In deze innovatieve toegankelijkheidsprojecten investeert de EU

Door ADHD, Auditieve Beperking, Autisme, Blind, Cognitieve Beperking, Doof, Doofblind, Visuele Beperking, WCAG, Wetgeving

Het volledig toegankelijk maken van het internet en online producten vereist samenwerking. Niemand is in staat om deze immense klus alleen te klaren. Gelukkig hoeft dit ook niet. Wereldwijd wordt kennis gedeeld om gezamenlijk tot de beste oplossing te komen. Een goed voorbeeld hiervan is de initiator van digitale toegankelijkheid; de World Wide Web Consortium (W3C). 

Deze internationale gemeenschap bestaat uit vrijwilligers, werknemers en adviseurs uit de hele wereld die samen de webstandaarden voor het internet ontwerpen, zoals HTML, XHTML, XML, CSS en de Web Content Accessibility Guidelines, de richtlijnen rondom digitale toegankelijkheid.

Wereldwijd wordt collectief gewerkt aan een inclusiever internet. Ook de Europese Commissie doet dit op verschillende manieren. In dit artikel lees je meer over de rol die Europa heeft bij het creëren van een toegankelijker internet. 

Europese wetgeving op het gebied van digitale toegankelijkheid

De wetgeving van de Europese Unie (EU) met betrekking tot digitale toegankelijkheid vindt zijn oorsprong in de Convention on the Rights of Persons with Disabilities (UNCRPD) van de Verenigde Naties (VN). In artikel 9 van deze conventie is afgesproken dat lidstaten van de Europese Unie de juiste maatregelen treffen om ervoor te zorgen dat mensen met een beperking op een gelijke basis kunnen deelnemen aan de samenleving als mensen zonder beperking. En aangezien het internet een belangrijk onderdeel is van de samenleving, geldt die gelijke basis ook hier. 

Het atomium in Brussel

Aangezien ‘Gelijk meedoen’ een nogal breed begrip is, zijn er initiatieven gestart om concretere richtlijnen op te stellen. De Web Accessibility Directive van 2016 is hier een goed voorbeeld van. In dit initiatief is opgenomen dat websites en apps van overheden uit heel de EU voldoen aan de volgend eisen:

  • Iedere website of app moet voorzien zijn van een toegankelijkheidsverklaring.
  • Websites en apps moeten hun gebruikers de mogelijkheid geven om feedback achter te laten op het moment dat ze toegankelijkheidsproblemen op de website of app tegenkomen. 
  • Lidstaten moeten regelmatig de websites en apps van organisaties uit de publieke sector monitoren en verslag uitbrengen over de resultaten.

Deze actiepunten klinken mooi op papier, maar zonder controle en handhaving zal er in de praktijk weinig veranderen. Uit onderzoek van Digitaal Toegankelijk.nl bleek bijvoorbeeld dat ruim 71 procent van de overheidswebsites niet digitaal toegankelijk zijn.

blonde vrouw in rolstoel op een weg

Investeringen in toegankelijke projecten

Gelukkig werkt de Europese Unie op meerdere manieren aan een toegankelijker Europa. Naast wet- en regelgeving wordt er ook Europees geld geïnvesteerd in innovatieve projecten die streven naar meer mogelijkheden voor mensen met beperkingen. De Europese Commissie financiert projecten die gericht zijn op zowel mensen met een fysieke- als een cognitieve beperking. Centraal in dit project staat digitale inclusiviteit. 

Waar steekt de Europese Commissie dan precies geld in? En – nog belangrijker – welk resultaat levert dit op? Hieronder licht ik enkele persoonlijke favorieten toe uit de lijst met door de EU gefinancierde projecten voor techniek achter toegankelijkheid.

Initiatieven voor mensen met auditieve of visuele beperkingen

1. BlindPAD

Braille is een speciaal voor blinden ontwikkeld lees- en schrijfalfabet. Teksten worden omgezet in stippen, waardoor geschreven boodschappen ook voor mensen zonder zicht begrepen kunnen worden. Dit zal waarschijnlijk geen onbekende techniek zijn. Wat voor mij verrassender was, was het feit dat er geen alternatief voor braille bestaat in de grafische communicatie. 

een bureau met daarop een schermpje met een grafische vorm dat door het blindpad wordt weergegeven in puntjes

Bron foto: Techcrunch

Want hoe leren blinde en slechtziende kinderen bijvoorbeeld wiskundige vormen? Om dit probleem op te lossen, is door een team van specialisten gewerkt aan BlindPAD: een handige tool die grafische informatie omzet naar begrijpelijke informatie voor blinden en slechtzienden. De hardware bestaat uit een vierkante doos met 192 pinnen. Deze pinnen worden door software bestuurd, zodat ze visuele boodschappen over kunnen brengen. 

De Europese Unie heeft het prototype – dat een succes bleek – gefinancierd. In de toekomst hopen de mensen achter BlindPAD dat de hardware in scholen, bij rehabilitatie en bij mensen thuis kan worden ingezet.

Financiering: €1.999.999,-

2. SUITCEYES

Het doel van SUITCEYES is het verbeteren van de onafhankelijkheid van mensen die doofblind zijn. Doofblindheid is wanneer een visuele beperking samengaat met ernstige gehoorproblemen. 

Voor mensen die doofblind zijn is SUITCEYES ontwikkeld. Het product is draagbare hardware die op het bovenlichaam gedragen wordt. Het prototype is gericht op het verbreden van de omgeving, het vergroten van de communicatiemogelijkheden en het verbeteren van de interactiviteit van doofblinden. 

Financiering: € 2.359.963,-

3. ABBI

Een ander innovatief product gericht op het verbeteren van de interactiemogelijkheden van blinden is ABBI. Dit project werkt aan een product dat als een armband gedragen kan worden. De armband geeft de gebruiker auditieve informatie over de omgeving en het eigen lichaam. Hierdoor is de gebruiker in staat om een beter beeld te krijgen van wat er in de directe omgeving gebeurt. Nog belangrijker: het verkleint het risico om buitengesloten te worden.

Financiering: €1.849.995,-

Initiatieven voor mensen met cognitieve beperkingen

1. GABLE

Voor mensen met Cerebrale Parece, de medische term voor een hersenbeschadiging, kunnen alledaagse activiteiten al een obstakel zijn. GABLE heeft als doel om motorische vaardigheden en de hand-oog coördinatie van mensen met hersenbeschadiging te verbeteren. Dat doen ze door middel van een social platform vol met gepersonaliseerde en multiplayer games. Via GABLE kunnen gebruikers online spelen met mensen met een hersenbeschadiging vanuit heel de wereld. Digitale inclusiviteit én verbinding op z’n best!

Financiering: €997.767,50

2. DE-ENIGMA

Sociale robots worden in de wetenschap veel ingezet om tot innovatieve sociale oplossingen te komen. Denk bijvoorbeeld aan sociale robots die eenzame ouderen gezelschap houden en helpen om de cognitieve vaardigheden scherp te houden. Een innovatieve toepassing van social robots is terug te vinden in de oplossing voor kinderen met autisme van DE-ENIGMA.

Een vrouw en een jongetje kijken naar een kaart met gezichtjes met verschillende emoties. Op de achtergond staat een robot, wiens emotie ze proberen af te lezen.

Bron foto: Cordis

Mensen met autisme kunnen zich niet verplaatsen in anderen zoals mensen zonder autisme dat kunnen. Zeker voor kinderen is het moeilijk om te begrijpen wat anderen denken. De robot assistent van DE-ENIGMA helpt kinderen om zich meer in te leven in anderen. Dat doet hij door de kinderen te helpen om verschillende emoties en gezichtsuitdrukkingen te herkennen. Deze vaardigheden kunnen de kinderen later toepassen in interpersoonlijk contact.

Financiering: €3.904.187,75

3. FocusLocus

Ongeveer 7% van de bevolking heeft door ADHD moeite met leren, gedragsproblemen en voelt zich door de beperking buitengesloten. Het FocusLocus project helpt kinderen om de gevolgen van het leven met ADHD te begrijpen en ermee om te leren gaan, wat moet resulteren in zo min mogelijk sociale exclusie.

FocusLocus bereikt dit door kinderen spelenderwijs te laten leren middels gamificatie, waarbij gewerkt wordt aan cognitieve trainingsmethoden die hen helpen om hun mentale en motorische vaardigheden te verbeteren. FocusLocus heeft de software REEFOCUS ontwikkeld, waarmee kinderen online hun cognitieve vaardigheden verbeteren. De oplossing wordt geroemd om de lage kosten, de afwezigheid van bijwerkingen en de aantrekkelijkheid voor kinderen.

Financiering: €999.562.50

Innovatieve oplossingen van Nederlandse bodem

Ook in Nederland bevinden zich noemenswaardige projecten. Eerder spraken wij bijvoorbeeld met Envision, het bedrijf dat artificial intelligence inzet om blinden en slechtzienden te helpen met zien, lezen en het ervaren van de wereld. De Haagse startup stelt blinde gebruikers in staat om hun omgeving te ‘zien’.

Niet alle projecten zijn gericht op de eindgebruikers: mensen met een beperking. Andere technieken stellen juist marketeers en webdevelopers in staat om gemakkelijk hun website digitaal toegankelijk te maken. Neem bijvoorbeeld de Nederlandse startup Aally. Dit bedrijf helpt bedrijven en organisaties om ervoor te zorgen dat hun online omgevingen ook door blinden en slechtzienden gebruikt kunnen worden.

8 verbeterpunten die nodig zijn om een digitaal toegankelijkere wereld te realiseren

Door Wetgeving

Er wordt steeds meer geschreven en gesproken over digitale toegankelijkheid. Een goede zaak. Echter merk ik de laatste tijd ook dat er in het debat veel kritiek is op de wetgeving rondom digitale toegankelijkheid. Die kritiek wil ik graag dienen van repliek.

Ten eerste begrijp ik dat een kritische houding goed is om vooruit te komen en worden er terechte punten van kritiek aangesneden. Verandering is ook nodig, echter zie ik de huidige wetgeving als een wetgeving ‘1.0’. Waarbij dezelfde regels gelden als bij een 1.0 (eerste) versie van een app of een website; ze hebben vaak kinderziektes doordat dingen anders uitpakken dan men in het ontwikkelproces had bedacht. Dit geldt ook voor de manier waarop het “Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid” momenteel in de praktijk wordt gebracht.

Robert Keus

Robert Keus

Robert Keus is mede-oprichter van DigitaalToegankelijk.nl en Brthrs Agency. Hij zet zich in voor een digitale wereld die voor iedereen toegankelijk is.

1. Maak toegankelijkheidsonderzoeken minder belangrijk

Even een stukje achtergrond over de wetgeving. Vanaf 23 september jl. zijn overheidsinstanties wettelijk verplicht om de toegankelijkheid van hun websites en mobiele applicaties te optimaliseren. Ook moeten ze verantwoording afleggen over hoever ze daarmee gevorderd zijn. Voor die verantwoording moeten overheidsinstanties een toegankelijkheidsverklaring opstellen, onderzoek doen en deze publiceren.

Door toegankelijkheidsonderzoeken (nul-metingen) uit te voeren, komen overheden erachter in hoeverre een website of app toegankelijk is en welke issues nog moeten worden opgelost om te voldoen. De onderzoeksconclusie wordt gebruikt als basis van de toegankelijkheidsverklaring. Alhoewel deze onderzoeken een belangrijk instrument zijn om vast te stellen of een website/app voldoet aan de richtlijnen, maakt het je organisatie nog niet toegankelijk. Door de huidige wetgeving lijkt het nu alsof het doen van een onderzoek en het publiceren ervan afdoende is om te voldoen aan die wetgeving, maar dat klopt natuurlijk niet.

Bij kleine organisaties met één website en een klein team waar iedereen elkaar kent en spreekt, zou je kunnen stellen dat deze methode succesvol zou kunnen zijn. Want door aan de slag te gaan met een toegankelijkheidsverklaring, worden de betrokkenen gedwongen om het bewustzijn en de kennis rondom dit onderwerp te vergroten. Maar het gaat hier niet alleen om kleine organisaties. (Semi)-overheden hebben vaak tientallen (maar soms ook 100+) websites en apps, waar vervolgens vele stakeholders mee gemoeid zijn. Denk aan communicatieadviseurs, webredacteuren, beleidmakers, designers, developers en externe leveranciers. Iederéén in de organisatie heeft te maken met digitale toegankelijkheid, zelfs de afdeling financiën die verantwoordelijk is voor de opmaak van de begroting. Door het doen van een toegankelijkheidsonderzoek en het oplossen van de uitkomsten hiervan, los je het probleem van een tekort aan kennis en bewustzijn dus niet op.

2. Creëer meer interne bewustwording bij de verschillende stakeholders

Het implementeren en het uitvoeren van een duurzaam beleid rondom digitale toegankelijkheid is een belangrijk, maar ingewikkeld proces. Niet alleen zijn de WCAG-richtlijnen (toegankelijkheidsrichtlijnen) ingewikkeld, digitale toegankelijkheid heeft invloed op verschillende niveaus en afdelingen binnen organisaties en heeft betrekking op alle digitale producten en -uitingen.

Op de website van de Digitale Overheid staat: “Door de wettelijke verplichting moeten overheidsorganisaties de komende jaren de juiste maatregelen nemen zodat iedereen mee kan blijven doen.”

Het probleem zit naar mijn mening in “de juiste maatregelen nemen”. Ik zie veel overheden die heel graag willen, maar die door een gebrek aan kennis eigenlijk geen idee hebben waar ze moeten beginnen of hoe ze het tot een goed einde zouden moeten brengen. Daar komt nog bij dat er vaak weinig bewustwording is rondom de verschillende soorten beperkingen en het budget meestal beperkt is. Mede hierdoor wordt er vaak gekozen voor de makkelijkste weg. Namelijk het ‘minst noodzakelijke’ dat wettelijk gezien van hen gevraagd wordt: het uitvoeren van de onderzoeken en opstellen van toegankelijkheidsverklaringen.

Eén van de grootste problemen is bewustwording. Veel mensen weten niet waarom digitale toegankelijkheid belangrijk is en voor wie ze het doen. Negen op de tien mensen denkt dat digitale toegankelijkheid alleen belangrijk is voor mensen met een visuele of auditieve beperking. Deze twee groepen zijn inderdaad belangrijk, maar de totale doelgroep bevat veel meer dan alleen deze twee vormen van een beperking. Denk aan mensen met een fysieke beperking, cognitieve beperking of taalbeperking. Dit zijn doelgroepen die snel vergeten worden. Alles bij elkaar (inclusief kleurenblind en dyslexie) bestaat de groep met een functiebeperking uit 4 miljoen Nederlanders.

3. Zorg dat er brede kennis in huis is

Daarnaast is er in de meeste organisaties weinig tot geen kennis over het onderwerp digitale toegankelijkheid. En als die kennis er wél is, dan is deze vaak toegespitst op een bepaalde discipline of vakgebied. Zo heb ik een designer aan de telefoon gehad die verantwoordelijk was voor digitale toegankelijkheid, maar ook een webredacteur en een developer. Om kennis te waarborgen en duurzaam onder te brengen in de organisatie, is het naar mijn mening nodig om één persoon aan te stellen die overkoepelend verantwoordelijk is voor digitale toegankelijkheid. Deze persoon is niet alleen bekend met alle ins en outs rondom het onderwerp, maar snapt ook hoe dit doorvertaald moet worden naar de verschillende rollen en verantwoordelijkheden.

