

Hannes Wallrafen: De Blinde Fotograaf die zich inzet voor Toegankelijkheid

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

Hannes Wallraven

Hannes Wallrafen is geluidskunstenaar. Hij was fotograaf, maar werd zestien jaar geleden in korte tijd blind en verloor bijna zijn gehele gezichtsvermogen. ‘Ik ben niet stekeblind,’ vertelt hij. ‘Ik zie slechts één procent, eigenlijk alleen het verschil tussen licht en donker. ’ Zijn leven veranderde compleet. Hij bleef niet achter de geraniums zitten, zoals hij zelf zegt, maar ging zich focussen op de ontwikkeling van zijn andere zintuigen, met name op het gehoor.

Auditieve kunstwerken voor mensen met visuele beperking

Hij richtte de stichting “Geluid in zicht” op en vanuit deze stichting zet hij zich in voor toegankelijkheid van gebouwen. ‘Het gaat daarbij om fysieke toegankelijk. Wij hebben ooit een audiomaquette gemaakt voor de Tweede Kamer zodat slechtzienden en blinden door de Tweede Kamer worden geleid.  Men kan horen hoe de zaal eruitziet, waar iedereen zit, wie de architect van de Tweede Kamer was etc. De mensen doen dit door gebruik te maken van twee zintuigen: het gevoel en het gehoor. Zo vormen ze zich een beeld van het gebouw.’

audiomaquette van de tweede kamer

De audiomaquette van de Tweede Kamer

Van het een kwam het ander. Hannes had eerder diverse exposities met zijn fotowerk, en tegenwoordig beschouwt hij zijn auditieve kunstwerken als een ideale manier om mensen met een visuele beperking naar een museum of tentoonstelling te kunnen laten gaan. ‘Natuurlijk kun je in groepen naar een museum, maar vanuit mijn eigen behoefte – ik ga niet graag in een groep door een museum – miste ik de mogelijkheid om als individu een museum of tentoonstelling te bezoeken. Dit is ook waar de stichting zich mee bezighoudt.’ Gelukkig is er een verandering in de museumwereld gaande; toegankelijkheid is hoog in het vaandel komen te staan.’

Van toegankelijkheid van musea tot digitale toegankelijkheid

Op het moment is hij bezig om bij het Museum “Ons’ Lieve Heer op Solder”, een voormalige schuilkerk, gelegen in de binnenstad van Amsterdam, een audiotour te ontwikkelen speciaal voor bezoekers die alleen komen. Het afgelopen jaar diende hij ook een aanvraag in voor de RAAK Stimuleringsprijs. Met deze prijs worden musea gestimuleerd om hun collectie toegankelijk te maken voor mensen met een visuele beperking. De prijs is een initiatief van het Oogfonds en wordt ondersteund door verschillende andere fondsen. Hannes diende een plan in samen met de Hogeschool Amsterdam en een bedrijf dat websites en apps voor musea ontwikkelt (Q42), de toegankelijkheid van een museum te testen. Helaas vielen ze niet in de prijzen.

Het idee liet Hannes echter niet los. ‘Ik heb er vooral behoefte aan om te kijken hoe je vanaf punt “nul” tot een gebruiksvriendelijk ontwerp van een website kunt komen. Je ziet nu dat bestaande websites aan het eind nog een beetje worden gecorrigeerd om te kijken hoe je de website iets toegankelijker kan maken. Maar als je blanco begint met het ontwerpen van een website en je je op verschillende gebruikersgroepen richt, kun je tot een redelijk werkende website komen,’ aldus Hannes.

foto van Hannes Wallraven waarop een wit paard over een tafel springt

De Schimmel, 1992, meest iconische foto van Hannes Wallrafen

Handen ineens slaan voor digitale toegankelijkheid

In diezelfde tijd las Hannes in een blindentijdschrift een interview met de initiatiefnemers van het Platform Digitaal Toegankelijk.nl. Het valt hem op dat er steeds meer bedrijven buiten de structuren van de blindenwereld zijn die zich bezighouden met het vergroten van de toegankelijkheid voor blinden en slechtzienden. ‘Wij, als blinden kunnen met onze hulpvragen naar twee organisaties, de Koninklijke VISIO en Bartimeus. Daar vloeien ook alle overheidsgelden naartoe om ons te steunen en zij nemen ook de toegankelijkheid voor hun rekening.’

