In een diverse samenleving is inclusieve communicatie onmisbaar. Of het nu gaat om de overheid, scholen, bedrijven, zorginstellingen of winkels: elke organisatie is gebaat bij inclusief communiceren om te blijven groeien, verbinding te krijgen met mensen en relevant te blijven. Maar inclusieve communicatie is helaas nog niet zo vanzelfsprekend. Hoe pas je dit toe in alledaags taalgebruik, in communicatie naar klanten en in marketing? In dit artikel leggen we niet alleen uit wat inclusieve communicatie is, maar vertellen we ook waarom het zo belangrijk is en hoe je met concrete acties en een strategische benadering inclusieve communicatie kunt toepassen voor onze superdiverse samenleving.
Inhoudsopgave
Wat is inclusieve communicatie?
Om in verbinding te staan met ieder lid van de samenleving is het belangrijk om in communicatie iedereen aan te spreken. Inclusieve communicatie is daarom communicatie die niemand buitensluit. Het houdt rekening met gender, leeftijd, cultuur, geloof, taal, opleidingsniveau, socio-economische achtergrond, beperkingen en seksuele oriëntatie.
Wat je wilt bereiken
Het doel van inclusief communiceren is dat iedereen zich erkend en gehoord voelt. Dat is niet alleen heel sociaal, maar ook belangrijk in een samenleving waarin iedereen participeert. Iedereen moet tenslotte gebruik kunnen maken van diensten in ons land.
Helaas blijkt dit in de praktijk niet altijd even succesvol te gebeuren. Mensen die laaggeletterd zijn, hebben moeite met het begrijpen van informatie van overheden en scholen door moeilijk taalgebruik. Mensen die zich niet identificeren als ‘hij’ of ‘zij’ voelen zich niet aangesproken in het publieke leven. En mensen die slechtziend zijn, kunnen vaak geen gebruik maken van websites en socialmediakanalen.
Voorbeelden van inclusief communiceren
Inclusieve communicatie omvat enorm veel aspecten van onze dagelijkse communicatie, zowel offline als online. We geven enkele voorbeelden waarop inclusiviteit kan worden opgenomen in alledaags communiceren.
Taalgebruik
Communicatie is enorm krachtig en heel belangrijk. We gebruiken taal de hele dag door wanneer we online en offline communiceren met elkaar. Helaas kan taal ook mensen uitsluiten of juist in hokjes plaatsen. Gelukkig kunnen we, als we ons hier bewust van zijn, verandering doorvoeren en ons taalgebruik inclusiever maken.
Om op een inclusieve manier te communiceren om een diverse publiek aan te spreken en iedereen te betrekken bij een boodschap geven we graag een aantal voorbeelden:
- Schrijf in begrijpelijke taal. Vermijd het gebruik van wollige taal, vaktermen, afkortingen of moeilijke woorden. Is het gebruik ervan onvermijdelijk? Probeer de term dan uit te leggen, zodat de boodschap voor iedereen duidelijk is.
- Wees empathisch in je taal. Houd rekening met het gevoel van mensen wanneer je ze aanspreekt en gebruik mensgerichte taal. Vermijd het gebruik van woorden als ‘armen’, ‘gehandicapten’ of ‘autisten’ en gebruik in plaats daarvan ‘mensen in een kwetsbare situatie’, ‘mensen met een beperking’ en ‘mensen met autisme’. Dit doe je door diverse doelgroepen te leren kennen.
- Gebruik genderneutrale termen. Maak het gebruik van m/v/x en hij/zij/hen gangbaar. Gebruik termen als ‘voorzitter’ in plaats van ‘voorzitster’.
- Let op stereotypen. Vermijd het gebruik van clichés om stereotypen te bevestigen, zoals ‘de sterke man’ of ‘de thuisblijfmoeder’. Dit gebeurt vaker dan dat je denkt. Gebruik in plaats hiervan alternatieven of vermijd het gebruik helemaal.
Beeldmateriaal
Een beeld zegt meer dan duizend woorden. Gedurende de dag worden we aan enorm veel foto’s, advertenties en afbeeldingen blootgesteld. Op zich niet erg, maar wel als deze beelden een bepaald cliché bevestigen, weinig diversiteit bieden of een slecht rolmodel vormen.
Deze beelden op straat, in tijdschriften, op websites, in boeken en in de media bereiken een heel divers publiek. Om dit publiek ook terug te laten komen in de beelden zelf, kun je bewust de volgende stappen zetten:
- Zorg voor diversiteit in foto’s en video’s. Om nieuwe doelgroepen te bereiken en mensen zichzelf te laten herkennen in beelden is het belangrijk om een grote diversiteit aan mensen te laten zien. Dit geldt voor de overheid, maar ook voor de media en voor bedrijven. Zorg voor diversiteit qua huidskleur, cultuur, lichaamstype, leeftijd, beperking en gender.