4. Zorg voor voldoende en structureel budget

Een organisatieverandering zoals deze vraagt om geld. Ik merk dat er op dit moment vaak maar een klein budget beschikbaar is voor toegankelijkheid. Soms is er zelfs helemaal geen extra budget vrijgemaakt en moet het van het ‘webbudget’ afgesnoept worden. Iets dat in mijn ogen niet juist is, aangezien toegankelijkheid juist discipline- en vakgebiedoverstijgend is en dus niet alleen betrekking heeft op websites of apps. Mijns inziens moet er daarom een apart en structureel (jaarlijks) budget beschikbaar worden gesteld. Voor de gehele organisatie of per afdeling.

5. Verplicht grote organisaties een ‘Functionaris voor Digitale Toegankelijkheid/Accessibility Officer’ aan te wijzen

Ik pleit daarnaast bij grote organisaties voor een ‘Functionaris voor Digitale Toegankelijkheid/Accessibility Officer’.

De invoer van de wetgeving rondom digitale toegankelijkheid kun je vergelijken met de invoer van de AVG (Algemene verordening gegevensbescherming). In het begin was het voor iedereen een last, maar inmiddels ziet men het belang ervan in en zijn er processen ontwikkeld om te (blijven) voldoen aan de wetgeving. Om dit te bereiken heb je echter wel mensen nodig binnen je organisatie die met de juiste kennis alles rondom het onderwerp monitoren en anderen aangelijnd en geïnformeerd houden. De Functionaris voor Gegevensbescherming zorgt hiervoor en wordt als volgt geduid:

De Functionaris voor Gegevensbescherming is een belangrijke functionaris rondom de AVG. De FG is in ieder geval verantwoordelijk voor het houden van onafhankelijk toezicht op, en adviseren van de organisatie over de juiste en zorgvuldige omgang met persoonsgegevens.

In het geval van digitale toegankelijkheid zou dit het volgende worden:

De Functionaris voor Digitale Toegankelijkheid is een belangrijke functionaris rondom het “Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid”. De FDT is in ieder geval verantwoordelijk voor het houden van onafhankelijk toezicht op, en adviseren van de organisatie over de juiste en zorgvuldige omgang met digitale toegankelijkheid.

6. Verplicht gebruikerstesten bij de ontwikkeling van nieuwe digitale producten

Als laatste pleit ik voor het meer betrekken van de doelgroep. De richtlijnen rondom digitale toegankelijkheid zijn een prima instrument om globaal te toetsen of iets toegankelijk is of niet. Echter uit ervaring weet ik dat het volgen van de richtlijnen een product niet per se toegankelijker maakt. Ik heb websites en apps gezien die volledig voldeden aan de richtlijnen maar nog steeds onbruikbaar waren voor mensen met een bepaalde beperking.

Daarom ben ik een groot voorstander van meer samenwerking met mensen met een functiebeperking. Net zoals het gebruikelijk is om apps en websites te testen met de doelgroep, moet datzelfde ook gelden voor mensen met een functiebeperking.

7. Standaardiseer websites en apps

Wat mij opvalt bij websites van overheden, maar bijvoorbeeld ook zorginstellingen, is dat ze allemaal het wiel opnieuw willen uitvinden. Elke site heeft een eigen look-and-feel met eigen iconen, kleuren en teksten. Maar de inhoud van de sites is grotendeels identiek. Vooral bij gemeenten en ziekenhuizen is dit het geval. Ik begrijp dat niet alles hetzelfde hoeft te zijn en dat men ook keuzevrijheid wil in het doorvertalen van de huisstijl. Echter is de overlap eenvoudig te standaardiseren.  Daarom ben ik groot voorstander van een centrale plek waar standaard iconen, teksten, afbeeldingen, video’s en zelfs WordPress thema’s worden aangeboden. Hier vindt men bijvoorbeeld standaardteksten voor Toegankelijkheidsverklaringen, Parkeerinstructies, Paspoort en identiteitskaart aanvragen, DigiD, etc. Bij voorkeur is deze plek open-source, zodat iedereen er gebruik van kan maken, aanpassingen kan doen en dat leveranciers kunnen bijdragen.

Zo’n standaardisatie zorgt voor een voorspelbaarheid in design en inhoud die prettig is voor de gebruiker. Daarnaast vergemakkelijkt het het toegankelijk maken van je website of app.

De centrale overheid standaardiseert overigens wel al veel websites. Dat zie je ook terug in het feit dat deze sites over het algemeen goed scoren op toegankelijkheid.

8. Laten wij meer met elkaar gaan samenwerken en elkaar meer gunnen

Wij zijn met Digitaal Toegankelijk een aantal jaar geleden toegetreden tot de toegankelijkheidsmarkt. Wat mij in die jaren is opgevallen, is dat partijen in deze branche elkaar eerder zien als ‘concurrent’ dan als kennispartner. In mijn ogen is het veel zinvoller om onderling juist meer samen te werken en kennis te delen. Het vraagstuk digitale toegankelijkheid is veel te groot om alleen op te lossen. Daarom zijn wij ook bezig om een platform op te zetten waarbinnen wij alle stakeholders samenbrengen.

Concluderend

  1. Maak toegankelijkheidsonderzoeken minder belangrijk, maar focus meer op het ontwikkelen van een duurzaam beleid
  2. Creëer meer interne bewustwording bij de verschillende stakeholders
  3. Zorg dat er brede kennis in huis is, dus niet alleen toegespitst op een bepaald vakgebied of discipline
  4. Zorg voor voldoende en structureel budget
  5. Verplicht grote organisaties een ‘Functionaris voor Digitale Toegankelijkheid/Accessibility Officer’ aan te wijzen
  6. Verplicht gebruikerstesten bij de ontwikkeling van nieuwe digitale producten
  7. Standaardiseer websites en apps zodat toegankelijkheid makkelijker wordt
  8. Laten wij meer met elkaar gaan samenwerken en elkaar meer gunnen

Er gaat momenteel al heel veel goed. De wetgeving is nog niet zaligmakend, maar staat nog in de kinderschoenen. Het belangrijkste is dat de aanjagers van digitale toegankelijkheid zoals wij, samenwerken, onze kennis delen en de schouders eronder zetten. Dan komen we er wel.

Onderzoek naar digitale toegankelijkheid politieke partijen

Door Apps & Websites, WCAG, Wetgeving Eén Reactie

Kiesrecht voor iedere Nederlander

In maart gaan we allemaal weer naar de stembus. Dit jaar vindt de campagnevoering meer dan ooit online plaats, aangezien Covid-19 het houden van bijeenkomsten, of anderszins fysiek werven, onmogelijk maakt. Iedereen met de Nederlandse nationaliteit heeft kiesrecht, het recht om te stemmen op de partij die zijn of haar belangen volgens hem of haar het beste vertegenwoordigd. Dus ook de ruim 4 miljoen mensen met een beperking.

Websites van politieke partijen

Eerder onderzoek wijst uit dat een groot deel van de (semi-)overheidswebsites niet voor alle gebruikers toegankelijk is. Hoe zit dat met de digitale toegankelijkheid van Nederlandse politieke partijen? Politieke partijen gebruiken hun website vooral om hun partijprogramma te verspreiden en standpunten toe te lichten. Op deze manier raakt de kiezer bekend met de idealen van een partij, waardoor je een gefundeerde beslissing kan nemen.

Maar kunnen deze sites door alle Nederlanders bezocht en begrepen worden? Of: in hoeverre kun je – wanneer je een beperking hebt – de verkiezingsprogramma’s doornemen, de standpunten bekijken of misschien zelfs een donatie uitbrengen?

Samenvatting & Conclusie

Verschillende partijen hebben zichtbaar tijd besteed aan de toegankelijkheid van de website. Zo heeft de website van de SGP een ingebouwde tool om de tekst te vergroten, bieden het CDA en GroenLinks extra mogelijkheden voor gebruikers van een toetsenbord en hebben GroenLinks en de PvdD het partijcongres in gebarentaal op hun YouTube kanaal geplaatst.

Echter lijkt het alsof deze tijd is geïnvesteerd zonder enige specialistische kennis en zonder dat men de websites heeft laten testen door mensen met een functiebeperking.

De basis van de meeste websites is zeer slecht toegankelijk. Zo mist vaak de ondertiteling bij video’s, zijn er geen alternatieve-teksten bij afbeeldingen, zijn pdf-documenten (bijv. het verkiezingsprogramma) niet toegankelijk en zijn de websites slecht te navigeren met het toetsenbord.

Lastig navigeren met toetsenbord
Meerdere websites uit de test waren niet of nauwelijks bruikbaar wanneer alleen het toetsenbord werd gebruikt.

Missende toegankelijkheidsverklaringen
Geen van de websites heeft een toegankelijkheidsverklaring gepubliceerd, terwijl dit sinds 23 september 2020 voor (semi-)overheidswebsites toch echt verplicht is gesteld vanuit de overheid, dit voelt wat hypocriet.

Toegankelijkheid video’s
Ook in de ondertiteling van video’s schieten bijna alle partijen tekort. Er is geen enkele partij wiens video’s allemaal ondertiteld zijn. Alleen één video van GroenLinks en één van de Partij voor de Dieren werd voorzien van een gebarentolk. Verder heeft geen enkele partij hieraan voldaan.

Zonde, want dit betekent niet alleen dat de bezoekers die de website niet kunnen gebruiken niet de standpunten van de partij kunnen zien, ze kunnen ook geen donatie voor de partij achterlaten. 

Verkiezingsprogramma’s in PDF
Bijna alle partijen bieden het verkiezingsprogramma in PDF-vorm aan. Geen van deze PDF’s zijn echter toegankelijk. Alternatieve teksten voor afbeeldingen missen, pagina-titels missen, soms is een verkeerde taal ingesteld voor het document en sommigen zijn verkeerd gecodeerd. Sommige partijen bieden wel netjes het verkiezingsprogramma als een webpagina aan.

Handreiking

Wij vinden het van fundamenteel belang dat de websites van politieke partijen toegankelijk zijn. Daarom bieden wij alle politieke partijen een gratis kennissessie aan om ervoor te zorgen dat de grootste obstakels voor mensen met een functiebeperking opgelost kunnen worden. Dit doen wij zonder politieke voorkeur, iedereen is welkom. Politiek partijen die hier gebruik van willen maken, kunnen ons dit laten weten door te mailen naar [email protected].

De onderzochte criteria

De websites van de politieke partijen zijn getest aan de hand van een aantal van de belangrijkste richtlijnen uit de WCAG webrichtlijnen. Wanneer niet aan deze richtlijnen wordt voldaan, is het voor sommige bezoekers niet mogelijk om de website te gebruiken of te begrijpen. We onderzoeken de volgende criteria: labels en beschrijvingen voor afbeeldingen, links en knoppen, toetsenbordnavigatie, voorleesfunctie, het vergroten van de website, ondertiteling bij video’s en de aanwezigheid van een toegankelijkheidsverklaring. Hieronder lichten we deze punten kort toe.

a. Toegankelijkheid met een toetsenbord, highlights voor huidige label en blokken omzeilen (2.1 + 2.4.1 + WCAG V2.2)
Een belangrijk criterium is de toegankelijkheid van de website wanneer enkel het toetsenbord wordt gebruikt, in plaats van de muis. Voor internetters die bijvoorbeeld een mobiliteitsbeperking hebben kan het toetsenbord voordelen bieden ten opzichte van het gebruik van de muis. 

b. Alt teksten, alternatief, labels voor knoppen en links + instructies (3.3.2) en kleurencontrastratio (1.4)
Door labels en beschrijvingen mee te geven aan interactieve elementen, kunnen schermlezers de onderdelen van de website oplezen aan blinden en slechtzienden. Als die beschrijvingen missen, is het voor de gebruiker een raadsel wat de afbeeldingen op de site weergeven of waar een link de gebruiker naartoe stuurt.

Voor mensen met verminderd zicht, is een goed contrast tussen de tekst op jouw website en de achtergrondkleur essentieel. Sommige gebruikers met visuele beperkingen hebben een sterker contrast nodig dan anderen, dus het is van essentieel belang dat de kleuren goed zijn.

c. Context links
Volgens criteria 2.4.4 van de WCAG moet uit de context rondom de hyperlink blijken wat het doel is van deze link. Denk bijvoorbeeld aan een knop waarop enkel ‘Lees meer’ staat. De gebruiker weet niet waar deze link naartoe gaat. Een betere linktekst zou zijn ‘Lees het hele partijprogramma’. 

d. Voorleesfunctie
Met de voorleesfunctie zorg je ervoor dat de content van je website kan worden voorgelezen door een screenreader. Mensen met een visuele beperking kunnen zo alsnog de inhoud van jouw website tot zich nemen.

e. Ondertiteling van video’s
In de WCAG-richtlijnen wordt aangegeven dat het belangrijk is om altijd alternatieven toe te voegen aan je video’s voor bezoekers die de beelden en geluiden niet kunnen zien of horen. Ondertiteling van video’s voor mensen met een gehoorbeperking is hierin de minimale vereiste.

f. Het vergroten van de website
Voor mensen met verminderd zicht (denk ook aan ouderen) is het belangrijk om de tekstgrootte verstelbaar te maken tot 200% en 400%, zonder in te boeten op bruikbaarheid.

g. Aanwezigheid van een toegankelijkheidsverklaring
Vanaf 23 september 2020 zijn websites van overheden en gemeenten verplicht om een toegankelijkheidsverklaring te plaatsen op hun website. In een toegankelijkheidsverklaring staat aan welke toegankelijkheidseisen de website op dat moment voldoet. Ook moet in de tekst worden opgenomen welke acties de organisatie onderneemt om de site toegankelijk te houden. Het lijkt logisch dat een maatregel die door de overheid is opgelegd, ook door henzelf wordt gevolgd. Dit bleek echter niet het geval.

Gebruikersonderzoek door Claire

Naast het onderzoek naar de belangrijkste criteria van de WCAG, hebben we ook onze blogger Claire gevraagd de websites van de politieke partijen te bekijken. Claire is doof en zet zich met haar bedrijf Klinktprima.nl in voor mensen met een auditieve beperking op de arbeidsmarkt.

