Skip to main content

Blind boodschappen doen

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking

Vroeger vond ik boodschappen doen op z’n zachtst gezegd geen feest. Ik moest dan eerst een lijstje maken op mijn braille-typemachine, om vervolgens bij de balie van de supermarkt te vragen of er iemand van het personeel met me door de winkel wilde lopen om mijn boodschappen te doen. Je was dan negen van de tien keer overgeleverd aan de onkunde van een puisterige puber die nog nooit van z’n leven zelf boodschappen had gedaan.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

Nooit meer te duur uit

Gelukkig is dat voor mij verleden tijd. Ik doe al mijn boodschappen tegenwoordig online. Buiten dat het makkelijker is, biedt het me nog meer voordelen. Ik kom nooit meer per ongeluk met iets te duurs thuis, omdat ik zelf de prijzen online kan vergelijken. Ook kan ik voordat ik boodschappen ga doen heel gemakkelijk de aanbiedingen bekijken. Toch loop ik bij de verschillende supermarkt-apps nog wel eens tegen een aantal problemen aan. Ik neem de vier grootste bezorgende supermarkten onder de loep om jullie mijn uitdagingen te laten ervaren.

Albert Heijn

De eerste Nederlandse supermarkt waarbij je online producten kon bestellen om thuis te laten bezorgen, was de Albert Heijn. Ik was direct verkocht. De app was vanaf dag één redelijk toegankelijk. Toen meer aanbieders deze service gingen bieden, ben ik echter toch overgestapt. Bij de Appie moet je namelijk voor minimaal zeventig euro aan boodschappen bestellen, voordat ze je bestelling komen bezorgen. En dan komen er ook nog bezorgkosten bij. Voor gezinnen zal dat niet echt een probleem zijn, maar aangezien ik alleen woon kom ik meestal niet aan die 70 euro. Ook vind ik de bezorgkosten voor mij alleen erg hoog. De app is vandaag de dag nog steeds redelijk toegankelijk, al is ie voorbijgestreefd door een concurrent. Daarover verderop meer.

boodschappen in een tas bij de voordeur

Jumbo

Een alternatief is de Jumbo. Bij de Jumbo hoef je maar voor 50 euro te bestellen voordat ze bij je op de stoep staan met je boodschappen. De bezorgkosten zijn dag- en tijdsafhankelijk. Dus op een gewild tijdstip betaal je meer dan wanneer het rustig is. De Jumbo-app heeft echter een groot nadeel voor blinden; hij wordt vaak geüpdated. Dat klinkt misschien als een voordeel, maar dat is het niet. Met iedere update is er één toegankelijkheidsprobleem opgelost, maar komen er twee nieuwe bij. Zo lukte het vanmorgen niet om producten op het scherm met alle aanbiedingen te selecteren. Dan moet je het desbetreffende product opnieuw zoeken in het zoekscherm om hem daarvandaan in je winkelmandje te plaatsen. Dat soort uitdagingen maken de winkelervaring er niet prettiger op.

Plus

Ook van de Plus-app word je als blinde niet altijd blij. Het begint al bij het aanmelden: je kunt dat niet zelfstandig doen omdat de tekstvelden van het aanmeldformulier niet gelabeld zijn. Pas wanneer een ziende je heeft geholpen met aanmelden, kun je redelijk zelfstandig je boodschappen doen. Maar dan loop je weer tegen een ander issue aan: de aankruisvakjes bij de Pluszegels worden niet goed voorgelezen door je telefoon, waardoor je daar niets mee kunt. Kortom, voor mij is de Plus met al deze beperkingen geen optie.

Picnic

De laatste aanbieder is voor mij en voor vele andere blinden de grote favoriet. Picnic. De app is verreweg het meest toegankelijk. Het minimum bestelbedrag is slechts 35 euro en het is de enige supermarkt zonder bezorgkosten. Het enige minpunt is dat ze nog niet overal in Nederland bezorgen, waardoor nog niet iedereen gebruik kan maken van de app. Maar wat mij betreft is de Picnic-app het schoolvoorbeeld van hoe het zou moeten op het gebied van digitale toegankelijkheid.

Het verschil tussen audiodescriptie en transcriptie

Door Auditieve Beperking, Blind, Doof, Slechtziend, Visuele Beperking

De concepten audiodescriptie en transcriptie worden in de praktijk vaak door elkaar gehaald. Het zijn echter twee totaal verschillende dingen. Wel is het zo dat audiodescripties en transcripties beiden entertainment toegankelijker maken voor een groter publiek. 

Wat is transcriptie?

Waarschijnlijk is een transcriptie het meest bekende concept. Bij een transcriptie wordt video of audio uitgeschreven in tekst. Door een transcript van video’s en andere media aan te bieden, kunnen mensen met een auditieve beperking ook de boodschap begrijpen. 

Close-up van een afstandsbediening waarop de knop 'Subtitle' groot in beeld is.

Twee bekende applicaties van transcripties zijn ondertiteling bij een video en een uitgeschreven tekst als alternatief van een video, podcast of andere audio. Een goed transcript bevat alle informatie die in de video wordt behandeld. Dus niet alleen gesproken teksten en gesprekken, maar ook beschrijvingen van visuele aanwijzingen, non-verbale communicatie en andere aspecten. 