“Ik denk dat het goed is om met z’n allen om de tafel te gaan en te bespreken hoe je vanaf de start van de ontwikkeling van een website of app toegankelijkheid vorm kunt geven.”

Hannes: ‘De structuur inzake digitale toegankelijkheid is al aanwezig en het valt me op dat men nu ook op het commerciële vlak actief is. Ik denk dat het goed is om met z’n allen – met gelijke petten op – om de tafel te gaan en te bespreken hoe je vanaf de start van de ontwikkeling van een website of app toegankelijkheid vorm kunt geven. Ik zie dat er nu wettelijke richtlijnen zijn. Daarin wordt er kritisch gekeken naar hoe je bestaande websites toegankelijker kunt maken. Ik vind het interessant om juist vanaf het begin handvatten te ontwikkelen die je aan websitemakers doorgeeft waarin gebruikerseisen al verwerkt zijn.’

Hannes is een redelijk digitale gebruiker, zoals hij zelf zegt. Hij gebruikt spraaksoftware op zijn computer. ‘Als je blind bent heb je niets aan een muis. Dan moet je alles via sneltoetsen doen. Dat is bijzonder lastig. Als ik een website open en ik zie 33 koppen dan denk ik: dat duurt wel even. En dan laat ik het zitten.’ Maar kun je iedere individuele gebruiker dienen met één oplossing? Hannes: ‘Er wordt nu heel universeel gedacht over hoe we iedereen tevreden kunnen stellen, maar in de praktijk pakt dat slecht uit. De website, www. passendlezen.nl, bijvoorbeeld, die is onmogelijk om doorheen te komen.’

Hannes kreeg contact met het Platform Digitaal Toegankelijk.com en had een verhelderend gesprek met diens initiatiefnemer Robert Keus. Door een project voor laaggeletterden werd het Robert duidelijk dat het belangrijk is om bij de ontwikkeling van een digitaal product rekening te houden met eventuele beperkingen binnen de doelgroep. Hannes: ‘Dat lijkt me zinnig, juist omdat dit inzicht komt vanuit een bedrijf dat zich maatschappelijk betrokken voelt en niet vanuit bestaande organisaties die zich al bezighouden met deze thema’s. En daarom gooi ik nu een balletje op om meer bedrijven bij elkaar te krijgen. Ik ben geen expert, maar wel ervaringsdeskundige. Mijn aandacht gaat in eerste instantie naar de museumwereld, omdat ik me daar meer thuis voel. Vaklui en bedrijven hebben al positief gereageerd. Binnenkort krijg ik meer informatie en gaan we kijken wat we kunnen doen om elkaar te ontmoeten en te proberen om samen te werken aan een toegankelijkere samenleving.’

Hoe ik als slechtziende video’s kijk

Door Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

Edwin schreef laatst al een stuk over hoe hij televisiekijkt en hoe de nieuwe app van Ziggo hem daarbij helpt. Ikzelf ben niet blind, maar slechtziend. Mijn ervaring is daarom weer net anders.

Ik kijk wel degelijk televisie. Overigens kijk ik wel het liefst Nederlandse televisieseries (en programma’s). Ik kan de ondertiteling van anderstalige series niet altijd goed lezen en houd niet zo van nadenken over het Engels. Zo af en toe kijk ik wel iets in het Engels met mijn vriend. Als ik het echt niet kan volgen vraag ik dan even wat er gebeurde. Dat komt soms doordat ik het niet goed kon zien en soms doordat ik het niet goed versta.

