Gamen voor blinden

Door Blind, Visuele Beperking

Voor velen is het leven niet meer voor te stellen zonder spelcomputer, waardoor mij vaker de vraag gesteld wordt of blinden ook gamen. En het antwoord is volmondig ja! Steeds meer blinden houden zich bezig met online spellen. Ikzelf heb het gamen pas kort geleden ontdekt en heb daarom een aantal fanatiek gamende blinden gevraagd naar hoe gamen voor blinden is ontstaan en wat er mogelijk is.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

In de beginjaren van deze eeuw begon Windows met het maken van de zogenaamde audiogames. Audiogames worden, zoals de naam al doet vermoeden, volledig op het gehoor gespeeld. Hierdoor werd gamen voor het eerst toegankelijk voor blinden en slechtzienden. Audiogames konden simpele taalspelletjes zijn, maar er bestonden ook racegames en echte actiegames. De meesten waren echter wel alleen in het Engels verkrijgbaar, met een paar uitzonderingen die ook in het Nederlands waren.

man zit met hoofdtelefoon op in donkere ruimte te gamen

Van PC naar smartphone

Na 2010 werden dit soort spelletjes voor het eerst ontwikkeld voor de iPhone. Dit gebeurde nog niet in groten getale, omdat de afzetmarkt natuurlijk relatief klein is. Hierdoor werden de games minder vaak verder ontwikkeld of ge-update dan reguliere games, tot grote frustratie van de doelgroep. Dus terwijl veel blinden heel enthousiast waren over de mogelijkheden en de verschillende varianten, bleef het aanbod schaars.

Vindingrijkheid

Maar, zoals vaker, werd de blindengemeenschap zelf steeds vindingrijker. Via fora en andere groepen op internet zochten zij samen naar manieren om ‘gewone’ games te spelen, die voor zienden worden gebouwd. Zo informeerden ze elkaar bijvoorbeeld over wat je moet doen bij het klinken van een bepaald geluidje, om zo verder te komen in de game. Dit gebeurde vooral veel bij XBox-spellen.

twee game controllers op een gele achtergrond

De spelontwikkelaars hebben hier lucht van gekregen en zijn steeds vaker bereid om hun games zo in te richten of aan te passen dat ze toegankelijker worden voor blinden. Een mooi voorbeeld is een motorracegame waarbij je kunt kiezen voor rij-assistentie. Daarmee blijf je wel altijd op de weg en kun je beter worden in sturen, om zo je tegenstander alsnog te slim af te zijn.

Eigenlijk kun je stellen dat met gamen dezelfde waarheden gelden voor toegankelijkheid als met de rest van het internet; we zijn op de goede weg, maar er is nog een hoop winst te behalen. Uiteindelijk is het belangrijkste dat we de handen ineenslaan, zodat we stappen kunnen zetten richting toegankelijkere games.

Formulieren voor uitzonderingssituaties avondklok niet toegankelijk voor blinden

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking 3 Reacties

Zoals jullie weten is de avondklok ingegaan. Bij hoge uitzondering mag je naar buiten. Maar dan heb je wel formulieren nodig. Die moet je zelf downloaden, invullen, en digitaal bij je dragen voor het geval je op straat een boa tegenkomt. De formulieren kun je vinden op Rijksoverheid.nl, maar ik heb gister helaas aan den lijve ondervonden dat deze niet toegankelijk zijn voor blinden en slechtzienden.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

De website van de Rijksoverheid leek in eerste instantie veelbelovend. Alles werd duidelijk uitgelegd, en de formulieren waren goed te downloaden. Daarna hield het echter op. Want de gedownloade formulieren kan je niet openen op je iPhone om ze vanaf daar (met spraakbesturing) in te vullen. Dat zou het makkelijkst zijn.

wekker in zwart wit die twintig over negen aangeeft Wat ik ook probeerde, bemoedigend toespreken, krachttermen, lichte agressie, ik kreeg de letters niet in het vakje waar ze hoorden. Ook de keuzerondjes kreeg ik niet geselecteerd.

En nee, ik wil dit verhaal niet zuur eindigen. Want ik ben, zoals je in mijn vorige blog kon lezen, niet voor één gat te vangen. Dus ik heb een leger blinden benaderd met alle mogelijke verschillende apparaten om dit klusje te klaren. Het resultaat valt helaas een beetje tegen. Alle apparaten waar het logo van Apple op staat, zeiden “Zoek het zelf maar uit Ed”. En bijna alle screenreaders van Windows kregen het ook niet voor elkaar.

Jaws

Uiteindelijk was er één screenreader die soelaas bood: Jaws. Jaws is een screenreader die spraak of braille als output geeft. Je kan het gebruiken om websites te bezoeken, een document te schrijven, e-mails te lezen en presentaties te maken. En dus ook voor het invullen van formulieren van de Nederlandse Rijksoverheid.

Ik probeer het grappig op te schrijven, maar het is toch belachelijk dat belangrijke formulieren van de overheid nog steeds niet toegankelijk zijn voor iedereen? Ik liep hier tegenaan omdat ik even snel zo’n ding moest invullen en uiteindelijk is het me na lang zwoegen gelukt. Maar voor iemand met beperkte computerkennis is dit geen doen.

