Of het nu gaat om nieuws, websites, e-books of studiemateriaal, het kunnen lezen van tekst is van essentieel belang. Daadwerkelijk in staat zijn om te kunnen lezen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Sommige lezers kunnen niet of niet goed genoeg tekst lezen. Voor anderen is het simpelweg eenvoudiger om een tekst te horen dan te lezen, bijvoorbeeld door taal laten voorlezen via een digitale voorleeshulp.
Voor deze mensen is de mogelijkheid om geschreven teksten te kunnen luisteren of als audiobestand te kunnen gebruiken enorm belangrijk. Helaas staan technische problemen deze oplossing soms in de weg. Zo zijn bijvoorbeeld lang niet alle websites voorzien van een tekst-naar-spraak opties die geschreven tekst laten voorlezen, terwijl dit juist kan helpen om problemen te voorkomen. Tekst-naar-spraak (TTS) leest geschreven tekst voor met een digitale stem. Dit ondersteunt bezoekers die teksten lastig vinden (bijvoorbeeld door laaggeletterdheid, dyslexie of concentratieproblemen) of die informatie liever beluisteren.
Een bedrijf dat ervoor zorgt dat steeds meer digitale producten voorzien zijn van de optie om geselecteerde tekst voor te laten voorlezen op een website, is ReadSpeaker. ReadSpeaker biedt tekst-naar-spraak oplossingen voor bedrijven en overheden en is wereldwijd actief. Inmiddels is het bedrijf gevestigd in 15 landen en levert het aan meer dan 10.000 klanten in 65 landen.
De gebruiker kan de voorgelezen tekst tegelijk meelezen, waarbij gebruik wordt gemaakt van highlighting zodat duidelijk is welk deel van de zin wordt uitgesproken. Ook kleurcontrasten kunnen aangepast worden.
Digitaal Toegankelijk.com mocht Gerda Doevendans van ReadSpeaker enkele vragen stellen over de gang van zaken bij het bedrijf en hun blik op digitale toegankelijkheid. De demo van tekst-naar-spraak op de website van ReadSpeaker geeft een goed beeld van de mogelijkheden die deze oplossing biedt, waaronder het woord opzoeken, tekst laten vertalen of het direct laten voorlezen van een tekstfragment of zin. Wanneer een gebruiker een tekst selecteert, verschijnt een pop up menu of pop up venster met meerdere opties, een lijst met meerdere opties, waaronder voorlezen stoppen, leessnelheid aanpassen, volume instellen, persoonlijke voorkeursinstellingen (kleur, lettertype etc.) beheren en vertaling tonen. Dit helpt gebruikers om makkelijker te navigeren op een site.
Wat is het verhaal achter ReadSpeaker?
Ongeveer 20 jaar geleden is ReadSpeaker gestart door twee mannen in Zweden. Eén van hen is blind geboren. Samen vonden ze dat het toen opkomende internet een stuk toegankelijker zou moeten zijn voor mensen die blind of slechtziend zijn, of om een andere reden niet goed kunnen lezen. Zodiende werd de eerste ReadSpeaker webapplicatie om een geselecteerde tekst op websites te laten voorlezen, geboren en verder ontwikkeld.
Hoe helpt ReadSpeaker om websites toegankelijker te maken?
Het is belangrijk om je website in te richten volgens WCAG 2.1. AA. WCAG 2.1 AA is een set richtlijnen voor toegankelijke websites, bijvoorbeeld voor mensen met visuele, auditieve en motorische beperkingen. Zodat deze beter toegankelijk wordt voor mensen met een functiebeperking, zoals bijvoorbeeld een visuele of auditieve beperking. Daarnaast is het heel belangrijk om ook bezoekers met een cognitieve beperking niet te vergeten. Een groot deel van de bevolking (18%) heeft moeite met lezen en dus problemen met het begrijpen van de teksten op websites. Denk aan laaggeletterden (1,5 miljoen), anderstaligen, licht verstandelijk gehandicapten, ouderen met verminderd zicht of mensen met andere leesproblemen zoals bijvoorbeeld dyslexie, afasie, beginnende dementie en NAH (Niet Aangeboren Hersenletsel).