Door een transcript als media-alternatief te plaatsen, voldoe je als website aan de WCAG 1.2.8: media-alternatief. Meer lezen over relevante WCAG richtlijnen? Bekijk dan ook:

Profielfoto Claire

De (on)toegankelijkheid van ondertiteling

Voor doven en slechthorenden is het heel belangrijk en handig om goed werkende ondertiteling te hebben bij televisieprogramma’s en YouTube-filmpjes. Helaas werkt die ondertiteling niet altijd even goed. Lees meer over Claire’s ervaring met ondertiteling.

Lees de blog van Claire

Wat is audiodescriptie?

Anders dan de naam doet vermoeden is audiodescriptie geen tekstuele beschrijving van audio. Audiodescriptie is namelijk een gesproken beschrijving van wat er te zien is. Waar een transcript audiovisuele content toegankelijk maakt voor doven en slechthorenden, zorgt audiodescriptie ervoor dat blinden en slechtzienden visuele content kunnen ‘zien’. 

Er bestaan verschillende vormen van audiodescripties. In films bestaat deze beschrijving vaak uit korte stukjes waar een belangrijk moment wordt toegelicht. Zo kan een kijker met een visuele beperking ook visuele hints uit de film oppakken. Ook worden scènes waar geen gesproken tekst in voorkomt beschreven. Audiodescripties in films worden op een zo natuurlijk mogelijke manier in de content verworven, zodat het de ervaring niet opbreekt. Dat betekent dat er alleen toelichting gegeven wordt op het moment dat er niet gepraat wordt in de film.

mensen in een bioscoopzaal kijken naar het scherm

Live audiodescriptie

Naast films worden live cultuur en kunstvormen, zoals dans, opera en ballet soms ook voorzien van audiodescriptie. In de praktijk gebeurt dit vaak via blindentolken die beschrijvingen doorgeven aan bezoekers doormiddel van een hoofdtelefoon. 

Profielfoto van Marrit

Audiodescriptie in de praktijk

Audiodescriptie is een beschrijving in audio van het beeld. Niet alleen de omgevingen, maar bijvoorbeeld ook de uiterlijke kenmerken van personages worden hierin omschreven. Marrit is slechtziend en wil graag dat alles dat te zien is, wordt omschreven: “Misschien is het niet altijd even interessant, maar een korte omschrijving kan al een hele toevoeging zijn, juist als je ook vogels of wind op de achtergrond hoort.”. In haar blog legt ze uit waarom ze dit belangrijk vindt.

Lees de blog van Marrit

Zelf transcripties of audiodescripties toevoegen 

Het verschil tussen transcriptie en audiodescriptie wordt dus vooral bepaald door de doelgroep. Transcriptie bestaat uit tekstuele beschrijvingen gericht op doven en slechthorenden, terwijl audiodescriptie juist visuele aspecten beschrijft voor blinden en slechtzienden. 

Diverse online tools maken het mogelijk om zelf aan de slag te gaan met transcriptie en audiodescriptie. Een voorbeeld van zo’n tool is Scribit. Via deze handige tool is het mogelijk om zelf video’s te voorzien van ondertiteling en audiodescriptie. Digitaal Toegankelijk.nl ging in gesprek met Eveline van Scribit. Lees meer over Scribit, ondertiteling en audiodescripties in het interview met Eveline van Scribit.

Formulieren voor uitzonderingssituaties avondklok niet toegankelijk voor blinden

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking 3 Reacties

Zoals jullie weten is de avondklok ingegaan. Bij hoge uitzondering mag je naar buiten. Maar dan heb je wel formulieren nodig. Die moet je zelf downloaden, invullen, en digitaal bij je dragen voor het geval je op straat een boa tegenkomt. De formulieren kun je vinden op Rijksoverheid.nl, maar ik heb gister helaas aan den lijve ondervonden dat deze niet toegankelijk zijn voor blinden en slechtzienden.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

De website van de Rijksoverheid leek in eerste instantie veelbelovend. Alles werd duidelijk uitgelegd, en de formulieren waren goed te downloaden. Daarna hield het echter op. Want de gedownloade formulieren kan je niet openen op je iPhone om ze vanaf daar (met spraakbesturing) in te vullen. Dat zou het makkelijkst zijn.

wekker in zwart wit die twintig over negen aangeeft Wat ik ook probeerde, bemoedigend toespreken, krachttermen, lichte agressie, ik kreeg de letters niet in het vakje waar ze hoorden. Ook de keuzerondjes kreeg ik niet geselecteerd.

En nee, ik wil dit verhaal niet zuur eindigen. Want ik ben, zoals je in mijn vorige blog kon lezen, niet voor één gat te vangen. Dus ik heb een leger blinden benaderd met alle mogelijke verschillende apparaten om dit klusje te klaren. Het resultaat valt helaas een beetje tegen. Alle apparaten waar het logo van Apple op staat, zeiden “Zoek het zelf maar uit Ed”. En bijna alle screenreaders van Windows kregen het ook niet voor elkaar.

Jaws

Uiteindelijk was er één screenreader die soelaas bood: Jaws. Jaws is een screenreader die spraak of braille als output geeft. Je kan het gebruiken om websites te bezoeken, een document te schrijven, e-mails te lezen en presentaties te maken. En dus ook voor het invullen van formulieren van de Nederlandse Rijksoverheid.

Ik probeer het grappig op te schrijven, maar het is toch belachelijk dat belangrijke formulieren van de overheid nog steeds niet toegankelijk zijn voor iedereen? Ik liep hier tegenaan omdat ik even snel zo’n ding moest invullen en uiteindelijk is het me na lang zwoegen gelukt. Maar voor iemand met beperkte computerkennis is dit geen doen.

Hieruit blijkt maar weer dat dat er voor ons nog een hoop werk aan de winkel is.