De onderzochte politieke partijen

Om dit te testen is door Digitaal Toegankelijk.nl een praktijkonderzoek opgezet. De websites van de 13 populairste politieke partijen zijn in dit onderzoek onder de loep genomen. De partijen in kwestie zijn:

  1. VVD
  2. PvdA
  3. PVV
  4. SP
  5. CDA
  6. D66
  7. ChristenUnie
  8. GroenLinks
  9. SGP
  10. Partij voor de Dieren
  11. 50PLUS
  12. DENK
  13. Forum voor Democratie

1. VVD

De website van de VVD ziet er op het eerste oog goed uit. De indeling is overzichtelijk, de contrast ratio’s lijken goed en er wordt goed gebruik gemaakt van ondersteunende iconen en afbeeldingen. Kortom, de website oogt rustig en overzichtelijk.

a. Toegankelijkheid met een toetsenbord, highlights voor huidige label en blokken omzeilen (2.1 + 2.4.1 + WCAG V2.2)
De eerste test laat echter minder positieve resultaten zien. Wanneer het toetsenbord gebruikt wordt om te navigeren, worden objecten niet uitgelicht wanneer deze met de tab-toets geselecteerd worden, zodat het onmogelijk wordt om via het toetsenbord door de website te navigeren.

b. Alt teksten, alternatief, labels voor knoppen en links + instructies (3.3.2) en kleurencontrastratio (1.4)
Slecht nieuws voor de vormgevers van de website van de VVD: VVD-oranje en de witte achtergrond contrasteren niet genoeg met elkaar om door de WCAG 1.4 te komen (2,65:1). De overige delen van de homepage contrasteren wel voldoende met de achtergrond.

Onderdelen van de website zijn niet voorzien van semantische beschrijvingen in de HTML code. Hierdoor weten schermlezers niet wat de juiste volgorde op de website is. Wat kwalijker is, is het gebrek aan alternatieve beschrijvingen (alt-teksten) bij afbeeldingen. Voorbeelden hiervan zijn de foto van Mark Rutte in het nieuwsbrief-gedeelte en het WhatsApp-icoon onderaan de website. Schermlezers kunnen deze onderdelen niet benoemen voor blinden en slechtzienden.

Screenshot van de homepage van de VVD met een nieuwbriefformulier met de foto van Mark Rutte

Daarnaast zijn ook de velden van het contactformulier niet voorzien van een label, wat in dezelfde problemen resulteert als het ontbreken van alternatieve beschrijvingen van afbeeldingen. Mensen die gebruik maken van een schermlezer kunnen dus niet makkelijk een formulier invullen.

c. Context links (2.4.4)
Volgens criteria de richtlijnen moet uit de context rondom de hyperlink blijken wat het doel is van deze link. Dit kan niet objectief gemeten worden, omdat dit voor iedere bezoeker verschilt. Wel is het op een willekeurige pagina van de VVD website (standpuntenoverzicht) van iedere hyperlink duidelijk wat het doel van de knop/link is en waar de gebruiker naartoe gestuurd wordt na het klikken.

Screenshot van de pagina 'Standpunten' van de website van de VVD

d. Voorleesfunctie op website?
Voor een deel van de website is een voorleesfunctie gevonden. Het verkiezingsprogramma, de samenvatting en andere documenten kunnen wel vanuit de website opgelezen worden. Handig! 

e. Ondertiteling van video’s
De video’s over het verkiezingsprogramma zijn niet voorzien van ondertiteling, waardoor blinden en slechtziende bezoekers de boodschap van de video niet meekrijgen. 

f. Vergroten tot 200% en 400%?
Ondanks het feit dat de website gebruik maakt van een groot lettertype moet de site volgens de WCAG ook leesbaar en bruikbaar zijn als deze 200% wordt vergroot. Dit was voor de website van de VVD geen probleem.

g. Toegankelijkheidsverklaring?
Op de website van de VVD is geen toegankelijkheidsverklaring gevonden. 

Profielfoto Claire

Oordeel van Claire

Goed:

  • Homepagina is overzichtelijk met informatie (standpunten en verkiezingen) en nieuws. Er is contact mogelijk via WhatsApp en sociale media (onderaan de pagina).
  • Bij elk standpunt word je verwezen naar een pagina met een lijst met meer informatie. Dat is duidelijk en overzichtelijk.
  • In het conceptverkiezingsprogramma staat allerlei informatie en er is een video voorzien van ondertiteling. Er is alleen geen gebarentolk voor de video.

Niet goed: Geen tolk op de video.

Cijfer: 7,5
De site is overzichtelijk met gedetailleerde informatie per standpunt van de partij. Het is goed dat er een video die voorzien is van ondertiteling, maar zonder gebarentolk kan niet iedereen deze begrijpen.

2. PvdA

a. Toegankelijkheid met een toetsenbord, highlights voor huidige label  en blokken omzeilen (2.1 + 2.4.1 + WCAG V2.2)
Ook de website van de PvdA is niet goed te gebruiken met een toetsenbord. De velden van het contactformulier onderaan de pagina hebben een ‘tabindex’ hoger dan 0, waardoor deze geselecteerd worden als een gebruiker van een toetsenbord op de site komt. Op deze manier wordt de gehele website, met alle content, overgeslagen. Het is voor gebruikers van een toetsenbord niet mogelijk om na het contactformulier wél de juiste content te vinden, omdat het huidig geselecteerde item niet wordt uitgelicht. Hierdoor is de website niet te gebruiken voor mensen die een toetsenbord gebruiken.

b. Alt teksten, alternatief  (1.1), labels voor knoppen en links + instructies (3.3.2) en kleurencontrastratio (1.4)
De knoppen in het header, zoals de knop voor het ‘hamburgermenu’, zijn niet voorzien van een label, waardoor ze niet op te lezen zijn door schermlezers. Net als bij de website van de VVD zijn ook hier de velden van het contactformulier onderaan de website niet gelabeld.

De inhoud van de website zelf contrasteert voldoende met de achtergrond. De footer, het onderste gedeelte van de website, haalt de minimale contrastratio van 4,5:1 niet, deze is 3,87:1. De keuze voor een donkergrijze achtergrond met lichtgrijze tekst komt de leesbaarheid van de tekst niet ten goede.

Screenshot van de footer van de website van de PvdA, waarop het contrast tussen achtergrond en tekst niet voldoende is

De knoppen onderaan de website die gebruikers naar de social media van de PvdA sturen zijn voor gebruikers van een schermlezer niet te gebruiken. Dit komt doordat er gebruik is gemaakt van een ‘aria-hidden=”true”‘-attribuut in de broncode van dit onderdeel.

c. Context links (2.4.4)
De visuele opmaak van de tekst zorgt voor verwarring. Om nadruk te leggen op sommige onderdelen van de tekst is sommige tekst rood gekleurd. Echter is dit dezelfde opmaak als die gebruikt wordt voor hyperlinks. In onderstaande afbeelding is bijvoorbeeld ‘Nederland weer eerlijker’ en ‘Samen kunnen we dat’ niet klikbaar, maar zijn ‘per onderwerp’, ‘downloads’ en ‘interactieve boek’ wel klikbare hyperlinks. Dit is verwarrend voor de gebruiker.

Screenshot van de website van de PvdA waarop te zien is dat benadrukte woorden dezelfde kleur hebben als hyperlinks.

d. Voorleesfunctie op website?
Er is geen ingebouwde mogelijkheid om de geschreven tekst op te laten lezen.

e. Ondertiteling van video’s
De video die de PvdA over het verkiezingsprogramma gemaakt heeft is niet voorzien van ondertiteling. Slechts fragmenten van de gesproken tekst worden visueel afgebeeld in de video, waardoor de video niet te volgen is doven en slechthorenden.

f. Vergroten tot 200% en 400%?
De website is goed bruikbaar als deze vergroot wordt.

g. Toegankelijkheidsverklaring?
De PvdA heeft wel een pagina gewijd aan de toegankelijkheid van de website. Hier benadrukt de partij dat het een belangrijk onderwerp is en op welke manier wordt gewerkt aan een toegankelijke website. Er is echter geen toegankelijkheidsverklaring geplaatst op deze pagina. 

Profielfoto Claire

Oordeel van Claire

Goed:

  • De homepagina bevat een duidelijk overzicht van hun plannen (netjes genummerd) en info over wat corona met ons doet. Contact is mogelijk via sociale media en WhatsApp.
  • Per onderwerp worden hun plannen duidelijk toegelicht in een overzichtelijke lijst, dat is prettig. De taal is redelijk goed te lezen en te begrijpen.
  • Kandidatenlijst: Elk kamerlid en belangrijke leden vatten kort samen wat hun plannen zijn bij de PvdA. Dat is prettig en duidelijk te lezen.
  • De campagne-video is voorzien van ondertiteling en ze tonen ook veel woorden en zinnen in beeld om duidelijk te maken waarvoor ze staan. Dat geeft een duidelijke indruk wat voor plannen ze hebben en willen gaan regelen.

Niet goed: Minpunt is dat je goed moet zoeken naar de contactgegevens: onderaan staan logo’s van sociale media en WhatsApp. Er staat ook geen tolk op de video.

Cijfer: 8
De website is overzichtelijk en ze gebruiken duidelijke taal. Jammer dat er geen gebruik wordt gemaakt van een tolk.

3. PVV

a. Toegankelijkheid met een toetsenbord, highlights voor huidige label  en blokken omzeilen (2.1 + 2.4.1 + WCAG V2.2)
De website van de PVV oogt niet het modernst, maar scoort niet slechter op de toegankelijkheidseisen. Voor de eerste test, de navigeren-via-het-toetsenbord-test, is de website als eerste van de onderzochte websites geslaagd. In onderstaande afbeelding is te zien hoe het huidige element wordt belicht. Er is geen extra navigatiemenu voor een toetsenbord ingebouwd in de website.

Screenshot van de homepagina van de website van de PVV, waarop te zien is dat je goed kunt navigeren met toetsenbord, doordat het huidige element wordt belicht.

b. Alt teksten, alternatief  (1.1), labels voor knoppen en links + instructies (3.3.2) en kleurencontrastratio (1.4)
Afbeeldingen en de meeste hyperlinks zijn voorzien van een alternatieve beschrijving. Alleen vier hyperlinks naar andere websites onderin de footer hebben geen link tekst. De links worden in de linktekst beschreven, waardoor deze alsnog te begrijpen zijn voor gebruikers van een schermlezer. De zoekbalk rechts bovenin de website is echter niet voorzien van een label. 

c. Context links (2.4.4)
De website van de PVV is enigszins anders dan andere websites. Zo is er niet echt sprake van een concrete homepage met informatie, er worden losse berichten ingeladen op de website die onder, boven en naast elkaar staan. Hierdoor is het navigeren door de berichten niet gemakkelijk. De context van de hyperlinks is daarentegen wel vrijwel overal duidelijk.

d. Voorleesfunctie op website?
De website beschikt niet over een voorleesfunctie.

e. Ondertiteling van video’s
De video waarin het verkiezingsprogramma wordt besproken is voorzien van ondertiteling. Andere video’s, waarin bijvoorbeeld PVV politici in debat in de Tweede Kamer te zien zijn, zijn niet voorzien van ondertiteling.

f. Vergroten tot 200% en 400%?
De website van de PVV kan gebruikt worden als deze tot 200% en 400% vergroot wordt. De andere websites uit de test schalen mee met de grootte van het scherm. Op de website van de PVV gebeurt dit niet, waardoor het navigeren op de vergrootte versie minder gemakkelijk gaat. De website is wel nog helemaal te gebruiken, zij het wat ingewikkelder.

g. Toegankelijkheidsverklaring?
Er is geen toegankelijkheidsverklaring op de website gevonden.

Profielfoto Claire

Oordeel van Claire

Goed: Het verkiezingsprogramma wordt erg onoverzichtelijk gepresenteerd als een document.

Niet goed:

  • De homepagina maakt geen goede indruk, er staat een kandidatenlijst op met veel teveel namen. Een overzichtelijke weergaven van hun plannen ontbreekt.
  • Sociale-media-logo’s staan bovenaan. Er is contact mogelijk via e-mail, maar niet via WhatsApp.
  • Je moet alles door scrollen en zelf op zoek gaan naar onderwerpen, erg onoverzichtelijk. Er staan veel te lange toelichtingen per onderwerp. Doven zullen sneller afhaken bij het lezen van dit verkiezingsprogramma.

Cijfer: 5
Ik vind het een matige website. Er staat een kandidatenlijst op de hoofdpagina in plaats een overzichtelijke samenvatting van hun plannen. De taal is moeilijk te lezen en begrijpen voor doven.

4. SP

a. Toegankelijkheid met een toetsenbord, highlights voor huidige label  en blokken omzeilen (2.1 + 2.4.1 + WCAG V2.2)
Wanneer een bezoeker op de website van de SP via het toetsenbord navigeert wordt er een extra menu aangeboden waarmee je direct naar de hoofdcontent kan navigeren. Echter is dit menu niet zichtbaar, maar werkt de hyperlink wel. Het huidige geselecteerde onderwerp wordt wel uitgelicht, waardoor de website goed te gebruiken is met slechts een toetsenbord.

b. Alt teksten, alternatief  (1.1), labels voor knoppen en links + instructies (3.3.2) en kleurencontrastratio (1.4)
De combinatie SP-rood met SP-wit (4.42:1) voldoet nét niet aan het WCAG criterium (4,5:1), maar in de praktijk is dit verschil te verwaarlozen. Voor gebruikers van de website zal het rood en wit waarschijnlijk genoeg contrasteren. 

Als eerste site uit de test zijn alle afbeeldingen en links zijn voorzien van een alternatieve beschrijving. Hierdoor kunnen gebruikers van een schermlezer gemakkelijker door de website navigeren. Er is echter wel ruimte voor verbetering: het logo linksboven in de website heeft als alternatieve beschrijving ‘logo SP’, maar vertelt gebruikers niet dat ze hiermee naar de homepagina kunnen gaan.

c. Context links (2.4.4)
De website maakt gebruik van een overzichtelijk en rustig menu waardoor er gemakkelijk gebruik van te maken is. De hoeveelheid opties die de gebruiker krijgt voorgeschoteld kan wellicht wel overweldigend zijn. De hyperlinks op de homepage staan in een context waaruit blijkt waar de links naartoe gaan.

De website van de SP geeft in de menubalk weer op welk onderdeel de gebruiker zich momenteel bevindt. Dit is te zien in onderstaand screenshot. Alleen voor de optie ‘word lid’ werkt dit niet op de website. Tot dusverre was de VVD de enige partij die geen gebruik maakte van deze handige mogelijkheid. 

screenshot van de menubalk van de website van de SP, waarin 'Standpunten' geselecteerd is De SP heeft onderaan iedere pagina een link staan waarmee gebruikers met één klik naar de voorpagina kunnen gaan. Dit komt de toegankelijkheid van de website ten goede.

d. Voorleesfunctie op website?
De website is niet voorzien van een voorleesfunctie.

e. Ondertiteling video’s
De SP gebruikt bijna geen video’s op de website, daarom hebben we hun video’s op YouTube onder de loep genomen. We hebben steekproefsgewijs vijf willekeurige video’s gekozen (SP-journaal, momenten met Kees Slager, kerstboodschap, ons land moet eerlijker en KoolmeesCup). Geen van de video’s was voorzien van ondertiteling.

f. Vergroten tot 200% en 400%?
De website kan vergroot worden tot 400%, schaalt mee tijdens het inzoomen en is vergroot goed te gebruiken.

g. Toegankelijkheidsverklaring?
Op de website is geen toegankelijkheidsverklaring gevonden.

Profielfoto Claire

Oordeel van Claire

Goed:

  • Het verkiezingsprogramma wordt per onderwerp goed en kort toegelicht in tien aandachtspunten voor hun plannen. Dat is overzichtelijk.
  • De taal is redelijk goed te begrijpen.
  • Het is mogelijk om via mail en WhatsApp contact op te nemen.