Onze overheid maakt zich zorgen om deze grote groep, omdat die niet altijd mee kan komen in de vergevorderde digitalisering van de samenleving. Zij hebben veel minder informatie- en gezondheidsvaardigheden dan geletterden en vaker te maken met gezondheidsproblemen, werkloosheid, schulden en armoede. Het toevoegen van de voorleesfunctie op de webpagina – en dan wel op een logische, voor de gebruiker intuïtieve plek – kan helpen de digitale inhoud beter te begrijpen en geeft de groep meer zelfredzaamheid. Door gebruik van een menuknop links of een menu links lees-structuur zijn handige functies makkelijk vindbaar. In het menu staan handige functies waarmee gebruikers bijvoorbeeld ook de audio voor de hele pagina kunnen luisteren of zelfs de voorgelezen tekst kunnen pauzeren of hervatten.
Voor gebruikers met een visuele beperking is het belangrijk dat het scherm uitvergroot mee beweegt met de voorgelezen tekst, zodat ook meelezen een optie is. Ook wanneer een gebruiker slechts een geselecteerde tekst wil beluisteren in plaats van de hele pagina, biedt dit flexibiliteit en gebruiksgemak.
Welke oplossingen bieden jullie en voor wie?
Onze voorleeshulp voor webpagina’s, mobiele apps, online documenten, pdf bestanden en formulieren helpt mensen om de inhoud op websites beter te begrijpen, ook in een mobiele app. Onze studietool ReadSpeaker TextAid helpt kinderen en studenten om gemakkelijker te leren. De spraakproductie kan gebruikt worden voor allerlei omgevingen, zoals leerplatformen en als voice-over bij video. API’s en onze geïntegreerde toepassingen kunnen weer voor allerlei toepassingen worden gebruikt, zoals een voice-bot, telefonieomgeving, robots, games, auto’s of huishoudelijke apparatuur.
We zijn trots op het feit dat we voor elke toepassing een product of dienst kunnen leveren en dat we daarbij in heel veel gevallen ook nog wat kunnen bijdragen aan een inclusievere maatschappij.
Eén van de doelstellingen van ReadSpeaker is het bieden van tools die bijdragen aan meer digitale toegankelijkheid. Hoe ziet ReadSpeaker de toekomst van digitale toegankelijkheid voor zich?
We verwachten dat niet alleen de overheid, publieke en educatieve sector en zorg, maar in de nabije toekomst alle sectoren beter digitaal toegankelijk moeten zijn. Een minimale vereiste zou het voldoen aan de WCAG-richtlijnen moeten zijn. Daarnaast zal het nog belangrijker worden dat er expliciet aandacht is voor groepen met een cognitieve beperking, zoals de 1,5 miljoen laaggeletterden in Nederland, anderstaligen, ouderen met minder zicht en concentratie enzovoort, met verschillende behoeften.
We zien inmiddels ook voorbeelden van digitale toegankelijkheid in andere vormen. Denk aan de sprekende robot als buddy voor senioren, maar ook aan de audio-ondersteuning van digitale platformen van verschillende organisaties, omdat zij zich steeds meer richten op de zelfredzaamheid van de burger of de klant. ReadSpeaker werkt bovendien met een online woordenboek, waarin je het geselecteerde woord snel kunt opzoeken en direct laten vertalen. Bij sommige toepassingen kunnen zelfs sessies bewaard blijven, zodat gebruikers bij een volgend bezoek verder kunnen gaan waar ze gebleven waren, zodra de pagina weer is geopend.
De software houdt bovendien rekening met persoonlijke voorkeursinstellingen, zoals stemkeuze, taal, voorleessnelheid en lettergrootte, waardoor de beleving aansluit bij de voorkeur van de gebruiker. Als een gebruiker bijvoorbeeld cookies accepteert, kunnen instellingen zoals voorgelezen tekst, taalvoorkeur en volume automatisch onthouden worden voor een volgende sessie. Beveiliging blijft daarbij belangrijk om gegevens te beschermen, bijvoorbeeld via een wachtwoord.