Toegankelijkheid begint ook bij jezelf

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking 2 Reacties

Ik probeer jullie in mijn blogs een inkijkje te geven in hoe het mij als blinde afgaat in de digitale wereld. En doordat ik ook in heel veel hulpgroepen voor blinden zit, kom ik er ook steeds meer achter dat we als het gaat over digitale toegankelijkheid, we vaak iets over het hoofd zien. Namelijk dat de ene blinde de andere niet is. En dat hoe je digitale toegankelijkheid ervaart, ook in sterke mate afhankelijk is van de investering die je als blinde zelf wilt doen in je kennis en kunde.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

Het klinkt heel logisch maar het wordt heel vaak vergeten. Hoe vaak ik wel niet hoor “Jantje is ook helemaal blind en loopt wél met een hond”. Of “Pietje is ook helemaal blind en kan wél een Bossche bol met mes en vork eten”. Buiten het feit dat ik vind dat je bij het eten van een Bossche bol je er helemaal onder hoort te zitten, vind ik dit soort gedachtes nogal kort door de bocht. Net als iedereen, is elke blinde uniek en heeft elke blinde zijn eigen kwaliteiten. Dus ook op het gebied van internet is de ene blinde handiger dan de andere. En vindt de ene blinde het super interessant, terwijl het voor de andere een noodzakelijk kwaad is.

mensen bij een laptop

Schermlezer of software

Iets algemeens zeggen blinden en de digitale wereld is dus ingewikkeld. Allereerst al doordat elke blinde weer een andere manier gebruikt om content op de computer of je telefoon om te zetten in braille of spraak. Er zijn vele verschillende schermlezers met verschillende toepassingen en bijbehorende voor- en nadelen. Wanneer je bijvoorbeeld met excel wil werken, heb je niets aan de schermlezer van de iPhone. Dan heb je meer aan Supernova of Jaws op Windows. Wil je daarentegen met muziekprogramma’s aan de slag, dan heb je juist niets aan Windows en kun je beter een Mac aanschaffen.

Tijdsinvestering

Het is als je blind bent en online dingen gedaan wilt krijgen, daarom belangrijk om na te denken over waar jij je schermlezer voor nodig hebt, zodat je op basis daarvan kan uitzoeken welke toepassing voor jou handig is. Daarnaast is het resultaat helemaal afhankelijk van de tijd die je bereid bent te investeren in het ontdekken van alle mogelijkheden van die schermlezer of aanpassing. In mijn ervaring is het namelijk zo dat zelfs op sites waarvan geroepen wordt dat ze niet toegankelijk zijn, je er toch dingen mee kan doen.

Ed aan tafel met zijn telefoon

Er is hulp!

Dus wat ik iedere blinde telefoon- en computergebruiker wil aanraden is om je te verdiepen in het hulpmiddel wat je gebruikt voordat je gefrustreerd roept dat iets niet lukt. En als je zelf geen zin of tijd hebt om het wiel uit te vinden, dan bieden Facebook en WhatsApp soelaas met heel veel hulpgroepen, specifiek gericht op de afzonderlijke hulpmiddelen.

Het uitzoeken hoeft ook niet vervelend te zijn, want ik beloof je dat het een enorme kick geeft wanneer je iets voor elkaar krijgt door een zelf ontdekt slimmigheidje.  Zo was ik aan het begin van de eeuw de eerste blinde in Nederland die het voor elkaar kreeg om met nieuwsgroepen muziek en films te downloaden. Daarna heb ik dat heel veel blinden met veel plezier en toewijding geleerd.

Kortom: open je blik, neem de tijd en duik in dat hulpmiddel. Je kan altijd meer dan je denkt!

Hannes Wallrafen: De Blinde Fotograaf die zich inzet voor Toegankelijkheid

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

Hannes Wallraven

Hannes Wallrafen is geluidskunstenaar. Hij was fotograaf, maar werd zestien jaar geleden in korte tijd blind en verloor bijna zijn gehele gezichtsvermogen. ‘Ik ben niet stekeblind,’ vertelt hij. ‘Ik zie slechts één procent, eigenlijk alleen het verschil tussen licht en donker. ’ Zijn leven veranderde compleet. Hij bleef niet achter de geraniums zitten, zoals hij zelf zegt, maar ging zich focussen op de ontwikkeling van zijn andere zintuigen, met name op het gehoor.

Auditieve kunstwerken voor mensen met visuele beperking

Hij richtte de stichting “Geluid in zicht” op en vanuit deze stichting zet hij zich in voor toegankelijkheid van gebouwen. ‘Het gaat daarbij om fysieke toegankelijk. Wij hebben ooit een audiomaquette gemaakt voor de Tweede Kamer zodat slechtzienden en blinden door de Tweede Kamer worden geleid.  Men kan horen hoe de zaal eruitziet, waar iedereen zit, wie de architect van de Tweede Kamer was etc. De mensen doen dit door gebruik te maken van twee zintuigen: het gevoel en het gehoor. Zo vormen ze zich een beeld van het gebouw.’

audiomaquette van de tweede kamer

De audiomaquette van de Tweede Kamer

Van het een kwam het ander. Hannes had eerder diverse exposities met zijn fotowerk, en tegenwoordig beschouwt hij zijn auditieve kunstwerken als een ideale manier om mensen met een visuele beperking naar een museum of tentoonstelling te kunnen laten gaan. ‘Natuurlijk kun je in groepen naar een museum, maar vanuit mijn eigen behoefte – ik ga niet graag in een groep door een museum – miste ik de mogelijkheid om als individu een museum of tentoonstelling te bezoeken. Dit is ook waar de stichting zich mee bezighoudt.’ Gelukkig is er een verandering in de museumwereld gaande; toegankelijkheid is hoog in het vaandel komen te staan.’