Niet goed:

Geen campagne-video.

Cijfer: 6,5
Ik vind de website matig, de hoofdpagina is rommelig en er is geen campagne-video te vinden.

5. CDA

a. Toegankelijkheid met een toetsenbord, highlights voor huidige label  en blokken omzeilen (2.1 + 2.4.1 + WCAG V2.2)
Als eerste in deze test beschikt het de website van het CDA over een goed functionerende knop die gebruikers van een toetsenbord direct naar de hoofdcontent stuurt. Dit is te zien in de linkerbovenhoek van de onderstaande afbeelding.

Screenshot van de header van de website van het CDA, met in de linker bovenhoek een knop 'Ga direct naar de inhoud' Daarnaast is het zeer duidelijk op welke knop gebruikers van een toetsenbord zich bevinden. De huidige knop wordt goed contrasterend belicht, zoals in onderstaande screenshot te zien is. Dit zorgt ervoor dat de website goed te gebruiken is met slechts een toetsenbord.


screenshot van de header van de website van het CDA waarin goed te zien is dat het geselecteerde element helder uitgelicht is voor toetsenbordgebruik b. Alt teksten, alternatief  (1.1), labels voor knoppen en links + instructies (3.3.2) en kleurencontrastratio (1.4)
Vrijwel alle foto’s en hyperlinks zijn voorzien van een alternatieve beschrijving of label. Echter blijkt wel uit de test die je via Google’s Lighthouse kunt uitvoeren, dat meerder onderdelen van de site niet voldoen aan de minimale contrastratio. Het CDA heeft hier een eenvoudige oplossing voor geboden: een knop voor een versie van de website in hoog contrast. Hiermee kunnen gebruikers zelf kiezen hoe zij de website willen ervaren. 

c. Context links (2.4.4)
De website is op een overzichtelijke manier ingericht, hierbij is ook rekening gehouden met de context waarin de links staan. 

d. Voorleesfunctie op website?
Niet alleen is de website van het CDA de eerste site tot dusverre die een voorleesfunctie op de website heeft, ook kunnen woorden opgezocht worden in een online woordenboek en kan tekst vertaald worden naar andere talen. 

e. Ondertiteling van video’s
Van
vijf willekeurige video’s die gevonden zijn op de website van het CDA zijn er 4 voorzien van ondertiteling. De vijfde video is niet te begrijpen voor doven en slechthorenden.

f. Vergroten tot 200% en 400%?
De website is goed te gebruiken als deze tot 400% vergroot wordt. De knop ‘word lid’ blokkeert soms delen van de tekst omdat de knop naar verhouding zeer groot is. Hier kan wel omheen gescrolld worden, maar het is niet ideaal. 

g. Toegankelijkheidsverklaring?
Er is geen toegankelijkheidsverklaring gevonden op de website van het CDA.

Profielfoto Claire

Oordeel van Claire

Goed:

  • Het verkiezingsprogramma wordt kort en overzichtelijk toegelicht.
  • Het programma is te downloaden.
  • De taal is redelijk goed te lezen.

Niet goed:

  • Soms zijn er te lange teksten bij een bepaalde onderwerp.
  • De homepagina is niet zo overzichtelijk en bevat teveel foto’s en informatie.
  • Contactgegevens zijn onduidelijk; je moet een contactformulier invullen, je mag alleen bij specifieke vragen mailen en er is geen gewone e-mail of WhatsApp contactmogelijkheid.
  • Geen campagne-video.

Cijfer: 6
De website is matig, hoofdpagina is niet overzichtelijk met teveel foto’s en informatie. Dove mensen zullen hier sneller afhaken. De contactgegevens zijn niet makkelijk te vinden en er is geen gewone email of WhatsApp-contactmogelijkheid.

6. D66

a. Toegankelijkheid met een toetsenbord, highlights voor huidige label  en blokken omzeilen (2.1 + 2.4.1 + WCAG V2.2)
Op de website van D66 wordt een lichte focus aangebracht op het huidige element als een toetsenbord wordt gebruikt om door de site te navigeren. Tenminste, dit gebeurt voor de elementen in het hoofdmenu. De onderdelen onder de hoofdcontent zijn nauwelijks aan te klikken via het toetsenbord. Als een onderwerp wordt geselecteerd licht deze niet op, als deze oplicht is deze niet aan te klikken. 

gif van hoe je op de site van D66 niet alle onderdelen kunt selecteren met toetsenbord Wanneer de slider met uitgelichte berichten op de homepagina via het toetsenbord wordt gebruikt, ‘breekt’ de site en is het moeilijk om weg te komen. De website is zeer slecht bruikbaar met slechts het toetsenbord. Het resultaat van deze slider is te zien in onderstaand screenshot.

Screenshot van de home van D66, waarop te zien is dat het misgaat als je het toetsenbord gebruikt om te navigeren

b. Alt teksten, alternatief  (1.1), labels voor knoppen en links + instructies (3.3.2) en kleurencontrastratio (1.4)
Google’s Lighthouse is gebruikt om de website te scannen op onderwerpen als alternatieve beschrijvingen, labels en contrast ratio’s. Als eerste website in deze test scoort D66 de volledige 100 punten. Dit betekent dat afbeeldingen zijn voorzien van beschrijvingen, knoppen en links labels hebben en de contrast ratio’s kloppen. Praktijkproblemen, zoals de navigatie via het toetsenbord, zijn uit deze automatische test niet op te maken.

c. Context links (2.4.4)
De website van D66 is zeer overzichtelijk, rustig ingericht en duidelijk om doorheen te navigeren. Uit de context en de beschrijvingen van de hyperlinks en knoppen valt duidelijk op te maken wat het doel van deze interactieve elementen is.

d. Voorleesfunctie op website?
Er is geen voorleesfunctie gevonden op de website van D66.

e. Ondertiteling video’s
Omdat er op de website van D66 geen video’s zijn gevonden, zijn er vijf willekeurige video’s van het
YouTube kanaal van de partij getest. Vier van de vijf video’s zijn voorzien van ondertiteling. D66 heeft deze ondertiteling samen met de video geüpload, waardoor gebruikers zelf kunnen kiezen of ze deze aan of uit willen zetten. Handig!

f. Vergroten tot 200% en 400%?
De website is goed te gebruiken wanneer deze 400% vergroot is.

g. Toegankelijkheidsverklaring?
Er is geen toegankelijkheidsverklaring gevonden op de website van D66.

Profielfoto Claire

Oordeel van Claire

Goed:

  • Hoofdpagina is rustig, niet te opvallend. Er is nieuws en informatie te vinden.
  • De verkiezingsplannen staan er duidelijk op. Je kan elk onderwerp aanklikken en lezen.
  • Er zijn video’s over bepaalde onderwerp gemaakt, deze video’s zijn voorzien van ondertiteling. Dat is prettig voor doven.
  • De taal is redelijk goed te lezen.

Niet goed:

  • Jammer dat er geen contactgegevens bij staat. Voor contact moet je aanmelden en je e-mailadres opgeven.
  • Geen logo’s + links van sociale media.
  • Er is geen campagnevideo. De lijststrekker van D66 heeft wel haar voorwoord geschreven over haar plannen. Jammer dat er geen video hierover gemaakt is, dat zou handig zijn voor doven.
  • Website bevat lange teksten die soms moeilijk te begrijpen zijn voor doven.

Cijfer: 7
De website bevat goede informatie en is rustig zonder te veel foto’s, opvallende kleuren en te veel informatie. Het is alleen jammer van de missende contactgegevens en de ontbrekende video van de lijsttrekker.

7. ChristenUnie

a. Toegankelijkheid met een toetsenbord, highlights voor huidige label  en blokken omzeilen (2.1 + 2.4.1 + WCAG V2.2)
Op de website van de ChristenUnie (CU) verschijnt geen extra menu voor gebruikers van een toetsenbord, maar het huidige element wordt wel extra belicht. De mate waarin dit duidelijk is voor gebruikers van een toetsenbord verschilt per element. Knoppen zijn duidelijker belicht dan afbeeldingen dat zijn, maar het is wel met het blote oog waar te nemen.

b. Alt teksten, alternatief  (1.1), labels voor knoppen en links + instructies (3.3.2) en kleurencontrastratio (1.4)
Over het algemeen scoort de website van de ChristenUnie redelijk goed op de automatische toegankelijkheidstesten. Qua contrast ratio werkt de combinatie ChristenUnie-lichtblauw met de witte achtergrond niet optimaal. Deze haalt met een ratio van 2,61:1 niet de minimale contrast ratio volgens de WCAG, welke 4,5:1 is. Deze kleurencombinatie wordt niet alleen voor de onderstaande knoppen gebruikt, maar komt overal op de website terug.

screenshot van de website van de ChristenUnie waarop te zien is dat het lichtblauw te weinig contrasteert met het wit

Op de homepage van de website wordt nog één toegankelijkheidsfout gemaakt. De hyperlinks naar de vier opties op de homepage (‘verkiezingsprogramma’, ‘kandidatenlijst’, ‘geef voor de campagne’ en ‘congres 30 januari’) zijn niet voorzien van een unieke naam. Hierdoor is het voor gebruikers van een schermlezer niet begrijpelijk. 

c. Context links (2.4.4)
Vanuit de beschrijvingen van links, knoppen en andere interactieve elementen is het duidelijk wat de gebruiker kan verwachten. 

d. Voorleesfunctie op website?
Op de website van de CU is geen voorleesfunctie gevonden.

e. Ondertiteling video’s
Op de homepage is recent een video geplaatst. Deze is niet voorzien van ondertiteling. Op het
YouTube kanaal van de ChristenUnie is zo’n 40% van de video’s voorzien van ondertiteling. 

f. Vergroten tot 200% en 400%?
Wanneer de website wordt vergroot tot 250% of hoger werkt het menu niet meer. Er kan niet doorheen gescrolld worden, waardoor de onderste opties in het menu niet klikbaar of zichtbaar zijn. De overige delen van de website werken wel als de website 400% vergroot is.

g. Toegankelijkheidsverklaring?
Op de website van de CU is geen toegankelijkheidsverklaring gevonden.

Profielfoto Claire

Oordeel van Claire

Goed:

  • De hoofdpagina ziet er goed uit, met overzichtelijke informatie en onderwerpen.
  • Er worden contactgegevens vermeld.
  • De verkiezingslijst is goed en kort beschreven per onderwerp (genummerd). Dat is duidelijk en makkelijk te lezen voor dove mensen. Het is bovendien handig dat de standpunten op alfabetische volgorde zijn gezet. Zo kunnen mensen sneller een onderwerp kiezen en lezen.
  • Over de partij vind je ook video’s die automatisch naar YouTube leiden. De video’s zijn voorzien van ondertiteling, zelf gemaakt door de CU, dat is een pluspunt.

Niet goed: Jammer dat er van een aantal geïnterviewde mensen te lange teksten staan. Als dit video’s waren, voorzien van ondertiteling maakt dit het makkelijker te begrijpen voor doven.

Cijfer: 7,5
De website ziet er goed en overzichtelijk uit. Je kan makkelijk informatie en contactgegevens vinden. De video’s zijn gemaakt met informatie over de verkiezingslijst, voorzien van de ondertiteling.

Profielfoto Claire

Oordeel van Claire

Goed:

  • Hoofdpagina ziet er redelijk uit, met duidelijk informatie. Iets te veel opvallende foto’s, wat kan afleiden.
  • Contactgegevens staan er duidelijk op, je kan mailen of een WhatsApp sturen. Dat is prettig.
  • De standpuntenlijst staan erg duidelijk en overzichtelijk vermeld. Per onderwerp kan je kort een samenvatting lezen. Dat is prettig voor doven.

Opvallend: Er is een campagnevideo (wel lang: 45 minuten!), die voorzien is van ondertiteling.

Cijfer: 7,5
Er zijn weinig minpunten te melden, behalve dat de hoofdpagina iets te veel opvallende foto’s bevat. Dat kan afleiden. Voor de rest is het een prima website, met overzichtelijke en duidelijke informatie over de plannen van GL.

9. SGP

a. Toegankelijkheid met een toetsenbord, highlights voor huidige label  en blokken omzeilen (2.1 + 2.4.1 + WCAG V2.2)
Op de website van de SGP is zichtbaar rekening gehouden met digitale toegankelijkheid. Wanneer een gebruiker van een toetsenbord op de website komt, verschijnt er direct de extra optie om de tekstgrootte aan te passen. Deze optie is te zien in onderstaand screenshot. 
Een verbeterpunt voor de partij is het toepassen van (oranje) contrast om de geselecteerde optie (groter of kleiner lettertype) heen. Momenteel wordt er met twee tinten blauw gewerkt, zoals ook te zien is in onderstaande afbeelding.

screenshot van de SGP website, waarop je kunt zien dat ze je aanbieden de tekst te vergroten De website is verder redelijk te gebruiken met slechts het toetsenbord. Op verschillende plekken op de homepage zou de SGP meer contrast kunnen toepassen, zodat het duidelijk is welk onderdeel geselecteerd wordt.

b. Alt teksten, alternatief (1.1), labels voor knoppen en links + instructies (3.3.2) en kleurencontrastratio (1.4)
De automatische test via Google Chrome’s Lighthouse laat zien dat er twee knoppen, één afbeelding en vijf links op de homepage zonder toegankelijke naam zijn. Deze zijn voor gebruikers van een schermlezer niet begrijpbaar.

Helaas voor de grafisch vormgevers van de partij voldoen de combinaties SGP oranje-wit en oranje-donkerblauw niet aan de webrichtlijnen van de WCAG rondom dit onderwerp.

c. Context links (2.4.4)
De SGP heeft de webrichtlijnen van de WCAG rondom de context van hyperlinks en knoppen goed begrepen. Vrijwel iedere knop is voorzien van een unieke tekst, zoals ‘Ik wil lid worden’, ‘Doneer nu’ en ‘Bekijk onze standpunten’. Hierdoor is het voor de bezoeker duidelijk wat de functie van deze knoppen is. 

d. Voorleesfunctie op website?
Op de website van de SGP is geen voorleesfunctie gevonden.

e. Ondertiteling video’s
Er zijn willekeurig vijf video’s van het YouTube kanaal van de SGP getest op het wel of niet hebben van ondertiteling. Van deze video’s was één video voorzien van ondertiteling. 

f. Vergroten tot 200% en 400%?
De website is goed bruikbaar als deze tot 400% is vergroot. Het menu blijft werken, het uitklapbare gedeelte hiervan ook en de inhoud van de homepage zelf blijft zichtbaar en klikbaar.

g. Toegankelijkheidsverklaring?
Op de website van de SGP is geen toegankelijkheidsverklaring gevonden.

Profielfoto Claire

Oordeel van Claire

Goed:

  • Er staat verschillende informatie op de hoofdpagina, het ziet er prima uit.
  • Contactgegevens: Er zijn verschillende e-mailadressen waar je naar kunt mailen, een WhatsApp-nummer mist.

Niet goed: Er zijn video’s, maar ze zijn niet voorzien van ondertiteling. Dat is echt slecht en maakt het niet te volgen voor doven.

