Handige hulpmiddelen voor slechthorenden, doven en doofblinden

Hulpmiddelen voor thuis en werk zijn voor sommige slechthorenden, doven en mensen met gehoorvlies noodzakelijk en voor anderen gewoon handig. Door mijn nieuwe werk met doofblinden leer ik veel over alle nieuwe, diverse hulpmiddelen voor doven en doofblinden die  kunnen helpen bij de communicatie. Dit geld voor het dagelijks leven, maar ook voor moeilijke situaties. De meeste maken belangrijke signalen zichtbaar of voelbaar, die voor horende mensen goed verloopt, maar voor doven en slechthorenden onzichtbaar blijven. Ook bij gebruik van verschillende soorten hulpmiddelen voor slechthorenden is het belangrijk dat de gebruiker zich prettig voelt en het hulpmiddel goed hoort. Dit geldt niet alleen voor volwassenen, maar ook voor slechthorende kinderen, die in hun ontwikkeling sterk afhankelijk zijn van passende hulpmiddelen en ondersteuning. Deze hoorhulpmiddelen verbeteren gesprekken en zorgen ervoor dat men elkaar beter verstaat en elkaar begrijpt.

Claire Meijer

Claire is zelfstandig ondernemer en zet zich met haar bedrijf Klinktprima.nl in voor mensen met een auditieve beperking op de arbeidsmarkt. Ze is zelf doof en woont met haar man en haar zoontje in Helmond.

Het bekendste hulpmiddel is waarschijnlijk het hoortoestel. Dat versterkt geluid met een microfoon en een luidspreker, zodat je makkelijker verstaat wat er om je heen gebeurt. Een hoortoestel krijg je standaard met batterijen of oplaadapparatuur erbij, zodat je meteen kunt beginnen. Zelf heb ik weinig aan een hoortoestel en draag ik een Cochleair Implantaat, maar voor veel slechthorenden is het hoortoestel het eerste en belangrijkste hulpmiddel.

Tolkcontact: een app om mee te bellen

Van kinds af aan heb ik thuis een aantal verschillende hulpmiddelen gehad, zoals een alarmsysteem met knipperlicht, wekkers en een trilpager voor de deurbel. Als er iemand dan aanbelt en de telefoon gaat, gaat er een licht knipperen in de woonkamer of gaat de trilpager trillen. De wekker heeft een aangesloten trilplaat, die ik onder mijn kussen kan leggen. Zo word ik ‘trillend’ gewekt. Dit soort waarschuwingssysteem helpt enorm in de omgeving thuis. Sommige systemen werken met een ingebouwde versterker, zodat signalen beter worden waargenomen wanneer er achtergrondgeluiden zijn.

Daarnaast maak ik regelmatig gebruik van het mobiel ‘bellen’ via Tolkcontact. Met de app op mijn smartphone bel ik eerst naar Tolkcontact, waar een gebarentolk in beeld klaarstaat als de telefoon gaat. De tolk zorgt er dan voor dat er gebeld wordt naar het opgegeven telefoonnummer van het bedrijf. Zo kan ik gebaren en vertaalt de tolk voor het bedrijf mijn vraag of boodschap, voor onder anderen mensen die doof geboren zijn. Dit helpt enorm met ervoor zorgen dat je elkaar begrijpt en goed verstaat in gesprekken. Dit soort communicatie wordt nog begrijpelijker wanneer men ondersteuning krijgt in zowel gesproken taal als gebarentaal, waaronder Nederlandse Gebarentaal. Zo kan ik ook de kapper, het alarmnummer of de ANWB bellen.