Van toegankelijkheid van musea tot digitale toegankelijkheid

Op het moment is hij bezig om bij het Museum “Ons’ Lieve Heer op Solder”, een voormalige schuilkerk, gelegen in de binnenstad van Amsterdam, een audiotour te ontwikkelen speciaal voor bezoekers die alleen komen. Het afgelopen jaar diende hij ook een aanvraag in voor de RAAK Stimuleringsprijs. Met deze prijs worden musea gestimuleerd om hun collectie toegankelijk te maken voor mensen met een visuele beperking. De prijs is een initiatief van het Oogfonds en wordt ondersteund door verschillende andere fondsen. Hannes diende een plan in samen met de Hogeschool Amsterdam en een bedrijf dat websites en apps voor musea ontwikkelt (Q42), de toegankelijkheid van een museum te testen. Helaas vielen ze niet in de prijzen.

Het idee liet Hannes echter niet los. ‘Ik heb er vooral behoefte aan om te kijken hoe je vanaf punt “nul” tot een gebruiksvriendelijk ontwerp van een website kunt komen. Je ziet nu dat bestaande websites aan het eind nog een beetje worden gecorrigeerd om te kijken hoe je de website iets toegankelijker kan maken. Maar als je blanco begint met het ontwerpen van een website en je je op verschillende gebruikersgroepen richt, kun je tot een redelijk werkende website komen,’ aldus Hannes.

foto van Hannes Wallraven waarop een wit paard over een tafel springt

De Schimmel, 1992, meest iconische foto van Hannes Wallrafen

Handen ineens slaan voor digitale toegankelijkheid

In diezelfde tijd las Hannes in een blindentijdschrift een interview met de initiatiefnemers van het Platform Digitaal Toegankelijk.nl. Het valt hem op dat er steeds meer bedrijven buiten de structuren van de blindenwereld zijn die zich bezighouden met het vergroten van de toegankelijkheid voor blinden en slechtzienden. ‘Wij, als blinden kunnen met onze hulpvragen naar twee organisaties, de Koninklijke VISIO en Bartimeus. Daar vloeien ook alle overheidsgelden naartoe om ons te steunen en zij nemen ook de toegankelijkheid voor hun rekening.’

“Ik denk dat het goed is om met z’n allen om de tafel te gaan en te bespreken hoe je vanaf de start van de ontwikkeling van een website of app toegankelijkheid vorm kunt geven.”

Hannes: ‘De structuur inzake digitale toegankelijkheid is al aanwezig en het valt me op dat men nu ook op het commerciële vlak actief is. Ik denk dat het goed is om met z’n allen – met gelijke petten op – om de tafel te gaan en te bespreken hoe je vanaf de start van de ontwikkeling van een website of app toegankelijkheid vorm kunt geven. Ik zie dat er nu wettelijke richtlijnen zijn. Daarin wordt er kritisch gekeken naar hoe je bestaande websites toegankelijker kunt maken. Ik vind het interessant om juist vanaf het begin handvatten te ontwikkelen die je aan websitemakers doorgeeft waarin gebruikerseisen al verwerkt zijn.’

Hannes is een redelijk digitale gebruiker, zoals hij zelf zegt. Hij gebruikt spraaksoftware op zijn computer. ‘Als je blind bent heb je niets aan een muis. Dan moet je alles via sneltoetsen doen. Dat is bijzonder lastig. Als ik een website open en ik zie 33 koppen dan denk ik: dat duurt wel even. En dan laat ik het zitten.’ Maar kun je iedere individuele gebruiker dienen met één oplossing? Hannes: ‘Er wordt nu heel universeel gedacht over hoe we iedereen tevreden kunnen stellen, maar in de praktijk pakt dat slecht uit. De website, www. passendlezen.nl, bijvoorbeeld, die is onmogelijk om doorheen te komen.’

Hannes kreeg contact met het Platform Digitaal Toegankelijk.com en had een verhelderend gesprek met diens initiatiefnemer Robert Keus. Door een project voor laaggeletterden werd het Robert duidelijk dat het belangrijk is om bij de ontwikkeling van een digitaal product rekening te houden met eventuele beperkingen binnen de doelgroep. Hannes: ‘Dat lijkt me zinnig, juist omdat dit inzicht komt vanuit een bedrijf dat zich maatschappelijk betrokken voelt en niet vanuit bestaande organisaties die zich al bezighouden met deze thema’s. En daarom gooi ik nu een balletje op om meer bedrijven bij elkaar te krijgen. Ik ben geen expert, maar wel ervaringsdeskundige. Mijn aandacht gaat in eerste instantie naar de museumwereld, omdat ik me daar meer thuis voel. Vaklui en bedrijven hebben al positief gereageerd. Binnenkort krijg ik meer informatie en gaan we kijken wat we kunnen doen om elkaar te ontmoeten en te proberen om samen te werken aan een toegankelijkere samenleving.’

Hoe ik als slechtziende video’s kijk

Door Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

Edwin schreef laatst al een stuk over hoe hij televisiekijkt en hoe de nieuwe app van Ziggo hem daarbij helpt. Ikzelf ben niet blind, maar slechtziend. Mijn ervaring is daarom weer net anders.