Cijfer: 5
De tekst is kort en ‘zakelijk’ geschreven. Geen van de video’s zijn voorzien van ondertiteling. Doven zullen hier sneller afhaken. Op zondag is het niet mogelijk om hun website te bekijken (“Op zondag doen we niet aan politiek”).

10 Partij voor de Dieren

a. Toegankelijkheid met een toetsenbord, highlights voor huidige label  en blokken omzeilen (2.1 + 2.4.1 + WCAG V2.2)
Gebruikers van een toetsenbord krijgen geen extra mogelijkheden aangeboden bij de website van de Partij voor de Dieren (PvdD), zoals bij GroenLinks en het CDA wel gebeurt. De mate waarin het huidig geselecteerde onderdeel duidelijk is, verschilt sterk per onderdeel van de website. In de header is het contrast tussen de knoppen klein, zoals in onderstaande screenshot te zien is. Op andere plekken van de homepage is er meer contrast aangebracht tussen het geselecteerde object en de andere onderdelen van de pagina.

screenshot van de website van de partij van dieren waarop te zien is dat

b. Alt teksten, alternatief (1.1), labels voor knoppen en links + instructies (3.3.2) en kleurencontrastratio (1.4)
De website van de Partij van de Dieren maakt, net als die van GroenLinks, veel gebruik van de kleurencombinatie groen-wit. Omdat het groen van de PvdD donkerder is, voldoet de contrast ratio hier wel aan de webrichtlijnen van de WCAG. De enige contrast ratio’s op de homepage die niet aan de WCAG voldoen, zijn de oranje knoppen met witte tekst (2,65;1) die je ook hierboven in de afbeelding ziet.

Vrijwel alle foto’s, knoppen en links op de homepage zijn voorzien van een beschrijving voor gebruikers van een schermlezer. Alleen de de links achter de foto’s van de fractievoorzitter en de Tweede Kamerleden zijn niet gelabeld. Dit geldt ook voor de oranje knoppen op de website. Omdat er wel tekst in de knoppen staat, wordt deze wel opgelezen door schermlezers. 

c. Context links (2.4.4)
Op het gebied van webrichtlijn 2.4.4 (over de context van hyperlinks) is er voor de PvdD ruimte voor verbetering. Zo staat in praktisch alle knoppen op de homepage ‘lees verder’. Dit zou kunnen worden vervangen door tekst over de pagina achter de knop, bijvoorbeeld ‘Lees waarschuwing Europees Onderzoeksrapport’. 

d. Voorleesfunctie op website?
Er is geen voorleesfunctie gevonden op de website van de PvdD.

e. Ondertiteling video’s
Voor de ondertiteling-test zijn vijf willekeurige video’s van het YouTube kanaal van de PvdD geselecteerd. Van de video’s waren er twee voorzien van ondertiteling. Een pluim voor de PvdD, het partijpogramma is op YouTube ook in gebarentaal geplaatst.

f. Vergroten tot 200% en 400%?
De website is goed bruikbaar als deze tot 400% vergroot is. Functie als het uitklapbare menu, knoppen en links werken naar behoren en de tekst is goed te lezen.

g. Toegankelijkheidsverklaring?
Er is geen toegankelijkheidsverklaring gevonden op de website van de PvdD.

Profielfoto Claire

Oordeel van Claire

Goed:

  • Hoofdpagina ziet er netjes en rustig uit met overzichtelijke informatie. Het verkiezingsprogramma is makkelijk te vinden.
  • De standpunten zijn goed ingedeeld per onderwerp en met een korte toelichting. Dat is makkelijk om te lezen en te begrijpen, wat belangrijk is voor de dove medemens.
  • Er is de mogelijkheid om te chatten: dat is pluspunt.

Niet goed: Jammer dat er geen campagne-video is.

Cijfer: 8
De website ziet er netjes en rustig uit. Het is goed leesbaar en de informatie is makkelijk te vinden.

11. 50PLUS

a. Toegankelijkheid met een toetsenbord, highlights voor huidige label  en blokken omzeilen (2.1 + 2.4.1 + WCAG V2.2)
Voor bezoekers van de website van 50PLUS die op een toetsenbord zijn aangewezen in plaats van de muis zal navigeren door de website een moeilijke opgave zijn. Ongeveer 1 op de 10 elementen wordt uitgelicht als deze geselecteerd wordt. Voordat de opties in de header aangeklikt kunnen worden, moet er eerst 6 keer op tab geklikt worden. 

De website is praktisch niet te gebruiken wanneer slechts het toetsenbord wordt gebruikt. Webrichtlijnen 2.1 en 2.4.1 worden door de website van 50PLUS dus niet gehaald.

b. Alt teksten, alternatief (1.1), labels voor knoppen en links + instructies (3.3.2) en kleurencontrastratio (1.4)
De drie afbeeldingen/hyperlinks die hieronder besproken worden, zijn niet voorzien van een beschrijving. Hierdoor is het met een schermlezer moeilijk om te begrijpen waar de link de bezoeker naartoe stuurt.

Verder gebruikt 50PLUS lichtgrijze letters op een witte achtergrond. De contrast ratio van deze kleurencombinatie (2,68:1) voldoet niet aan de webrichtlijnen van de WCAG (4,5:1). Hetzelfde rijtje met opties is in de broncode als een lijst (<li>) opgebouwd. Maar, er is in de code niet gespecificeerd om wat voor lijst het gaat (<ul> of <ol>). Schermlezers hebben deze specificering nodig om op een logische manier door de content te kunnen navigeren.

c. Context links (2.4.4)
Net als bij de Partij voor de Dieren valt er voor 50PLUS winst te pakken wat betreft de context van knoppen en links. Het grootste deel van de knoppen heeft als titel ‘lees meer…’. Daarnaast zijn er meerdere pagina’s die alleen door te klikken op een afbeelding te bereiken zijn. Er wordt hier geen gebruik gemaakt van een tekstuele hyperlink of een knop. De links van de afbeeldingen zijn niet voorzien van een beschrijving, waardoor het nog moeilijker wordt om je weg te vinden op de website. De knoppen staan in onderstaande screenshot weergegeven.

screenshot van de website van de partij 50plus, waarin te zien is dat sommige onderdelen alleen te bereiken zijn door te klikken op een afbeelding d. Voorleesfunctie op website?
Er is geen voorleesfunctie op de website van 50PLUS gevonden.

e. Ondertiteling video’s
Van de vijf willekeurig geselecteerde video’s van het YouTube kanaal van 50PLUS waren er drie voorzien van ondertiteling.

f. Vergroten tot 200% en 400%?
De website van 50PLUS werkt naar behoren als deze tot 400% vergroot is. De tekst blijft leesbaar, het menu blijft werken en de website kan normaal gebruikt worden.

g. Toegankelijkheidsverklaring?
Er is geen toegankelijkheidsverklaring op de website van 50PLUS gevonden.

Profielfoto Claire

Oordeel van Claire

Goed:

Het verkiezingsprogramma staat er helder op. Er staan wel lange teksten in met toelichting, bijvoorbeeld over koopkracht. Het is lastig te lezen voor doven.

Niet goed:

  • De standpunten zijn met moeilijke taal beschreven.
  • Er is geen campagne-video. De doven zullen hier snel afhaken.

Cijfer: 6
Er wordt lastige taal gebruikt, dat is moeilijk voor doven. Ook is er geen campagne-video te zien op de site.

12. DENK

a. Toegankelijkheid met een toetsenbord, highlights voor huidige label  en blokken omzeilen (2.1 + 2.4.1 + WCAG V2.2)
De website van DENK is moeilijk te gebruiken met een toetsenbord. Niet alleen worden geselecteerde onderdelen niet uitgelicht, ook wordt belangrijke content overgeslagen. De hoofdinhoud van de pagina, namelijk het verkiezingsprogramma en standpunten, kunnen niet via het toetsenbord geselecteerd worden. De belangrijkste informatie is dus niet toegankelijk voor gebruikers van een toetsenbord.

screenshot van de website van Denk, waarin te zien is dat het contrast te laat is b. Alt teksten, alternatief (1.1), labels voor knoppen en links + instructies (3.3.2) en kleurencontrastratio (1.4)
DENK gebruikt lichtgrijze achtergronden met donkergrijze tekst. Deze combinatie contrasteert niet voldoende om WCAG richtlijn 1.4 te halen. 

Omdat een groot gedeelte van de afbeeldingen en links niet is voorzien van een beschrijving of label is het niet mogelijk om de website te gebruiken met een schermlezer. Daar komt bij dat het partijprogramma als afbeeldingen geüpload. Schermlezers kunnen de tekst hieruit niet herkennen en dus niet voorlezen. 

c. Context links (2.4.4)
De knoppen en hyperlinks op de website zijn voorzien van een logische beschrijving. Zo heten knoppen ‘desktopversie ‘denk anders’ in plaats van ‘lees meer’. De website heeft het selecteren van tekst of de functies van de rechtermuisknop onmogelijk gemaakt. Hierdoor kunnen pagina’s niet in andere tabbladen geopend worden en kan tekst niet gekopieerd worden om in een ander tabblad of tekstverwerkingsprogramma te bekijken. 

d. Voorleesfunctie op website?
Op de website van DENK is geen voorleesfunctie gevonden.

e. Ondertiteling video’s
Van de vijf willekeurig geselecteerde video’s op het YouTube kanaal van DENK was er geen één voorzien van ondertiteling.

f. Vergroten tot 200% en 400%?
Vanaf een vergroting van 200% is het menu niet meer te gebruiken. De onderste onderdelen van het navigatiemenu zijn niet aan te klikken. Ook is het moeilijker om uit het menu te komen als de website vergroot is.

g. Toegankelijkheidsverklaring?
Op de website van DENK is geen toegankelijkheidsverklaring gevonden.

Profielfoto Claire

Oordeel van Claire

Goed:

  • De hoofdpagina ziet er netjes en geordend uit. Je ziet meteen een campagne-video, maar die is niet voorzien van ondertiteling.
  • Het verkiezingsprogramma: er is een digitaal boekje wat je kan doorbladeren en lezen. Deze bevat goede en duidelijke taal, prettig voor de doven te lezen.
  • Contactgegevens: het is handig dat je per locatie kan mailen met de leden in je buurt kan communiceren.

Niet goed:

  • Video niet voorzien van ondertiteling
  • Geen mogelijkheid om te WhatsAppen of chatten.

Cijfer: 7
De gebruikte taal is helder, dat is fijn. Wel mist ondertiteling en een aantal contactmogelijkheden.

13. Forum voor Democratie

a. Toegankelijkheid met een toetsenbord, highlights voor huidige label  en blokken omzeilen (2.1 + 2.4.1 + WCAG V2.2)
De website van het Forum voor Democratie (FVD) is niet te gebruiken met alleen een toetsenbord. Er zijn slechts enkele knoppen die belicht worden als deze geselecteerd worden, bij de de overige onderdelen van de site gebeurt dit niet. Voor gebruikers van een toetsenbord is het al onmogelijk om bij deze knoppen te komen, omdat de website niet mee scrollt als er via de tab-toets genavigeerd wordt. 

b. Alt teksten, alternatief (1.1), labels voor knoppen en links + instructies (3.3.2) en kleurencontrastratio (1.4)
De kleurencombinatie groen-wit die gebruikt wordt voor knoppen op de website van het FVD voldoet niet aan de WCAG richtlijn. De contrast ratio is met 3,06:1 te laag.

De onderdelen van de webformulieren op de website zijn niet op een juiste manier gelabeld. Hierdoor is het voor schermlezers niet mogelijk om het doel van de formulieren op te lezen. 

c. Context links (2.4.4)
Van de meeste links en knoppen op de website is duidelijk wat het doel is. Zo zijn knoppen gelabeld met ‘meer nieuws’ en ‘meer events’, waardoor het direct duidelijk is wat de gebruiker kan verwachten.

d. Voorleesfunctie op website?
Op de website van het FVD is geen voorleesfunctie gevonden.

e. Ondertiteling video’s
Van de vijf video’s van het Forum op Youtube, zijn er geen ondertiteld.

f. Vergroten tot 200% en 400%?
Als de website wordt vergroot, is het menu vanaf 200% niet meer bruikbaar. De onderste opties in het menu zijn niet klikbaar. 

g. Toegankelijkheidsverklaring?
Op de website van het FVD is geen toegankelijkheidsverklaring gevonden.

Profielfoto Claire

Oordeel van Claire

Goed:

  • De hoofdpagina ziet er redelijk uit, er staat allerlei informatie op. De standpunten zijn makkelijk te vinden. Er staat wel veel informatie over de standpunten.
  • De toelichting is redelijk goed geschreven. Je moet wel goed de tijd nemen om rustig te lezen en het te begrijpen.
  • Er is een e-mailadres en een WhatsApp-nummer te vinden.

Niet goed:

  • Jammer dat er geen campagne-video is

Cijfer: 7
De tekst op de website is goed te volgen en het partijprogramma is overzichtelijk. Wel jammer dat er geen video’s zijn. Dat is voor doven niet prettig.

Eerste inzichten in de W3C Accessibility Guidelines (WCAG) 3.0 gepubliceerd

Door Apps & Websites, WCAG, Wetgeving Geen Reacties

De richtlijnen rondom digitale toegankelijkheid hebben vanaf het ontstaan in 1998 een lange weg bewandeld. Waar de techniek achter websites en apps verbetert en verandert, moeten de richtlijnen rondom een toegankelijk internet uiteraard ook regelmatig geüpdatet worden. De huidige versie van deze richtlijnen, de W3C Accessibility Guidelines (WCAG) is 2.1. In een vorig artikel was al te lezen over de verwachte update naar de WCAG 2.2

De mensen achter het World Wide Web Consortium (W3C) zitten niet stil. Naast de geplande update naar versie 2.2 in juni is er nu ook een eerste werkversie bekend gemaakt van de geheel vernieuwde WCAG 3.0! De belangrijkste ‘take-aways’ van deze werkversie worden in dit artikel besproken.

Iemand achter de laptop praat in gebarentaal met twee mensen via een videotool

Doelen van de WCAG 3.0

We zeiden het al eerder: het ironische van de webrichtlijnen van de WCAG is dat deze zelf niet toegankelijk zijn. De criteria zijn moeilijk te beschrijven, de website van de W3C kent weinig tot geen illustrerende afbeeldingen en er wordt weinig context geboden. Dit is de reden waarom Digitaal Toegankelijk.nl de webrichtlijnen op een toegankelijke manier heeft beschreven.

Wij waren niet de enige met opbouwende kritiek over de huidige webrichtlijnen. De W3C lijken die kritiek nu ter harte te nemen. Eén van de belangrijkste doelen die gesteld is voor de nieuwe versie van de WCAG is namelijk om de richtlijnen makkelijker begrijpbaar te maken. Dit zijn de doelen van de vernieuwde WCAG 3.0 op een rijtje:

  • De webrichtlijnen moeten gemakkelijker te leren en te begrijpen zijn.
  • Er moet gebruik worden gemaakt van verschillende typen richtlijnen, zodat er meerdere soorten behoeften van internetters met een beperking ondersteund kunnen worden.
  • De flexibiliteit van de richtlijnen moet omhoog, zodat er sneller geschakeld kan worden op het moment dat de technologie vernieuwt. 
  • De groep gebruikers die moet profiteren van de voordelen van de WCAG 3.0 moet nog diverser zijn dan die van de huidige versie.
  • Als laatste doel moeten de webrichtlijnen meer op de ‘echte wereld’ afgestemd worden en minder door machines bepaald gaan worden. Dit komt erop neer dat kleine foutjes die door een algoritme als kwalijk bestempeld worden, straks niet meer zo zwaar mee zullen tellen. De gebruiker staat straks centraal, zoals het hoort!