Ook biedt de tool offline mogelijkheden, zoals het downloaden van een audiobestand met de voorgelezen tekst, ideaal voor onderweg of op een tablet en zo overal beschikbaar. Via een duidelijk uitlegscherm en een eenvoudig te bedienen player kunnen gebruikers klikken, kiezen en eenvoudig hun keuze maken, bijvoorbeeld met één klik, wat ook betekent dat functies sneller te vinden zijn. Met een druk op de muis kan men tekst selecteren, een zin beluisteren of woorden laten highlighten, ook wanneer men de tekst volledig wil laten voorlezen.
Is in jullie ogen de samenleving zich voldoende bewust van het belang van digitale toegankelijkheid?
Dat denk ik wel. Inclusie gekoppeld aan digitale toegankelijkheid is een steeds populairder onderwerp. Dat nog niet alle websites hieraan voldoen, is vaak geen onwil. De toegankelijkheid blijft niet achter doordat mensen niet bereid zijn er iets aan te doen. Het hapert vaak om andere redenen, zoals een tekort aan kennis of slagkracht. Bij toetsenbordnavigatie gebruikt de gebruiker specifieke sneltoetsen om eenvoudig functies te activeren, of om bijvoorbeeld de player te sluiten.
Ook in het onderwijs en commerciële sectoren groeit het belang van toegankelijke content. Verschillende browsers zoals Chrome worden ondersteund en geven gebruikers de vrijheid om instellingen aan te passen en alles tegelijkertijd mee te beleven.
Wordt Readspeaker alleen gebruikt voor het toegankelijk maken van websites?
Nee, de ‘tts voice’ (text-to-speech)-markt is in de afgelopen jaren alleen maar gegroeid. Denk bijvoorbeeld aan apparaten die je met je stem kan besturen. Van telefoons tot speakers, steeds meer dingen worden “smart”. Tekst-naar-spraak zit hier onlosmakelijk aan vast, want als iets moet kunnen spreken, dan moet het tekst naar spraak veranderen.
Steeds meer bedrijven en organisaties gaan hierdoor iets doen met “voice”, en dat is heel leuk om te zien! Applicaties die specifiek worden gemaakt voor de Google Assistent of een bedrijf dat een synthetische stem wil die past bij hun merkidentiteit. We zijn met allerlei projecten bezig omdat de ‘tts voice’ verzoeken steeds breder geworden zijn, bijvoorbeeld via een eigen voice studio.
Wil je zelf aan de slag gaan met het gebruiken van Readspeaker? Dan kan je beginnen met de volgende drie stappen:
- breng je WCAG-status in kaart
- test met gebruikers (bijvoorbeeld laaggeletterden of mensen met dyslexie)
- plaats de voorleesfunctie op een vaste, intuïtieve plek en kijk welke functies het meest gebruikt worden.
Uit wat voor soort organisaties bestaan jullie klanten?
Van oorsprong zijn veel van onze klanten overheids- en publieke organisaties, non-profits, educatieve uitgevers, scholen etcetera, maar doordat spraaktechnologie kwalitatief nog beter is geworden, worden deze toepassingen voor commerciële organisaties ook steeds relevanter en geschikt.
Wat willen jullie in de toekomst nog verbeteren aan de software van ReadSpeaker?
We zijn constant bezig met verbeteringen en uitbreidingen op allerlei vlakken. De producten, diensten, stemmen en verschillende talen. Tekst-naar-spraak toepassingen vallen niet meer weg te denken uit onze maatschappij. Ook door Covid-19 zien wij een versnelde digitalisering, waarbij TTS een aansluiting kan vinden.
Meer informatie over ReadSpeaker is terug te vinden op de website. Benieuwd naar de mogelijkheden van de service? Via de demo kunnen verschillende stemmen geprobeerd worden met een eigen tekst of audiobestand. Heb je hierbij help nodig of wil je contact opnemen, neem dan een kijkje op de site.
Wil je meer van dit soort inzichten ontvangen?
Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Digitaal Toegankelijk.