Ik kijk wel degelijk televisie. Overigens kijk ik wel het liefst Nederlandse televisieseries (en programma’s). Ik kan de ondertiteling van anderstalige series niet altijd goed lezen en houd niet zo van nadenken over het Engels. Zo af en toe kijk ik wel iets in het Engels met mijn vriend. Als ik het echt niet kan volgen vraag ik dan even wat er gebeurde. Dat komt soms doordat ik het niet goed kon zien en soms doordat ik het niet goed versta.

Profielfoto van Marrit

Marrit Postma

Marrit is tekstschrijver en woont in Assen met haar vriend en twee zoontjes. Ze is sinds haar twaalfde slechtziend en schrijft voor Digitaal Toegankelijk over zaken waar ze als slechtziende online tegenaan loopt.

Video’s en marketing

Veel ondernemers maken tegenwoordig ook marketingvideo’s. Op social media gebeurt dat het meest, maar vaak worden ze ook ingezet op websites of om online trainingen aan te bieden. Heel leuk, vooral als je de ondernemer zelf eens kunt horen en zien. Ik vind dit een ideale manier om de ondernemer achter het bedrijf te leren kennen. Leuker zelfs dan alleen de stem horen of alleen foto’s zien.

Toegankelijke video’s

Maar die video’s zijn niet altijd even toegankelijk. Er zijn bijvoorbeeld video’s die alleen bestaan uit tekst. Die tekst kan ik vaak niet lezen. Als de tekst ondertussen zou worden voorgelezen zou dat al heel wat schelen. En wat te denken van animatievideo’s met slecht contrasterende kleuren. Ik zie een klein geel figuurtje op een witte achtergrond bijna niet.

man zit in kantoor en wordt gefilmd

Wel of niet je omgeving beschrijven

Ik hoorde eens een iemand die videotips geeft, zeggen: “Je moet in een video niet je omgeving beschrijven, want dat zien ze toch wel. Dus niet: ‘Kijk ik ben buiten en daar is een boom’”. Maar ik wil juist wél iets horen over de omgeving waarin de video wordt opgenomen. Misschien is het niet altijd even interessant, maar een korte omschrijving kan al een hele toevoeging zijn, juist als je ook vogels of wind op de achtergrond hoort. Zoiets als: “Ik ben even naar buiten gegaan om deze video te maken” is al afdoende.

Audiodescriptie

Tegenwoordig is er al heel wat bedacht om video’s toegankelijker te maken. Eerst was er ondertiteling voor doven en slechthorenden, daarna volgde gesproken ondertiteling. Heel handig bij programma’s waar af en toe in een andere taal wordt gesproken, zoals het nieuws, maar ook bij films en series in het Engels of een andere taal.

De laatste jaren is audiodescriptie ook bij steeds meer Nederlandse films en series te gebruiken. Audiodescriptie is een beschrijving in audio van het beeld. Dit gebeurt als er niet gesproken wordt in de film. Denk maar eens aan spannende series waarin veel te zien is wanneer iemand voorbijsluipt en iemand wil neerschieten. Op zo’n moment is diegene echt niet de hele tijd aan het praten. Maar ook aan het begin van een film of serie worden personages geïntroduceerd in beeld. Dankzij de audiodescriptie hoor je dan ook hoe een personage eruitziet.

blonde vrouw met camera voor haar gezicht in een stad

Ook online kun je audiodescriptie toevoegen aan video’s. Handig voor de animatievideo’s die niet duidelijk waren of de video’s waarin alleen tekst te zien is. Zoals te lezen was in het interview met Eveline Ferwerda, maakt Scribit Pro zich hard voor audiodescriptie in bedrijfsvideo’s. Een hele toevoeging.

Dit allemaal betekent dat je al heel veel kunt doen om je video’s toegankelijk te maken. Het meeste blijft achteraf aanpassen en bijvoegen, waar je misschien beter meteen bij het opnemen en maken van je video’s al kunt bedenken wat je kunt doen om je video zo toegankelijk mogelijk te maken. Zeg dus niet: “Kijk hier!”, maar vertel daadwerkelijk wat je ziet als dit belangrijk is voor je verhaal.

P.s. Deze blog heb ik gedeeltelijk geschreven tijdens de reclameblokken van het Perfecte plaatje. Een best visueel programma om te kijken (het gaat immers over fotografie), maar gelukkig zit ik vlakbij de televisie en kan ik het dan prima volgen.

Hoe kijkt een blinde TV?

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

Ik ben gedeeltelijk opgegroeid in het blindeninstituut Bartimeus in Zeist. Daar was ik van maandag tot en met vrijdag. Op de maandagochtend – als we na het weekend weer terugkwamen bij Bartimeus – was de vraag die we elkaar stelden altijd hetzelfde: “Heb je nog tv gekeken?”. Ziende personen snapten daar geen bal van; blinden die aan elkaar vragen of ze iets ‘gezien’ hebben.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

 

Wat een blinde kijkt op televisie

Uiteraard gebeuren wonderen alleen in goede bijbelverhalen. Maar uitdrukkingen blijven uitdrukkingen; daar doen blinden ook aan mee. Het klinkt ook niet als je vraagt “Heb je televisie geluisterd?”. Sowieso kunnen zienden zich lastig een voorstelling maken van wat een blinde met een televisie moet. Toch hebben alle blinden die ik ken zo’n apparaat. Ik hoor je denken: ‘Dan kijken jullie zeker alleen muziekprogramma’s of cabaret?’. Nee hoor, blinden kijken naar alles. Films, documentaires, zelfs voetbal! Ik heb zelfs gehoord dat de meeste mensen die naar Ajax kijken blind zijn ;). Maar dat is weer een hele andere discussie.