Wanneer wordt de WCAG 3.0 ingevoerd?

Voorlopig zal het internet nog even moeten wachten op de nieuwe webrichtlijnen. De aandacht is eerst op een update van de WCAG 2.1 gericht. De verwachting is dat de WCAG 2.2 rond juni ingaat. De publicatie van de compleet vernieuwde WCAG 3.0 staat op zijn vroegst eind 2023 op het programma. De complete werkversie van de WCAG 3.0 is te bekijken op de website van het World Wide Web Consortium. Gebruikers en developers worden aangemoedigd om feedback achter te laten op deze versie. 

 

In gesprek met Kees Verhoeven over digitale toegankelijkheid

Door Apps & Websites, Wetgeving Geen Reacties
Kees Verhoeven (bron: Wikipedia)

Kees Verhoeven is in de afgelopen 10 jaar in de Tweede Kamer actief geweest voor D66. In de Kamer was hij onder andere verantwoordelijk voor ICT, Privacy en Cyberveiligheid. Vincent van Digitaal Toegankelijk.nl ging met Kees Verhoeven in gesprek over het belang van digitale toegankelijkheid, de rol van de politiek in de inclusieve samenleving en zijn eigen toekomst nu hij heeft aangekondigd niet terug te keren in de Tweede Kamer.

De afgelopen 10 jaar heeft u in de Tweede Kamer de digitale belangen van Nederland verdedigd. Uw focus op het digitale aspect is goed te merken. Hoe is deze motivatie ontstaan? 

Dat is eigenlijk heel langzaam gegaan, ik heb een achtergrond in het midden- en kleinbedrijf en ging vooral de Kamer in om hun belangen via Economische Zaken en ondernemerschap te dienen. Maar in de economie-portefeuille zaten ook een aantal digitale vraagstukken, zoals netneutraliteit en het downloadverbod. Langzaam maar zeker ben ik mij daar steeds meer in gaan verdiepen. 

Digitale toegankelijkheid van overheidswebsites

Digitaal Toegankelijk.nl zet zich in voor een toegankelijker internet. Dit doen we onder andere door onderzoeken uit te voeren naar hoe het staat met de toegankelijkheid van het web. Uit één van deze onderzoeken bleek dat ondanks de wettelijke verplichting, ruim 70% van de overheidswebsites niet digitaal toegankelijk is. 

Wat kan de overheid doen om ervoor te zorgen dat deze meerderheid alsnog aan de slag gaat? 

Ten eerste vind ik het belangrijk dat de communicatie van overheden voor iedereen toegankelijk is. De laatste tijd is er een trend zichtbaar, waarbij overheden veel communiceren via private diensten. Aan de ene kant is dit logisch, want communicatie vanuit de overheid is belangrijk en moet goed gebeuren. Aan de andere kant zie je ook dat deze kanalen voor mensen een beperking kunnen zijn. Ik vind dat de overheid zo veel mogelijk moet publiceren via publieke kanalen, die voor iedereen toegankelijk zijn.

Een vergelijking met de televisie kan gemaakt worden. Bij de TV geldt namelijk dat een aantal zenders verplicht in het pakket moet worden aangeboden, zodat iedereen deze zenders kan zien. Dat zou ook zo moeten zijn voor bepaalde online kanalen. 

twee mensen op een bank met een afstandsbediening

Hoe kunnen ambtenaren en webdevelopers volgens u aangemoedigd worden om websites daadwerkelijk toegankelijk te maken? 

Als je tegen iemand zegt dat ‘de toegankelijkheid van de website beter kan’, zullen ze het daar waarschijnlijk mee eens zijn. Maar tegelijkertijd zal de prioriteit in hun werk daar niet altijd liggen. In de praktijk wordt de juistheid van de inhoud als belangrijker ervaren. Je ziet vaak dat, met name op ambtelijke afdelingen, de vrees aanwezig is dat er iets op de site geplaatst wordt dat niet klopt. 

Kortom, ik denk dat ze vooral heel erg met de inhoud bezig zijn, wat ik begrijp, maar dat daarnaast de leesbaarheid, toegankelijkheid, of de manier waarop de informatie verspreid wordt, onbewust minder belangrijk wordt gevonden.

Is er volgens u een manier om digitale toegankelijkheid hoger op de agenda van ambtelijke afdelingen te zetten?

Ik denk dat dat te maken heeft met het blijven hameren op het belang van brede toegankelijkheid. Dit is dus ook aan partijen zoals Digitaal Toegankelijk.nl, maar ook aan de politiek. De behandeling van burgers door de overheid is gelukkig een belangrijker onderwerp aan het worden. Goede bereikbaarheid hoort daar zeker bij.

Toegankelijkheid van commerciële diensten

De overheid is gelukkig niet de enige die zich hard maakt voor meer digitale toegankelijkheid. Ook het bedrijfsleven zet flinke stappen. Dat moet ook wel, want In 2025 gaat de European Accessibility Act van kracht. Dit betekent dat onder andere geldautomaten, financiële diensten en e-commerce-bedrijven digitaal toegankelijk moeten worden. Wat denkt u dat er nodig is om dit doel te bereiken?

Bij commerciële diensten speelt de kosten-baten vraag vaak een rol. Dus de vraag of het loont om een product of dienst voor iedereen toegankelijk te maken. Een bedrijf zou kunnen concluderen dat het niet lonend is om de laatste 5% van de mensen ook te bereiken met hun dienst, omdat die 5% misschien wel 20-25% van de investeringen kost.

“Een bedrijf wil natuurlijk in eerste instantie voor zoveel mogelijk mensen bereikbaar zijn. Maar als er met 20% van de kosten 80% van de mensen bereikt kan worden, zal een bedrijf daarvoor kiezen.”

Bij de overheid daarentegen is het bereiken van iedereen in de samenleving een morele plicht. Als bepaalde mensen niet bereikt kunnen worden met informatie over corona, dan snijdt de overheid zichzelf daarmee in de vingers. 

Dus bij commerciële instellingen gaat het om een heel andere vraag. Dan moet je je als overheid afvragen of iets een nutsdienst is, waar je niet zonder kan. Als dat zo is kun je afdwingen dat die commerciële bedrijven hun toegankelijkheid verbeteren. 

Een bedrijf wil natuurlijk in eerste instantie voor zoveel mogelijk mensen bereikbaar zijn. Maar als er met 20% van de kosten 80% van de mensen bereikt kan worden, zal een bedrijf daarvoor kiezen. Terwijl een overheid vanuit de publieke taak, veel verder moet gaan in het bereiken van mensen. Misschien dat er dus hier en daar eisen aan de digitale toegankelijkheid van bedrijven met nutsfuncties moeten worden gesteld.

Hand met pinpas

Kunt u een voorbeeld geven van zulke eisen vanuit de overheid?

Een goed voorbeeld is het bancaire verkeer. In de Tweede Kamer zijn daar vaak discussies over gevoerd waarbij de vraag is ‘moet iedereen digitaal bankieren’ of ‘moet het nog steeds mogelijk zijn om naar de bank te gaan en daar je transacties te verrichten’. Hetzelfde geldt voor het brievenbus netwerk. Zorg je dat iedereen een mail kan sturen via een privaat bedrijf, of houdt je daarnaast de mogelijkheid voor briefverkeer in stand? 

De mening van de Kamer is altijd geweest ‘er moet ook altijd een niet-digitaal alternatief zijn’. Soms zal dat dus ook geleverd moeten worden door de banken, die duidelijk een nutsfunctie hebben. Zij kunnen niet zomaar hun kantoren opheffen.

In de Tweede Kamer benadrukt u het belang van digitale toegankelijkheid. Hoe wordt er in de politiek gereageerd op initiatieven op dit gebied? 

Er zijn partijen die het onderwerp heel belangrijk vinden, maar er zijn ook partijen die het gevoel hebben dat de verantwoordelijkheid bij de mensen zelf ligt. Ik vind dat je de balans moet zoeken en ervoor moet zorgen dat iedereen zaken kan blijven doen met de overheid.

U was lid van de tijdelijke commissie Digitale toekomst. Kunt u de reden achter het ontstaan van deze commissie toelichten?

Het vraagstuk van toegankelijkheid, als onderdeel van een veel breder vraagstuk op het gebied van digitalisering, werd door de politiek te weinig geadresseerd. Of het nu gaat om overheidsdiensten, de grote techbedrijven, cyber security-vraagstukken of de economische digitale positie van Nederland in de wereld; er zijn zoveel onderwerpen waarbij het ongelofelijk belangrijk is dat digitalisering in goede banen wordt geleid. 

De politiek heeft zich daar eigenlijk te weinig mee bezig gehouden de afgelopen jaren. Daarom hebben wij met een aantal collega’s het initiatief genomen om te kijken of we meer grip konden krijgen op het digitaliseringsvraagstuk. Hieronder valt dus ook het onderdeel waar Digitaal Toegankelijk.nl zich hard voor maakt. Waarschijnlijk is het zo dat er na de verkiezingen een vaste kamercommissie digitalisering komt, waarbinnen alle grote digitale onderwerpen zullen worden behandeld. Dat is belangrijk, omdat het de afgelopen jaren vaak versnipperd aan bod kwam.

De commissie heeft onderzoeken uitgevoerd naar kansen en bedreigingen op het gebied van digitalisering. Wat waren de belangrijkste uitkomsten van het onderzoek?

Vooral de kennispositie van de Kamer is belangrijk. De Kamer kan alleen handelen wanneer er voldoende kennis beschikbaar is over het onderwerp. Daar heeft het in de afgelopen jaren nog wel eens aan ontbroken. Dat maakte de discussies vaak een beetje verwarrend en ongrijpbaar.

Vaak verzandde de discussie in details en daardoor werden er geen goede keuzes gemaakt. De kennispositie die de commissie kan behalen en het begrijpen van technologie is heel belangrijk om goede politieke grenzen te stellen en bij te kunnen sturen.

laptop met code

Een van de aanbevelingen aan de Tweede Kamer namens de tijdelijke commissie was het in het leven roepen van een vaste commissie voor Digitale Zaken. Onlangs werd bekend dat deze motie is aangenomen, gefeliciteerd! Waar zal deze commissie zich volgens u in de toekomst mee bezighouden?

Digitalisering is een integraal en veelomvattend onderwerp. Het is relevant voor het onderwijs, de zorg, defensie en de infrastructuur en speelt in alle verticale vakministeries van de Nederlandse overheid een rol. De commissie die gevormd moet worden, moet dus net als bijvoorbeeld de commissie Europese Zaken, de grote digitale hoofdlijnen zien te bepalen. 

Een voorbeeld is de discussie over 5G. Dat zijn de zendmasten die nodig zijn om nog sneller internet te krijgen. Bij de introductie van 5G speelt een economisch belang, een veiligheidsbelang en een gezondheidsbelang. Dat zijn drie onderwerpen die op drie verschillende plekken in de Kamer besproken zijn, zonder een afweging te maken tussen die drie belangen. Terwijl dat juist de kern is van politiek; om belangen af te wegen. Op die manier krijg je geïsoleerde politiek, dat moeten we zien te voorkomen. Daar is de commissie voor nodig.

Toekomst van digitale toegankelijkheid

Naast de huidige plannen wordt in de Tweede Kamer uiteraard ook naar de toekomst van digitale toegankelijkheid gekeken. Onlangs gaf u aan dat u zelf niet meer verkiesbaar bent in 2021. Hoe zou het overheidsbeleid op dit gebied er de komende jaren uitzien, als het volledig aan u zou liggen?

Ik vind de focusverschuiving van met een juridische blik kijken naar de communicatie, naar het betrekken van mensen bij de overheid, belangrijk. Het zou beter zijn als de overheid zich meer toelegt op hoe ze er daadwerkelijk voor de mensen kan zijn.

Een overheid die bang is om fouten te maken, is vaak helemaal geen goede overheid.

In dat kader zou je op het gebied van toegankelijkheid veel meer moeten investeren in de toegankelijkheid van informatie, in plaats van kijken of alles juridisch is afgedekt. Ik snap de beweging, maar dat maakt de overheid steeds angstiger. Een overheid die bang is om fouten te maken, is vaak helemaal geen goede overheid. Je moet ook fouten kunnen maken, mits je ze toegeeft en kan verbeteren. Nu is het zo dat wanneer je een fout hebt gemaakt, je kop eraf gaat, dus dan ga je je indekken. En indekken doe je op basis van inhoud, en misschien wel door minder toegankelijkheid te bieden. 

Dit vereist een omkering van de paradox; in een ideale wereld zou het zo moeten zijn dat de burger de overheid makkelijk kan bereiken. Tegelijkertijd zou de overheid makkelijk bereikbaar moeten zijn als er een fout gemaakt is. Zo zouden ethische hackers bijvoorbeeld makkelijker in gesprek moeten kunnen komen met de overheid.

Vanuit die benadering zou je dan als overheid ook moeten kunnen eisen dat iedere website op een goede manier toegankelijk is, dat dat getoetst wordt en dat sites die onvoldoende scoren ook daadwerkelijk verbeterd moeten worden. 

Zo te horen is het voor digitale toegankelijkheid jammer dat u in 2021 niet meer verkiesbaar bent.

Ik ben zelf wel blij met die keuze, maar dat komt doordat je na 10 jaar in de Tweede Kamer de behoefte hebt om verder te gaan. Waar ik me wel zorgen om maak is dat veel partijen hun digitale kamerleden zien vertrekken en dat er nog niet echt een nieuwe generatie tech-kamerleden op lijkt te staan. Daar zouden we op moeten letten.

In een recent interview gaf u aan dat uw plannen voor na de Tweede Kamer nog onzeker waren. Kunt u inmiddels wat meer vertellen over uw plannen? Wat zou u het liefste doen?

Ik ga zeker door met digitalisering. Dat is een iets wat ik zeker weet. Het onderwerp is nog lang niet af. Ik denk dat ik vanuit een andere positie ook weer andere resultaten kan bereiken. Of dat in het bedrijfsleven zou zijn, of meer in een soort private rol,weet ik nog niet. Maar dat ik doorga op het gebied van digitalisering is zeker.

Dat is goed om te horen! Heeft u een boodschap voor de mensen die met digitale toegankelijkheid bezig zijn?

Ik zou willen zeggen, ook voor jullie, blijf op die deur hameren. Blijf benadrukken hoe belangrijk het is dat iedereen, ook in het digitale tijdperk, toegang heeft tot de informatie en de diensten van de overheid. 

Arbeidsparticipatie van mensen met een zintuigelijke beperking

Door Auditieve Beperking, Visuele Beperking, Wetgeving Geen Reacties

Veel mensen met een beperking zitten zonder baan. Het aantal werklozen onder arbeidsbeperkten is ruim tweemaal zoveel als bij niet beperkten. Terwijl veel van hen graag zouden willen werken. Het geeft hen financiële zekerheid en zelfstandigheid, maar ook zingeving, plezier en sociale contacten.