- Vermijd stereotypen. Maar al te vaak worden bepaalde clichés in de media herhaald, omdat het makkelijk is of omdat het altijd zo is geweest. Denk aan de vrouw die een wasmiddel aanprijst, een jongen die met autootjes speelt of een witte man als baas van een bedrijf.
- Voorkom uitbuiting. Laat mensen vooral in hun kracht zien in beelden en voorkom dat ze als een passief object of een slachtoffer worden uitgebeeld.
Toegankelijkheid
Toegankelijkheid is altijd belangrijk. Dat geldt voor toegankelijkheid van gebouwen, openbaar vervoer en woningen, maar ook voor online toegankelijkheid. Inclusieve communicatie betekent ook dat mensen toegang hebben tot je boodschap. Dat betreft inclusief taalgebruik, maar ook praktische toegankelijkheid tot informatie.
Om de inclusieve communicatie qua toegankelijkheid te verbeteren, kun je gelukkig diverse stappen zetten:
- Zorg dat je website digitaal toegankelijk is. Zorg dat er genavigeerd kan worden op de website met het toetsenbord, biedt een goed kleurcontrast aan en biedt de mogelijkheid aan om tekst om te zetten in gesproken taal.
- Gebruik ondertiteling en transcriptie bij video’s en podcasts. Zo kunnen doven en slechthorenden ook toegang krijgen tot de informatie. En bied offline alternatieven.
- Communiceer in diverse talen naast het Nederlands. Dit is eenvoudig toepasbaar op website, maar ook in brochures en communicatie naar mensen die de Nederlandse taal (nog) niet zo goed beheersen of een migratieachtergrond hebben.
- Deel de tekst op in stukjes en maak gebruik van kopjes en opsommingen. Zo wordt de tekst een stuk toegankelijker voor mensen die moeite hebben met grote lappen tekst, zoals mensen met ADHD en dyslexie.
De voordelen van inclusieve communicatie
Inclusieve communicatie heeft eigenlijk alleen maar voordelen. Niet alleen voor alle leden van de samenleving, maar ook voor je eigen bedrijf of organisatie. Met enkele aanpassingen kun je de inclusie snel vergroten en je communicatiemiddelen een stuk effectiever maken. En daarmee bereik je onder meer de volgende voordelen.
Je bereikt een breed en divers publiek
Of je nu namens de overheid, een zorginstelling, een bedrijf of een school communiceert: je bereikt een veel grotere doelgroep als je rekening houdt met inclusiviteit in je boodschap.
Meer loyaliteit en klanttevredenheid
Klanttevredenheid en loyaliteit zijn belangrijke pijlers voor ondernemers en bedrijven. En er zijn diverse manieren om dit te bereiken. Je kunt je focussen op je dienstverlening en je producten, maar je kunt ook de diversiteit en inclusiviteit van je bedrijf aanpakken. Zo voelen je klanten zich gezien en gerespecteerd. En dit vertaalt zich direct in een grotere tevredenheid en loyaliteit.
Sterk imago
Je imago is tegenwoordig alles, zowel online als offline. Door je in te zetten voor inclusie en meer mensen te betrekken bij het gesprek, werk je aan een positief en modern imago van je bedrijf. Maatschappelijke betrokkenheid is tegenwoordig noodzaak en daarmee draag je een positief verhaal uit naar buiten.
Voorkom reputatieschade
Niet met je tijd meegaan en inclusief communiceren niet opnemen in de marketingdoelstellingen is alleen maar schadelijk voor je reputatie. Door stereotypen te versterken, mensen buiten te sluiten en immoreel te handelen kun je negatieve reacties krijgen. Dit kan leiden tot imagoschade en zelfs boycots.
Maatschappelijke verantwoordelijkheid
Simpel gezegd is inclusieve communicatie gewoon het juiste om te doen en je maatschappelijke verantwoordelijkheid als bedrijf of organisatie. Je wilt toch meewerken aan een samenleving waarin iedereen meetelt en zich gerespecteerd voelt? Door je in te zetten voor de goede zaak bevorder je verbinding, respect en gelijkwaardigheid. En dat op zich is al de moeite waard.
Aan de slag
Met de inzichten uit dit artikel kun je direct bewuster en inclusiever communiceren. Wil je verder de diepte in of heb je behoefte aan praktische begeleiding? Lees dan meer over Direct Duidelijk. Bij Digitaal Toegankelijk helpen we organisaties om hun communicatie écht inclusief te maken. We bieden trainingen, onderzoeken en advies op maat. Zo zorgen we samen dat iedereen toegang heeft tot informatie en zich aangesproken voelt. Neem gerust contact met ons op om te bespreken wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen.