Mijn punt is: ook zonder te kunnen zien, zijn de meeste programma’s best goed te volgen. Zelfs films zijn vaak goed te doen. Desondanks heb ik regelmatig misbruik van mijn handicap gemaakt en het voor elkaar gekregen om voor half geld in de bioscoop te zitten. Met als reden dat ik maar 50% van de film kon volgen, doordat ik alleen kon horen, maar niet zien.

 

Vreemde talen

De problemen beginnen pas pas echt wanneer er op tv of in de bioscoop een taal wordt gesproken die je niet machtig bent. Engels en Duits lukt me wel. Maar bij Frans beginnen mijn oren al te klapperen en bij Spaans krijg ik het Spaans benauwd. Dat is bij het journaal vaak al lastig, met korte items uit vreemde landen, om maar te zwijgen over Spoorloos. Je wilt toch als blinde op z’n minst weten waarom ze janken. Dan mis je de functie van ondertiteling.

 

 

De oplossing

Maar sinds een paar weken is ook dit probleem uit de wereld geholpen. Er waren al kastjes en apps te koop die ondertiteling voorlezen. Maar die waren vaak duur en worden niet vergoed door de zorgverzekeraar. Bovendien liep vaak de ondertiteling voor of achter. Maar dat is nu dankzij Ziggo verleden tijd. De laatste versie van de Ziggo-app geeft je namelijk de mogelijkheid om de ondertiteling voor te laten lezen. Ik heb het uitgeprobeerd en het werkt super fijn. Zodra er iets ondertiteld wordt, gaat het tv-signaal iets zachter, zodat de voorgelezen ondertiteling goed verstaanbaar wordt. De voorleesstem klinkt ook nog eens fijn. Het enige nadeel is dat het nog niet voor elk tv-kanaal werkt, maar Ziggo heeft beloofd dat ze daar hard voor aan het werk zijn. Ik ben er al heel blij mee, want ik kan nu nóg beter tv ‘kijken’.

 

Eveline zet zich in voor toegankelijke online video’s

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

Eveline Ferwerda werkte in de film- en tv-industrie en raakte betrokken bij de introductie van een app die ervoor zorgde dat blinden weer zelfstandig naar de bioscoop konden. Dat raakte haar dat zo, dat ze zich ging toeleggen op de toegankelijkheid van online video’s en Scribit.pro begon.

eveline ferwerda
Afbeelding: Eveline Ferwerda

Eveline: “Ik was bezig met een project om de Nederlandse bioscopen te digitaliseren, toen ik voor het eerst kennismaakte met de app Earcatch. Earcatch levert audiodescriptie bij televisieprogramma’s en bioscoopfilms. Tijdens de pauzes in de dialoog beschrijft een voice-over visuele elementen uit de film zoals personages, gezichtsuitdrukkingen en plaatsen. De app maakte het mogelijk dat ook kinderen van de Bartiméus school (voor blinde en slechtziende kinderen), net als andere kinderen, gewoon naar de bioscoop konden. Eén van die kinderen zei toen: ‘Nu kan ik eindelijk op mijn kamer een film kijken’.
Ik voelde toen dat dít was wat ik moest doen. Want bioscoopfilms is één ding, maar er zijn nog ontzettend veel online video’s die voor blinden en slechtzienden niet te volgen zijn.”

Daar wil Eveline verandering in brengen met Scribit.pro, waarmee je online video’s kan voorzien van audiodescriptie, ondertiteling en een tekstalternatief. Dat zorgt ervoor dat video’s ook te begrijpen zijn door blinden en slechtzienden. Eveline: “En naast het maatschappelijke voordeel, levert het ook nog andere voordelen op, zoals een groter bereik, langere kijktijd en verbeterde vindbaarheid in Google.”

Voor wie is die toegankelijkheid van video’s belangrijk?

“In Nederland zijn er ruim 1,7 miljoen mensen die ondersteuning nodig hebben bij het bekijken van video’s. Hier vallen blinden en slechtzienden onder, maar ook mensen met een gehoorbeperking. Maar in werkelijkheid bedien je een groep van nog veel grotere omvang. We maken namelijk allemaal wel eens gebruik van ondertiteling op het moment dat het geluid even niet aan kan. Ook voor een audiodescriptie is een breder publiek; denk bijvoorbeeld aan de ruim 1 miljoen mensen die laaggeletterd zijn en hierdoor de video beter kunnen begrijpen.”

Wat is audiodescriptie?

“Audiodescriptieis een gesproken beschrijving van wat er op beeld gebeurt op momenten dat er niet wordt gesproken. Zo kunnen mensen die blind of slechtziend zijn precies volgen wat er in jouw video gebeurt.
Met Scribit.pro voorzie je eenvoudig al jouw video’s van zo’n audiodescriptie. Jij typt wat er in jouw video te zien is op het moment dat er geen voice-over is en de zogenoemde ‘text-to-speech engine’ maakt er gesproken tekst van. Vervolgens krijg je een los mp3-bestand dat je kunt monteren in de video of optioneel kunt aanzetten in de videoplayer.”

Benieuwd hoe dit werkt? Bekijk dan deze video.

videocamera stelt scherp op een kleurrijke achtergrond

Wat is een tekstalternatief?