Profielfoto Claire

Claire Meijer

Claire is zelfstandig ondernemer en zet zich met haar bedrijf Klinktprima.nl in voor mensen met een auditieve beperking op de arbeidsmarkt. Ze is zelf doof en woont met haar man en haar zoontje in Helmond.

De participatiewet

De invoering van de Participatiewet in 2015 moest de arbeidsparticipatie van mensen met een beperking verbeteren. De wet was bedoeld om mensen met een arbeidsbeperking te helpen om aan werk te komen en dat werk te behouden. In de wet staat dat er in de toekomst 125 duizend banen zouden moeten komen voor mensen met een beperking. De overheid riep deze wet in het leven om ervoor te zorgen dat deze groep minder afhankelijk is van uitkeringen.

Mijn persoonlijke ervaring met solliciteren

Ik heb zelf ook moeizame sollicitaties meegemaakt en veel afwijzingen ontvangen. Tijdens dit proces ontdekte ik dat het niet per se kwade wil is van werkgevers om geen doof persoon aan te nemen, maar eerder onwetendheid over doofheid en het in dienst nemen van een doof persoon. Dat inzicht bracht me ertoe om mijn website Klinktprima op te zetten, waarmee ik informatie en ervaringsverhalen deel over auditief beperkten en de arbeidsmarkt. Met als doel om de kennis over doofheid te vergroten en zo de koudwatervrees van werkgevers weg te nemen. De informatie en tips van mijn website heb ik in kunnen zetten tijdens mijn sollicitatie voor mijn laatste baan. Dat resulteerde in een parttime baan bij deze bereidwillige werkgever.

twee mannen aan het werk aan een bureau

Niet alle verhalen zijn positief

Een minder rooskleurig voorbeeld is dat van mijn dove vriendin, wiens sollicitatiepogingen enorm tegenvallen. Het lukt haar maar niet om op eigen kracht aan een baan te komen. Inmiddels zit zij al ruim zes jaar thuis. Door alle afwijzingen verliest ze het vertrouwen en de motivatie om een baan te vinden.

Evaluatie van de Participatiewet

Toen de participatiewet inging, had ik gehoopt dat de wet goed zou werken voor alle gehandicapten. Echter, ik had wel verwacht dat er een aantal problemen zouden optreden, omdat een dergelijke wet ingewikkeld is. Niet iedereen kent of begrijpt de regels van de wet goed genoeg om ernaar te kunnen handelen.

Een recente evaluatie van de Participatiewet laat helaas ook zien dat de doelen in het eerste jaar nauwelijks behaald zijn voor de mensen met een arbeidsbeperking. Ze hebben nog steeds weinig tot geen werk kunnen vinden of behouden.

Onderzoek naar de knelpunten van de wet

Maar waar gaat het dan mis? Onderzoeksbureau Nivel heeft in opdracht van het College van de rechten van de mens onderzocht waar de knelpunten van de wet zitten voor mensen met een zintuiglijke (auditieve of visuele) beperking. In oktober 2019 heb ik als auditief beperkte ervaringsdeskundige meegedaan met de focusgroep voor het onderzoek. Via een online vragenlijst heb ik mijn ervaringen gedeeld over solliciteren en werken als auditief beperkte. Het onderzoeksrapport met de titel ‘Het werkt anders’ is op 23 september door de voorzitter van het college overhandigd aan de bestuursvoorzitter van het UWV.

Knelpunten

Het onderzoek van Nivel heeft als doel om de knelpunten te vinden in de arbeidsparticipatie. Ze gebruikten hiervoor de inbreng van ervaringsdeskundigen zoals ik en daarnaast ook experts.

Het onderzoek identificeert de volgende acht knelpunten in de arbeidsparticipatie:

  • Onduidelijke wet- en regelgeving
  • Moeite met bemiddeling en vinden van informatie
  • Koudwatervrees bij werkgevers
  • Bespreekbaar maken van de beperking
  • Communicatie op het werk
  • Niet geheel passende functie
  • Niet-passende werkplek
  • Vermoeidheid

Er is weinig expertise bij het UWV, de gemeenten en bij de werkgevers. Mensen met een zintuiglijke beperking ervaren meer ongelijkheid en moeten zich meer bewijzen met talenten en soms zelfs met hun kennis van het arbeidsrecht. Er is ook sprake van het ontbreken van een centraal punt waar men informatie of kennis kan vinden over mensen met een visuele of auditieve beperking.

Werkgevers hebben vaker de neiging om sollicitanten met zintuiglijke beperking af te wijzen, vanwege koudwatervrees en onbekendheid met blind- of doofheid. Deze groep krijgt weinig kans om hun beperking bespreekbaar te kunnen maken. Dat is nodig om begrip te kweken en uitdagingen uit de weg te ruimen.

Op de werkvloer is er vaak sprake van miscommunicatie, waardoor samenwerkingen moeizaam kunnen verlopen. Ook worden werkplekken vaak niet passend gemaakt, wat kan leiden tot vermoeidheid. Hierdoor moet de groep vaker assertief zijn en zelf opkomen voor zijn rechten.

een kantoorruimte met een man aan het werk

Zes tips om arbeidsparticipatie te verbeteren

In het onderzoek worden een zestal tips gegeven die kunnen helpen om de knelpunten op te lossen:

  1. Wet- en regelgeving kan aantrekkelijk gemaakt worden voor werkgevers door bijvoorbeeld loondispensatie.
  2. Voor een goede informatievoorziening is er een centraal punt nodig voor beide groepen, zowel voor werkgevers als mensen met een zintuigelijk beperking. Ook kunnen er netwerkbijeenkomsten georganiseerd worden voor potentiële werkgevers. Zij kunnen hierbij ondergedompeld en geïnformeerd worden over blindheid en doofheid.
  3. Ook kunnen alternatieve sollicitatietrajecten helpen. Juist mensen met een beperking moeten de kans krijgen om zichzelf goed te presenteren. De focus bij moet niet alleen liggen bij de beperking, maar bij de talenten, ervaringen en mogelijkheden van sollicitanten met een beperking.
  4. Het onderwijs kan meer aandacht besteden aan de specifieke vaardigheden die nodig zijn voor het vinden en behouden van een baan, door bijvoorbeeld het aanmoedigen van stages en bijbanen.
  5. Het is ook belangrijk dat mensen met een zintuigelijke beperking kunnen blijven doorgroeien en niet blijven hangen op het minimumloon. Werknemers moeten een kans krijgen om door te groeien in hun functie of carrière.
  6. Er zijn een aantal praktische aanpassingen van werkplekken nodig, die mensen met een zintuigelijke beperking goed kunnen gebruiken. Denk bijvoorbeeld aan een rustige werkplek met goede akoestiek voor auditief beperkten of de juiste verlichting voor mensen met en visuele beperking. Ook zijn flexibele werktijden en werkroosters ideaal. Dit kan voorkomen dat zintuigelijk beperkten niet oververmoeid raken.

Conclusie vanuit mijn ervaring

De conclusie die ik hieruit kan trekken is dat er nog veel onderzocht moet worden in de praktijk en dat er een duidelijke aanpassing moet komen in de participatiewet. Een grote groep zintuiglijk beperkten wordt oneerlijk behandeld en hierdoor kan een deel van de groep geïsoleerd raken (of blijven), met psychosociale problemen als gevolg.

Vooral het UWV en de gemeentes moeten beter met elkaar communiceren. Mijn tip hierin is om  vooral te kijken naar het individu: de aanpassingen die nodig zijn hangen af van de persoon en de beperking.

Ook pleit ik voor een open houding en begrip van werkgevers voor het geven van arbeidskansen aan mensen met zintuigelijke beperking. Als ook voor het zorgen voor een betere samenwerking, door bijvoorbeeld een aangepaste werkplek en goede communicatie.

Daarom ben ik erg blij met het onderzoek van Nivel. Ik hoop van harte dat er hierdoor begrip ontstaat en dat de nodige acties zullen komen vanuit de overheid, het UWV, de gemeenten en de werkgevers. Iedereen met een beperking heeft recht op meedraaien in de arbeidsmarkt en het verbeteren van je eigen werksituatie. Wel denk ik dat mensen met een zintuigelijke beperking zelf vaker acties mogen ondernemen om de situatie te verbeteren. Bijvoorbeeld door het bespreekbaar en zichtbaarder maken van hun ervaringen, knelpunten en oplossingen.

Ruim 71 procent overheidswebsites niet digitaal toegankelijk

Door Apps & Websites, Onderzoek, WCAG, Wetgeving Eén Reactie
  • Meer dan 70 procent overheidswebsites voldoet niet aan nieuwe toegankelijkheidswetgeving die op 23 september ingaat.
  • Ruim 4 miljoen Nederlanders met een beperking kunnen hierdoor nog steeds niet moeiteloos gebruik maken van websites van gemeenten, ministeries en overheidsinstanties.
  • Dit blijkt uit onderzoek van DigitaalToegankelijk.com onder 926 overheidswebsites.


Daags voor het verstrijken van de deadline voor de nieuwe toegankelijkheidswetgeving, voldoet ruim 71 procent van alle overheidswebsites niet aan de gestelde eisen. Dat betekent dat meer dan 4 miljoen Nederlanders met een beperking nog steeds niet moeiteloos gebruik kunnen maken van overheidswebsites. Dit blijkt uit onderzoek van DigitaalToegankelijk.com onderzoek onder 926 websites van Nederlandse overheidswebsites.

Digitale toegankelijkheid

Bijna een kwart van de Nederlanders kampt met een beperking. In een tijd waarin bijna alles zich online afspeelt, zijn veel (semi-)overheidswebsites nog niet goed toegankelijk voor deze groep. Sinds 1 juli 2018 is daarom het ‘Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid’ van kracht. In dit besluit staat dat websites en mobiele apps van Nederlandse (semi-)overheidsinstanties moeten voldoen aan de toegankelijkheidseisen van de WCAG 2.1 AA. Zodat het voor mensen met een beperking ook mogelijk wordt om moeiteloos online een paspoort of parkeervergunning aan te vragen of je donorregistratie te regelen. Om dat te bereiken, zijn overheden en gemeenten verplicht om uiterlijk op 23 september  een toegankelijkheidsverklaring te plaatsen op hun website. 

Toegankelijkheidsverklaring

In een toegankelijkheidsverklaring staat aan welke toegankelijkheidseisen de website op dat moment voldoet. Ook moet in de tekst worden opgenomen welke acties de organisatie onderneemt om de site toegankelijk te houden. Volgens de overheid is deze verklaring niet alleen een verantwoording aan de politiek, maar ook een uitleg aan bezoekers van de website. Aan de verklaring moet ook een toegankelijkheidsonderzoek toegevoegd worden, waarin wordt gesteld in hoeverre de website al voldoet aan de toegankelijkheidseisen. 

Deze verklaringen worden gepubliceerd in het Register van toegankelijkheidsverklaringen. Uit dit register blijkt nu dat 71 procent van de websites niet of nauwelijks voldoet. 

Het register deelt websites in op vier niveaus, afhankelijk van de mate waarin de site op dat moment voldoet aan de toegankelijkheidseisen:

A. Voldoet volledig

B. Voldoet gedeeltelijk

C. Eerste maatregelen genomen

D. Voldoet niet

Websites die niet voldoen aan de eisen, hebben enkel een verklaring aangevraagd, nog geen toegankelijkheidsonderzoek gedaan (categorie C) of voldoen simpelweg helemaal niet (categorie D).

Wanneer een site gedeeltelijk voldoet (categorie B), betekent dit dat er een officieel toegankelijkheidsonderzoek is gedaan waaruit is gebleken dat de website nog niet 100 procent voldoet aan de eisen. Als deze groep wordt meegenomen in het onderzoek, kan gesteld worden dat zelfs 93 procent van de overheidswebsites niet volledig voldoet aan de WCAG-norm.

Robert Keus, oprichter van DigitaalToeganklijk.com: “De wet is op deze manier een wassen neus geworden. Digitale toegankelijkheid gaat over inclusiviteit en de bewustwording hiervan. Als samenleving willen we dat iedereen met de trein kan reizen of naar een supermarkt kan. Ook als je een beperking hebt. Hetzelfde zou moeten gelden voor de toegankelijkheid van websites. Door nu slechts om een inspanningsverplichting te vragen, zijn deze mensen nog steeds niet geholpen.

Helft (semi-)overheidswebsites niet geregistreerd

Veel (semi-)overheidswebsites missen in het Register van toegankelijkheidsverklaringen. Slechts 191 van de 355 gemeenten hebben hun verklaring geregistreerd in het Register van toegankelijkheidsverklaringen. Dat houdt in dat van bijna de helft van de gemeenten niet bekend is of zij voldoen aan de wetgeving of niet. Van de provincie-websites zijn enkel 9 van de 12 bekend in het register. De waterschappen doen het nog slechter, slechts 7 van de 21 waterschappen hebben hun verklaring geupload. 

Oprichter Eveline Ferwerda van de video accessibility tool scribit.pro en voormalig projectmanager van het Bartiméus Fonds: “Het is absurd dat de overheid de invoering van digitale toegankelijkheid zo voor zich uit kan schuiven. Het is een recht dat iedereen dezelfde toegang krijgt tot informatie en diensten – daar hoef je toch geen jaren over te beslissen, dat hoor je gewoon meteen goed te organiseren.” 

De uitdaging waar overheidswebsites nu mee geconfronteerd worden, is ook van toepassing op de zorg in Nederland. Daar bleek uit eerder onderzoek al dat 82 van 84 ziekenhuizen niet voldeden aan de toegankelijkheidsnorm.

Eveline Ferwerda vult aan: “Deze tendens toont aan dat er geen prioriteit is of geen stok achter de deur. Ik ben bang dat als er op termijn geen sancties worden ingevoerd, een toegankelijke digitale toekomst voor 4 miljoen Nederlanders nog lang op zich zal laten wachten.” 

Wetgeving lijkt wassen neus

De huidige wetgeving dwingt niet af dat overheidswebsites daadwerkelijk digitaal toegankelijk zijn vanaf de 23ste. Zoals op 6 mei jl. in dit artikel van Logius werd gesteld: “Het toepassen van de toegankelijkheidsnorm betekent niet dat op 23 september 2020 alle websites van jouw organisatie meteen volledig moeten voldoen aan alle eisen uit die norm. Dat kan ook niet altijd, omdat je bijvoorbeeld afhankelijk bent van je leverancier.

Dit betekent  dat overheden en gemeenten alleen een ‘inspanningsverplichting’ hebben. Een inspanningsverplichting houdt enkel in dat overheden en gemeenten moeten aantonen dat zij bezig zijn met het onderwerp door . een toegankelijkheidsonderzoek te publiceren. Een wassen neus, aangezien sommigeonderzoeken pas gepland staan voor 2021.

Zo wordt het doel van de eerdere besluitvorming die teruggaat tot 2006 totaal voorbijgestreefd. Geen enkele Nederlander met een beperking is hiermee geholpen. Dat zijn in Nederland zo’n 4 miljoen mensen (dyslexie en kleurenblindheid meegeteld). Terwijl de beloftes richting die groep al jaren geleden zijn gemaakt. 