Profielfoto van Marrit

Marrit Postma

Marrit is tekstschrijver en woont in Assen met haar vriend en twee zoontjes. Ze is sinds haar twaalfde slechtziend en schrijft voor Digitaal Toegankelijk over zaken waar ze als slechtziende online tegenaan loopt.

Video’s en marketing

Veel ondernemers maken tegenwoordig ook marketingvideo’s. Op social media gebeurt dat het meest, maar vaak worden ze ook ingezet op websites of om online trainingen aan te bieden. Heel leuk, vooral als je de ondernemer zelf eens kunt horen en zien. Ik vind dit een ideale manier om de ondernemer achter het bedrijf te leren kennen. Leuker zelfs dan alleen de stem horen of alleen foto’s zien.

Toegankelijke video’s

Maar die video’s zijn niet altijd even toegankelijk. Er zijn bijvoorbeeld video’s die alleen bestaan uit tekst. Die tekst kan ik vaak niet lezen. Als de tekst ondertussen zou worden voorgelezen zou dat al heel wat schelen. En wat te denken van animatievideo’s met slecht contrasterende kleuren. Ik zie een klein geel figuurtje op een witte achtergrond bijna niet.

man zit in kantoor en wordt gefilmd

Wel of niet je omgeving beschrijven

Ik hoorde eens een iemand die videotips geeft, zeggen: “Je moet in een video niet je omgeving beschrijven, want dat zien ze toch wel. Dus niet: ‘Kijk ik ben buiten en daar is een boom’”. Maar ik wil juist wél iets horen over de omgeving waarin de video wordt opgenomen. Misschien is het niet altijd even interessant, maar een korte omschrijving kan al een hele toevoeging zijn, juist als je ook vogels of wind op de achtergrond hoort. Zoiets als: “Ik ben even naar buiten gegaan om deze video te maken” is al afdoende.

Audiodescriptie

Tegenwoordig is er al heel wat bedacht om video’s toegankelijker te maken. Eerst was er ondertiteling voor doven en slechthorenden, daarna volgde gesproken ondertiteling. Heel handig bij programma’s waar af en toe in een andere taal wordt gesproken, zoals het nieuws, maar ook bij films en series in het Engels of een andere taal.

De laatste jaren is audiodescriptie ook bij steeds meer Nederlandse films en series te gebruiken. Audiodescriptie is een beschrijving in audio van het beeld. Dit gebeurt als er niet gesproken wordt in de film. Denk maar eens aan spannende series waarin veel te zien is wanneer iemand voorbijsluipt en iemand wil neerschieten. Op zo’n moment is diegene echt niet de hele tijd aan het praten. Maar ook aan het begin van een film of serie worden personages geïntroduceerd in beeld. Dankzij de audiodescriptie hoor je dan ook hoe een personage eruitziet.

blonde vrouw met camera voor haar gezicht in een stad

Ook online kun je audiodescriptie toevoegen aan video’s. Handig voor de animatievideo’s die niet duidelijk waren of de video’s waarin alleen tekst te zien is. Zoals te lezen was in het interview met Eveline Ferwerda, maakt Scribit Pro zich hard voor audiodescriptie in bedrijfsvideo’s. Een hele toevoeging.

Dit allemaal betekent dat je al heel veel kunt doen om je video’s toegankelijk te maken. Het meeste blijft achteraf aanpassen en bijvoegen, waar je misschien beter meteen bij het opnemen en maken van je video’s al kunt bedenken wat je kunt doen om je video zo toegankelijk mogelijk te maken. Zeg dus niet: “Kijk hier!”, maar vertel daadwerkelijk wat je ziet als dit belangrijk is voor je verhaal.

P.s. Deze blog heb ik gedeeltelijk geschreven tijdens de reclameblokken van het Perfecte plaatje. Een best visueel programma om te kijken (het gaat immers over fotografie), maar gelukkig zit ik vlakbij de televisie en kan ik het dan prima volgen.