“Het tekstalternatief is een goed uitgeschreven tekst die beschrijft wat er allemaal in de video te zien en te horen is. Dit helpt mensen die de video niet bekijken, maar wel willen weten welke informatie er wordt gegeven. Eigenlijk een soort uitgeschreven script dus, dat precies beschrijft wat er gebeurt en wat er gezegd wordt.”

Bekijk hier een voorbeeld (klik op ‘Tekstalternatief’ onder de video, dan klapt deze uit).

Wetgeving rondom toegankelijke video’s

Volgens het ‘Besluit digitale toegankelijkheid overheid’ moeten alle websites, en daarmee ook alle online video’s, van alle Nederlandse (semi-)overheidsinstanties sinds 23 september 2020 voldoen aan de toegankelijkheidseisen. Ook voor het bedrijfsleven is digitale toegankelijkheid de norm. Volgens de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz) moeten organisaties hun producten en diensten toegankelijk aanbieden, dat geldt dus ook voor video’s.

Eveline: “Los van regelgeving, hoop ik met Scribit.pro juist de intrinsieke motivatie van de videomaker aan te wakkeren. Uiteindelijk zijn zij de bron, dat lijkt mij de beste weg.”

Kan je zomaar aan de slag met Scribit.pro?

“Je hoeft geen video-expert te zijn om jouw video’s toegankelijk te kunnen maken. Iedereen kan werken met de software van Scribit.pro, mits je de Nederlandse taal goed beheerst. En als je zelf geen tijd hebt om dit allemaal te doen, hebben we nog de PRO’s van Scribit.pro. Zij maken jouw video 100% toegankelijk en kunnen je binnen 24 uur alle bestanden aanleveren die nodig zijn om te voldoen aan de richtlijnen.”

Benieuwd hoe dit werkt? Bekijk hier de video’s.

Doe mij maar geen spraakberichten

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

“Oh, maar dan kun je vast heel goed horen.” Deze opmerking krijg ik weleens als mensen merken dat ik slechtziend ben. De veronderstelling is dat het andere zintuig dan beter werkt. Daarom zijn sommige mensen sneller geneigd om mij spraakberichten te sturen, maar dat is niet per se prettiger voor mensen die slechtziend zijn.

Profielfoto van Marrit

Marrit Postma

Marrit is tekstschrijver en woont in Assen met haar vriend en twee zoontjes. Ze is sinds haar twaalfde slechtziend en schrijft voor Digitaal Toegankelijk over zaken waar ze als slechtziende online tegenaan loopt.

Informatie in verschillende vormen

Informatie is tegenwoordig in verschillende vormen beschikbaar. Vroeger bestonden alleen printmedia, daarna kwamen radio en televisie erbij. Op internet was in het begin voornamelijk tekstuele informatie te vinden, maar inmiddels bestaat het internet voor een groot deel ook uit video en audio. Je kunt zelf kiezen of je informatie leest, bekijkt of alleen even luistert.

Net als ieder ander, bepaal ik graag zelf op welke manier en op welk moment ik informatie tot me neem. Dat ik slechtziend ben, betekent niet automatisch dat ik graag naar anderen luister. Je kunt niet bij toverslag meteen beter horen als je slecht ziet.

Sterker nog, ik heb zelf bijvoorbeeld een auditief verwerkingsprobleem. Dat houdt in dat ik vooral op drukke plekken niet goed kan verstaan wat iemand tegen mij zegt. Dat heeft gevolgen voor hoe ik gesproken berichten kan beluisteren.

oranje megafoon met oranje achtergond

WhatsApp en gesproken berichten

In WhatsApp is er een hele makkelijke manier om gesproken berichten te versturen. Als ontvanger moet je wel een moment hebben om zo’n bericht te kunnen luisteren. Wat kan verklaren dat je niet altijd direct een reactie krijgt op een gesproken bericht. Dus als je meteen een reactie wilt, kun je misschien beter even bellen.

Tegenwoordig kun je ook gesproken berichten sturen via Facebook Messenger. Ik ontvang die ook af en toe. Dat kwam me ook niet altijd even goed uit, terwijl ik een getypt bericht wel meteen had gelezen en beantwoord. Ik kan op mijn telefoon met de VoiceOver-functie namelijk wel tekst laten voorlezen. Dan kan ik zelf ook nog meekijken op momenten dat ik het niet goed kan horen of verstaan.

Rumoerige omgevingen

Door mijn auditieve verwerkingsprobleem kan ik niet altijd gesproken berichten luisteren. Ik kan het geluid niet goed filteren, dus stel dat er tijdens een spraakbericht een scooter voorbijrijdt, dan versta ik niet wat er gezegd wordt. In een drukke stationshal met omroepberichten en veel mensen kan ik ook niet even een gesproken berichtje in WhatsApp luisteren. En zo zijn er vast nog wel meer situaties te bedenken waarin een spraakbericht niet de beste manier is om mij iets te laten weten.

vrouw spreekt iets in in haar mobiele telefoon

Privé

Dan zijn er nog de situaties waarin een gesproken berichtje alleen voor jouw oren bedoeld is, maar je zit in een ruimte waar anderen ook mee kunnen luisteren. Mijn zoontje van 3 hoort alles en zegt graag dingen na. Hij hoeft echt niet alles te horen wat naar mij gestuurd wordt. Ik kies dus bewust de momenten uit dat ik tijd heb om bijvoorbeeld podcasts te luisteren, maar ook wanneer ik gesproken berichten luister op WhatsApp.

Luisteren kost meer tijd

Voorleessoftware leest sneller voor dan de meeste mensen spreken. Ik ben daaraan gewend. Daarom voelen spraakberichten ook als onnodig traag. Als ik dezelfde informatie in tekst had ontvangen en met de VoiceOver-functie had gelezen, had het mij waarschijnlijk dus minder tijd gekost.