Met de regelgeving zoals die nu is, zijn deze mensen de dupe van het overheidsbeleid en kunnen zij nog steeds niet moeiteloos gebruik maken van (semi-)overheidswebsites en documenten.

Achtergrondinformatie over de geschiedenis van wet- en regelgeving omtrent digitale toegankelijkheid 

Sinds 7 juli 2006 is digitale toegankelijkheid al bestuurlijk geregeld voor de Rijksoverheid in een Rijksbesluit. In 2008 zijn in het Nationaal Uitvoerings Programma e-overheid (NUP) afspraken gemaakt tussen alle overheidslagen. Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen hebben een bestuurlijke overeenkomst opgesteld over hoe de infrastructuur van de e-overheid gericht kan worden voor betere dienstverlening door de overheden aan burgers en bedrijven. Op 1 december 2008 hebben betrokken overheden hierover een akkoord getekend.

De Nederlandse wetgeving is gebaseerd op internationale afspraken: een VN-verdrag en een Europese richtlijn. De Tweede Kamer heeft begin 2016 besloten dit VN-verdrag uit te gaan voeren. Kort daarna ging ook de Eerste Kamer akkoord. Op 14 juli 2016 is het verdrag in werking getreden.

Sinds 1 juli 2018 is het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid van kracht. In het Besluit is bepaald dat websites en mobiele apps van Nederlandse overheidsinstanties moeten voldoen aan de toegankelijkheidseisen. Hierover moet verantwoording worden afgelegd in een toegankelijkheidsverklaring. Hiervoor gelden verschillende ingangsdata:

  • 23 september 2019 voor websites gepubliceerd na 23 september 2018
  • 23 september 2020 voor alle websites
  • 23 juni 2021 voor mobiele applicaties

Nu weten wij dat heel veel overheden heel goed hun best doen en dat er al veel goed gaat. Echter merken wij ook dat er weinig tot geen kennis is bij de overheden rondom dit onderwerp. Er worden nu massaal toegankelijkheidsonderzoeken uitgevoerd, maar de punten die hieruit komen, worden vaak langzaam of zelfs nauwelijks opgelost. Veel leveranciers hebben geen kennis over dit onderwerp. En daarnaast verdwijnt het van de agenda, aangezien men formeel gezien compliant is omdat zij het onderzoek hebben verricht en laten zien dat ze er mee bezig zijn.

Digitaal toegankelijk

Digitale toegankelijkheid nog niet voldoende bekend onder ambtenaren

Door Apps & Websites, Wetgeving Geen Reacties

Recent onderzoek van Ambtenarenpanel wijst uit dat ambtenaren nog niet voldoende kennis hebben van digitale toegankelijkheid. Uit de onderzoeksresultaten blijkt dat nog ze niet goed genoeg bekend zijn met de wettelijk verplichte eisen rondom digitale inclusie.

Het onderzoek

De enquête is gehouden onder 530 ambtenaren die vooral werkzaam zijn bij de rijksoverheid (31%) en de gemeente (47%). De precieze samenstelling van de onderzoekspopulatie is terug te lezen in dit verslag van Publiek Denken

Slechts een kwart van de ondervraagden gaf aan volledig bekend te zijn met digitale toegankelijkheid, bijna een vijfde zei helemaal niet bekend te zijn met het onderwerp. Gelukkig gaf een meerderheid (63%) aan dat zijn/haar organisatie wél actief bezig was om digitaal toegankelijker te worden. 

Driekwart van de ambtenaren is niet volledig bekend met digitale toegankelijkheid

Zorgwekkender is het feit dat bijna de helft van de respondenten (45%) niet op de hoogte was van de wettelijke verplichtingen omtrent digitale toegankelijkheid. Deze verplichting gaat op 23 september 2020 in. Meer informatie over deze eisen worden verder in dit artikel besproken. 

De overheid heeft de ernst van de zaak al langer ingezien. De afgelopen jaren zijn er daarom, naast de nieuwe wettelijke verplichting, verschillende initiatieven in het leven geroepen die overheidsinstellingen moeten ondersteunen bij het doorvoeren van digitale toegankelijkheid. Voorbeelden hiervan zijn Gebruiker Centraal, Direct Duidelijk en Programma Digital Inclusie. Deze twee programma’s waren bij respectievelijk 27%, 18% en 15% van de respondenten bekend. Overige initiatieven scoorden nog slechter. De meerderheid van de respondenten (55%) was niet bekend met deze programma’s. 

Het belang van digitale toegankelijkheid

Juist in de tijden waarin werken, studeren (en praktisch leven) vanuit huis de nieuwe norm is geworden, is het van belang dat deze online omgevingen door iedereen op dezelfde manier gebruikt kunnen worden. Helaas worden gebruikers van een website vaak nog als een homogene groep gezien, met slechts één manier van internetten. In de praktijk zijn er tientallen manieren waarop mensen websites bezoeken en gebruiken. 

Voor mensen met een beperking geldt dat niet iedere website even toegankelijk is. Veel websites en apps functioneren niet in combinatie met een schermlezer of bij gebruik van slechts een toetsenbord. Hierdoor kan deze groep mensen niet of nauwelijks hun weg vinden op deze websites. Zeer vervelend als je het recept voor een stoofschotel niet kan lezen, maar het is pas echt problematisch als je niet kunt internetbankieren, je belastingaangifte kunt doen of online boodschappen kunt bestellen.

Zo bleek uit onderzoek van Digitaal Toegankelijk.com dat vrijwel alle Nederlandse supermarkten niet voldoen aan de eisen rondom digitale toegankelijkheid. Ook het bankwezen laat steken vallen op dit gebied, zo bleek uit eerder onderzoek van hetzelfde platform.

Verplichte digitale toegankelijkheid voor overheidsorganisaties

Voor (semi-)overheidsorganisaties gelden specifieke eisen rondom digitale toegankelijkheid. Uiteraard moet een website, app of ander digitaal platform voldoen aan de toegankelijkheidseisen van het WCAG. Voorbeelden van deze eisen zijn bijvoorbeeld het toevoegen van ondertitels bij video’s, het gebruiken van juiste contrastratio’s en het toevoegen van labels voor knoppen.

Overheidsorganisaties hebben tot 23 september om (minstens) een toegankelijkheidsverklaring opgesteld te hebben. 

Die verkrijg je door eerst de huidige situatie duidelijk in beeld te brengen door een toegankelijkheidsonderzoek. Uit het onderzoek blijkt vervolgens welke aspecten direct verbeterd kunnen worden en welke in de nabije toekomst aangepast kunnen worden. Een overzicht hiervan wordt gepubliceerd in de verplichte toegankelijkheidsverklaring

Hoe zorg je ervoor dat je voldoet aan de regels vóór 23 september?

De overgrote meerderheid van de ondervraagde ambtenaren in het onderzoek (40% vindt het zeer belangrijk, 4% belangrijk) vindt dat er stappen ondernomen moeten worden voor meer digitale toegankelijkheid. Goed om te horen, maar wat kunnen (semi-)overheidsorganisaties doen om dit plan in de praktijk te brengen?

Toegankelijkheidsonderzoek

De eerste stap in het proces is altijd het uitvoeren van een toegankelijkheidsonderzoek. Dit onderzoek brengt niet alleen de toegankelijkheid van de website of app in kaart maar geldt ook als opzet voor de verbetering hiervan. 

Digitaal Toegankelijk.com voert toegankelijkheidsonderzoeken uit, adviseert organisaties op het gebied van digitale toegankelijkheid en heeft zelf ervaren developers aan boord om verbeteringen zelf door te voeren. Uw organisatie digitaal inclusief? Neem contact met ons op voor meer informatie.

Digitaal toegankelijk

Waarom digitale toegankelijkheid een hoge prioriteit moet zijn voor webwinkels

Door Apps & Websites, Wetgeving Geen Reacties

De digitale transformatie is in de afgelopen maanden vanwege het COVID-19 virus in een versnelling geraakt. Thuiswerken werd het nieuwe normaal en producten en diensten werden meer dan ooit tevoren afgenomen via het internet.

Keerzijde van de digitalisering
Deze digitale transformatie kent ook een keerzijde, met name voor de fysieke winkels en detailhandelaren. Alhoewel deze tijdens de ‘slimme lockdown’ open mochten blijven, is het aantal bezoekers sterk afgenomen. De consumenten die wel de deur uitgaan en de winkelstraat bezoeken besteden hier aanzienlijk minder tijd dan vóór de corona-uitbraak en bezoeken – logischerwijs – ook minder winkels.     

De digitale transformatie na COVID-19
De verminderde drukte in de winkelstraten kan op een aantal manieren worden verklaard. Ten eerste hebben consumenten goede redenen om zo voorzichtig mogelijk te zijn en daarom zo veel mogelijk thuis te blijven. Daarnaast zijn veel consumenten simpelweg gewend geraakt aan de gemakken van het online bestellen van producten of afnemen van diensten.

De Rabobank laat weten dat ook na de stapsgewijze opheffing van de slimme lockdown, winkeliers in onzekerheid blijven verkeren. De omzet valt nog altijd tegen en deze weegt nauwelijks op tegen vaste lasten zoals de huurkosten van winkelpanden. Het is daarom belangrijker dan ooit tevoren voor winkeliers om over een goed functionerende- en digitaal toegankelijke webshop te beschikken.

Digitale toegankelijkheid wordt in de praktijk nog te vaak onderschat of niet serieus genomen

Digitale toegankelijkheid wordt nog steeds te vaak als een bijzaak gezien, terwijl dit bovenaan de prioriteitenlijst zou moeten staan. Sterker nog, het is zelfs wettelijk verplicht om goederen en diensten zo toegankelijk mogelijk aan te bieden. Deze zogeheten Wet gelijke behandelingen op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz), geldt voor zowel overheidsinstanties als het bedrijfsleven en zowel op offline- als online gebied.

Domino’s pizza spant rechtszaak aan om onder digitale toegankelijkheid uit te komen
Toch voldoen nog veel bedrijven niet aan de digitale toegankelijkheidseisen. Enkele grote organisaties zijn hierdoor reeds al in justitiële problemen gekomen. Bijvoorbeeld de wereldwijd gevestigde pizzaketen Domino’s Pizza, waarvan de website ontoegankelijk verklaard werd. Domino’s werd daarom opgedragen om de website aan te passen. Echter, de pizzaketen was het hier niet mee eens en besloot de uitspraak aan te vechten. Met als reden dat er “geen duidelijke regels bestaan omtrent digitale toegankelijkheid”. Het aanvechten had geen succes. De vermeende onwetendheid en het gebrek aan inlevingsvermogen zijn het imago van Domino’s Pizza niet ten goede gekomen. Om nog maar te zwijgen over de opgelopen gerechtskosten. 

Minder omzet voor webwinkels als gevolg van een gebrek aan digitale toegankelijkheid

Een slecht toegankelijke website zorgt ervoor dat ongeveer driekwart van alle mensen met een beperking er niet in slaagt om hun aankoop af te ronden. Dit is een groot verlies voor de omzet, maar ook een zeer spijtige zaak voor iedereen met een beperking. Onderzoek uitgevoerd in het Verenigd Koninkrijk heeft uitgewezen dat maar liefst 82% van de mensen met een beperking meer zouden besteden als webwinkels toegankelijker waren.

Slechts 2% van de websites is volledig digitaal toegankelijk
Helaas hebben veel webwinkels de digitale toegankelijkheid nog niet op orde. Uit een recente wereldwijde analyse van maar liefst 10 miljoen verschillende websites, bleek dat slechts 2% volledig digitaal toegankelijk is. De grootste problemen werden ondervonden in pop-ups, knoppen, pictogrammen en formulieren van de sites.

Hoe kan je jouw webwinkel wél digitaal toegankelijk maken: een toegankelijkheidsonderzoek

Een niet digitaal toegankelijke website of webwinkel kan dus leiden tot omzetverliezen en negatieve publiciteit. Echter, voor veel bedrijven en organisaties is dit een volledig nieuw en soms onbekend aspect van de online verkoop en dienstverlening.

Eén van de eerste stappen in het proces van een volledig digitaal toegankelijke webwinkel is het opstarten van een toegankelijkheidsonderzoek, om zo de huidige situatie in kaart te brengen. Digitaal Toegankelijk.com helpt graag mee om jouw webwinkel zo inclusief mogelijk te maken. Wil je meer weten? Neem dan vrijblijvend contact op met een van onze specialisten en ontdek de mogelijkheden die dit onderzoek kunnen bieden.

Digitaal toegankelijk

Wetgeving digitale toegankelijkheid voor het bedrijfsleven

Door Wetgeving Geen Reacties

Vanaf 23 september moeten alle (semi-)overheidsinstanties voldoen aan de richtlijnen op het gebied van digitale toegankelijkheid. De coronacrisis heeft niet voor een verschuiving van de deadline gezorgd, zoals eerder in dit artikel op Digitaal Toegankelijk.com werd beschreven. De maanden die overheidsinstanties nog hadden, zijn veranderd in weken. Wat minder bekend is, is dat het bedrijfsleven ook te maken heeft met wettelijke verplichtingen op het gebied van digitale toegankelijkheid. Hoe dit precies zit, wordt in dit artikel uitgelegd.

Gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte

De Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz) geldt sinds 1 januari 2017. De basis van deze wet is dat mensen met een beperking of chronische ziekte, net als andere mee moeten kunnen doen aan de samenleving. Dit geldt zowel op offline gebied als online. 

In de praktijk komt het erop neer dat het bij de wet verboden is om onderscheid te maken tussen mensen met of zonder beperking, indirect en direct. De online aspecten van de wet zijn op te delen in onderdelen die toepassing hebben op wonen, werk, onderwijs en openbaar vervoer en op goederen en diensten. 

Voor werknemers die bijvoorbeeld slechthorend of slechtziend zijn moet het mogelijk zijn om speciale software aan te schaffen waardoor deze personen dezelfde mogelijkheden krijgen als werknemers zonder beperking. Ook is een werkgever verplicht om aanpassingen aan de werkomgeving te maken voor bijvoorbeeld rolstoelen.

Goederen en diensten

Niet alleen moeten mensen met een chronische ziekte of beperking in het openbaar vervoer, op het werk, thuis en op school dezelfde mogelijkheden hebben als alle andere mensen. Sinds 1 januari slaat de wet ook op goederen en diensten. Voor digitale producten, zoals websites en apps, betekent dit dat deze ook voor mensen met een beperking gebruikt moeten kunnen worden. 

Digitale toegankelijkheid is dus ook voor het bedrijfsleven de norm. Volgens de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte moeten bedrijven en organisaties hun producten en diensten toegankelijk aanbieden. 

Digitaal toegankelijke producten

Voor veel bedrijven en organisaties is digitale toegankelijkheid een nieuw aspect van de online services en diensten. Digitaal Toegankelijk.com helpt deze instanties bij het inclusief maken van online omgevingen. Een van de eerste stappen in dit proces is het opstarten van een toegankelijkheidsonderzoek

Voor meer informatie over het toegankelijk maken van websites en apps kan er vrijblijvend contact op worden genomen met de specialisten van Digitaal Toegankelijk.com.