Vrouw zit aan tafel met laptop en communiceert in Nederlandse Gebarentaal

Hulpmiddelen voor doofblinde mensen

Voor mijn werk als begeleider van doofblinden, ben ik onlangs door een cliënt ondergedompeld in zijn leefwereld met een geblindeerde bril en een blindenstok. Zo kreeg ik een gevoel hoe het is om doofblind te zijn. Dat was een leerzame ervaring. Het helpt mij bewust te worden hoe ik tijdens mijn begeleiding beter kan helpen. Sommige toepassingen werken met speciale software die signalen omzet in trillingen of licht, afhankelijk van wat gebruikers willen gebruiken in hun privésituatie.

Van mijn doofblinde cliënten leer ik ook over hulpmiddelen, andere informatie en trucs voor thuis; hoe ze bijvoorbeeld thee zetten zonder te morsen. Ze maken gebruik van een vloeistofniveau-detector, ook wel een ‘peilaanwijzer’ genoemd. Dit is een klein toestelletje dat een geluids- of trilsignaal geeft wanneer een vloeistof de rand van het kopje of glas bereikt.

Daarnaast hebben ze ook dezelfde ‘trilpager’ als ik, die verbonden is met het bel- en waarschuwingssystemen. Deze hulpmiddelen bij slechthorendheid worden getest in een audiologisch centrum, waar ook aanverwante technieken worden onderzocht om de communicatie verder te verbeteren. Zij delen informatie over nieuwe hulpmiddelen en technologieën of andere informatie die relevant is voor gebruikers. Deze kunnen ook gegevens combineren om de resultaten van hulpmiddelen bij slechthorendheid te analyseren.

Cochleair Implantaat

Als laatste, noem ik graag mijn Cochleair Implantaat (CI), waar ik eerder ook al eens over schreef. Een CI zet geluid om in elektrische prikkels die de gehoorzenuw rechtstreeks aanstuurt, in plaats van geluid alleen te versterken zoals een hoortoestel doet. Die CI heb ik al ruim 10 jaar en het bevalt me nog steeds goed. Het gebruiksgemak wordt vergroot, omdat het apparaat draadloos is en het stuurt geluid rechtstreeks door. Ik vind het horen van geluid van mijn omgeving en muziek vaak gezellig en het maakt me bewust van waar ik ben. Betere modellen die toestaan selectie aanpassen op basis van voorkeuren en comfort.

Elke vijf jaar kan ik nieuwe krijgen. Aan het eind van dit jaar verwacht ik een uitnodiging voor vervanging van mijn Cochlear Nucleus 6. Mogelijk ga ik voor de Nuclues Kanso 2, een geluidsprocessor zonder oorhanger. Dat lijkt me fijner dragen. Ik ben benieuwd hoe het zal klinken. Dit model wordt soms beschreven als een soort omgekeerde koptelefoon, omdat het geluid via een andere weg het gehoor binnenkomt.

Mijn CI draag ik bijna dagelijks, behalve wanneer ik me moe of ziek voel. Ook niet, wanneer ik een drukke dag heb en me goed wil kunnen concentreren. Wanneer ik mijn CI afdoe, geniet ik ervan om weer in de stille wereld te komen. Dan heb ik minder prikkels van de omgeving en krijg ik meer rust.

Ik moet elke keer opnieuw wennen, als ik ’s morgens mijn CI aan doe. Het harde geluid kan keihard binnenkomen. Daarom zet ik eerst het volume op de laagste stand, zodat ik eraan kan wennen. Later op de dag kan ik het volume langzaam hoger zetten op normaal niveau.

De CI is een hulpmiddel en geen oplossing

Ik geef graag een indruk van hoe een CI klinkt. Het klinkt alsof je onder water gedempt geluid hoort, als een soort robotachtig geluid. Beluister het CI-geluid door te klikken op deze link naar YouTube.

Zoals je misschien hoort, zijn cochleair implantaten geen oplossing, maar slechts een hulpmiddel. Mensen met een CI worden op zijn best slechthorend, afhankelijk van hun gehoorprobleem. Zelf ben ik nog vooral ‘doof’ omdat ik met mijn CI slechts geluiden kan waarnemen, maar niet beter gesprekken kan voeren. Zonder CI hoor ik helemaal niets meer. Ik ben nog altijd een dove vrouw en dat zal ik ook blijven.