Af en toe stuur ik ook een gesproken berichtje, maar meestal alleen naar andere blinden of slechtzienden waarvan ik weet dat ze er vaak wel voor openstaan én in de gelegenheid zijn om te luisteren. Als je dit niet goed kunt inschatten, of niet zeker weet of het uitkomt, kun dus je beter eerst vragen of iemand het prettiger vindt om gesproken berichten te ontvangen. En anders stuur je gewoon een ‘good old’ getypt bericht.

Hoe ervaren blinden en slechtzienden emoji’s?

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

Emoji’s; plaatjes die je kunt toevoegen aan je bericht om je boodschap net iets duidelijker te maken, een letterlijke knipoog mee te geven of je emotie erbij toe te lichten. Maar hoe ervaren blinden en slechtzienden emoji’s?

Profielfoto van Marrit

Marrit Postma

Marrit is tekstschrijver en woont in Assen met haar vriend en twee zoontjes. Ze is sinds haar twaalfde slechtziend en schrijft voor Digitaal Toegankelijk over zaken waar ze als slechtziende online tegenaan loopt.

In het filmpje van Ed kwamen emoji’s al even ter sprake. Ik gebruik net als Ed de Voiceover-functie van Apple om berichten te lezen op mijn telefoon. Die functie leest ook de emoji’s voor. Ze hebben namelijk allemaal een omschrijving meegekregen die voorgelezen wordt door de voorleessoftware.

Misschien weten wij als slechtzienden en blinden door die beschrijvingen zelfs wel beter waar een emoji voor staat dan de goedziende medemens, al las ik laatst in het boek Japan in honderd kleine stukjes van Paulien Cornelisse een aantal betekenissen van emoji’s die we hier in Nederland vast niet gebruiken zoals ze in Japan bedoeld waren.

Wist je dat de lachende drol ? bijvoorbeeld eigenlijk staat voor geluk? Blijkbaar omdat het Japanse woord voor ‘drol’ met dezelfde klank begint als het Japanse woord voor geluk. Maar dat heeft vast meer met cultuurverschil te maken dan met de emoji’s zelf.

Zijn emoji toegankelijk?

telefoon op een tafel met een boze emoji Emoji’s worden dus voorgelezen aan blinden en slechtzienden. Je zou dus denken dat je toegankelijk bezig bent als je een emoji toevoegt aan je bericht op social media. Toch moet je er een beetje mee oppassen. De betekenis van de emoji wordt namelijk precies hetzelfde voorgelezen als de rest van je tekst, dus als je middenin je bericht een emoji gebruikt, worden ze op precies dezelfde toon middenin je tekst voorgelezen.

Denk maar eens aan een bericht waar een kalender-emoji wordt gebruikt voor de datum van een evenement, een gebouw voor de locatie, een klok of horloge voor de tijd, een euroteken, dollarteken of andere valuta die wordt gezet voor de prijs, et cetera. Je hoort dan bijvoorbeeld ‘kalender maandag 21 september 2020 – hotel café de bonte geit – klok die kwart voor 10 aangeeft 19.00 uur’. Hier is dan een hotel-emoji gebruikt, terwijl het om een café gaat, waardoor de tekst verwarrend wordt. Hetzelfde geldt voor de tijd, aangezien ook de tijd die op de emoji met de klok staat, wordt voorgelezen.

Emoji’s als scheidingsteken

Er zijn ook mensen die veel emoji’s achter elkaar zetten om aan te geven dat er een scheiding is tussen het bovenste deel van hun bericht en het deel van het bericht dat daaronder volgt. Ik haak zelf meestal af als er iets te veel emoji’s achter elkaar staan en lees daardoor de onderste helft van het bericht niet. Je kunt je voorstellen dat het niet echt leuk is om 26 keer achter elkaar “lachende drol” te horen.

LinkedIn en emoji’s

Zelf liep ik het meest tegen de emoji’s aan op LinkedIn. Ik heb hierover eerder op mijn eigen site al een blog geschreven. Ik zag namelijk steeds meer mensen emoji’s in hun naam en kopregel gebruiken. Om berichten van mensen te lezen op LinkedIn, leest de voorleessoftware eerst ook altijd de naam en functie van iemand voor. Dus als mensen hun naam versieren met emoji’s, moet ik ook eerst die emoji’s aanhoren. Het is best irritant om eerst vijf woorden of meer aan emoji te horen voor je weet wie er een bericht heeft geplaatst. Denk bijvoorbeeld aan “stralende vijfpuntige ster zon met gezicht voornaam achternaam zon met gezicht stralende vijfpuntige ster”. Als je even met je gedachten afdwaalt heb je nu alsnog niet gehoord welke naam er tussen de emoji’s stond. Soms heb ik daardoor geen zin om door LinkedIn te scrollen, terwijl ik het wel een leuk en nuttig medium vind om te netwerken en contact te houden.

Gebruik ik zelf emoji’s?

Begrijp me niet verkeerd, ik vind emoji’s niet alleen maar onhandig. Ik gebruik ze zelf ook weleens. Het meest gebruik ik ze in WhatsApp, maar ik gooi er op Facebook en LinkedIn ook regelmatig een knipoog tussendoor. Want zo streng wil ik nou ook weer niet overkomen. 😉

Wist je overigens dat 17 juli Wereld emoji dag is? Dit komt doordat de kalender-emoji vaak deze datum heeft.