Naast deze hulpmiddelen zie ik ook steeds meer slimme technologie voorbijkomen. Denk aan een smartphone die automatisch ondertitelt wat er gezegd wordt, of een slimme deurbel die een melding stuurt in plaats van een geluidssignaal te geven. Spraak-naar-tekst apps zetten gesproken taal direct om in leesbare tekst, wat net zo goed uitkomst biedt tijdens een live gesprek of vergadering. Niet elke oplossing is al even gebruiksvriendelijk of betaalbaar, maar het laat zien dat er naast de klassieke hulpmiddelen ook nieuwe mogelijkheden bijkomen.

Een paar luisterhulpen en accessoires die het gebruik van een hoortoestel of CI makkelijker maken:

• Ear Gear beschermt je hoorapparaat of CI tegen vocht en vuil, handig als je veel buiten bent of sport.
• Een microfoontje vangt geluid dichtbij de spreker op en stuurt dat rechtstreeks door, bijvoorbeeld tijdens een vergadering met meerdere mensen.
• Een draadloze kinbeugelontvanger en een ringleiding helpen op de werkplek, als er meerdere geluidsbronnen tegelijk spelen.

Sommige doven en slechthorenden hulpmiddelen worden meestal vergoed via een geschikte zorgverzekering of afhankelijk van de mogelijke vergoedingen die jouw situatie toelaten. Check bij twijfel altijd zelf bij je zorgverzekeraar welke hulpmiddelen in jouw polis zitten, want dit verschilt per verzekeraar en per jaar. Voor tolkuren geldt een landelijke regeling via het UWV, betaald door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport: 30 uur per jaar als je doof of slechthorend bent, en 168 uur per jaar bij doofblindheid. Dit geldt bijvoorbeeld voor hoortoestellen, streamers, een draadloze kinbeugelontvanger, een microfoontje of een ringleiding op de werkplek of tijdens een vergadering. Je kunt bijvoorbeeld de streamer vervangen door middel van sommige accessoires. Een streamer stuurt geluid van tv, radio of computer direct naar je CI. Hoortoestelfabrikanten bieden streamers aan die geluid via een microfoon stuurt naar het hoortoestel. Bij keuze voor een nieuw merk hoortoestel of een ander merk hoortoestel, is het belangrijk rekening te houden met compatibiliteit. Een geschikt hulpmiddel kiezen kan lastig zijn, maar een goed advies helpt om een juiste selectie aan te passen aan je behoeften.

Deze hulpmiddelen maken mijn dagelijks leven makkelijker, maar ze lossen niet alles op. Heeft de website of video van een organisatie geen ondertiteling, dan heb ik daar met mijn CI nog steeds weinig aan. Steeds meer organisaties zijn verplicht om daar iets aan te doen, zodat informatie ook voor mij te volgen is. Meer over wat dat voor organisaties betekent, lees je op de pagina over de European Accessibility Act van Digitaal Toegankelijk.

Veel websites gebruiken cookies om relevante advertenties te tonen en het websiteverkeer te analyseren. Je kunt je voorkeuren toestaan of aanpassen. Dit soort digitale keuzes zijn ook voor mensen met gehoorverlies belangrijk, omdat ze het online gebruik makkelijker maken. Hulpmiddelen maken het leven eenvoudiger, zeker als ze goed passen bij jouw situatie en behoeften. Door de juiste aanpassingen en ondersteuning kunnen mensen met een gehoorbeperking beter functioneren in hun leven, werk en sociale situaties. Volgens de hoorwijzer vindt men zo vaak de beste oplossing op maat.

Werk je bij een organisatie en wil je weten wat er van jullie wordt verwacht rond digitale toegankelijkheid? Digitaal Toegankelijk helpt je op weg met een audit of een training.