Hieruit blijkt maar weer dat dat er voor ons nog een hoop werk aan de winkel is.

Toegankelijkheid begint ook bij jezelf

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking 2 Reacties

Ik probeer jullie in mijn blogs een inkijkje te geven in hoe het mij als blinde afgaat in de digitale wereld. En doordat ik ook in heel veel hulpgroepen voor blinden zit, kom ik er ook steeds meer achter dat we als het gaat over digitale toegankelijkheid, we vaak iets over het hoofd zien. Namelijk dat de ene blinde de andere niet is. En dat hoe je digitale toegankelijkheid ervaart, ook in sterke mate afhankelijk is van de investering die je als blinde zelf wilt doen in je kennis en kunde.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

Het klinkt heel logisch maar het wordt heel vaak vergeten. Hoe vaak ik wel niet hoor “Jantje is ook helemaal blind en loopt wél met een hond”. Of “Pietje is ook helemaal blind en kan wél een Bossche bol met mes en vork eten”. Buiten het feit dat ik vind dat je bij het eten van een Bossche bol je er helemaal onder hoort te zitten, vind ik dit soort gedachtes nogal kort door de bocht. Net als iedereen, is elke blinde uniek en heeft elke blinde zijn eigen kwaliteiten. Dus ook op het gebied van internet is de ene blinde handiger dan de andere. En vindt de ene blinde het super interessant, terwijl het voor de andere een noodzakelijk kwaad is.

mensen bij een laptop

Schermlezer of software

Iets algemeens zeggen blinden en de digitale wereld is dus ingewikkeld. Allereerst al doordat elke blinde weer een andere manier gebruikt om content op de computer of je telefoon om te zetten in braille of spraak. Er zijn vele verschillende schermlezers met verschillende toepassingen en bijbehorende voor- en nadelen. Wanneer je bijvoorbeeld met excel wil werken, heb je niets aan de schermlezer van de iPhone. Dan heb je meer aan Supernova of Jaws op Windows. Wil je daarentegen met muziekprogramma’s aan de slag, dan heb je juist niets aan Windows en kun je beter een Mac aanschaffen.

Tijdsinvestering

Het is als je blind bent en online dingen gedaan wilt krijgen, daarom belangrijk om na te denken over waar jij je schermlezer voor nodig hebt, zodat je op basis daarvan kan uitzoeken welke toepassing voor jou handig is. Daarnaast is het resultaat helemaal afhankelijk van de tijd die je bereid bent te investeren in het ontdekken van alle mogelijkheden van die schermlezer of aanpassing. In mijn ervaring is het namelijk zo dat zelfs op sites waarvan geroepen wordt dat ze niet toegankelijk zijn, je er toch dingen mee kan doen.

Ed aan tafel met zijn telefoon

Er is hulp!

Dus wat ik iedere blinde telefoon- en computergebruiker wil aanraden is om je te verdiepen in het hulpmiddel wat je gebruikt voordat je gefrustreerd roept dat iets niet lukt. En als je zelf geen zin of tijd hebt om het wiel uit te vinden, dan bieden Facebook en WhatsApp soelaas met heel veel hulpgroepen, specifiek gericht op de afzonderlijke hulpmiddelen.

Het uitzoeken hoeft ook niet vervelend te zijn, want ik beloof je dat het een enorme kick geeft wanneer je iets voor elkaar krijgt door een zelf ontdekt slimmigheidje.  Zo was ik aan het begin van de eeuw de eerste blinde in Nederland die het voor elkaar kreeg om met nieuwsgroepen muziek en films te downloaden. Daarna heb ik dat heel veel blinden met veel plezier en toewijding geleerd.

Kortom: open je blik, neem de tijd en duik in dat hulpmiddel. Je kan altijd meer dan je denkt!

Blinden en erotiek op het internet

Door Blind, Visuele Beperking Eén Reactie

Het leek zo’n mooi onderwerp toen ik het aan de redactie voorstelde; hoe blinden omgaan met online erotiek. Maar al gauw ontdekte ik dat ik een taboe te pakken had. Het bleek lastig om andere blinden te vinden die van gedachten wilden wisselen over dit thema. Uiteindelijk heb ik twee blinde mannen en een vrouw kunnen strikken om te praten over hun ervaringen, en resulaat is redelijk ontluisterend.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

Erotiek in braille- en luisterboeken

Maar eerst een stukje voorgeschiedenis. Braille en luisterboeken werden tot de eeuwwisseling grotendeels vervaardigd door christelijke en katholieke organisaties. Omdat deze dienst grotendeels vanuit de kerk betaald werd, waren erotische boeken uit den boze. Ik moest het dus hebben van mijn neefje die af en toe iets voorlas uit zijn verzameling seksboekjes. Die bewaarde hij zorgvuldig onder zijn matras zodat mijn tante er niet achter zou komen. Dat zij niets doorhad, vond ik raar, want de gigantische stapel zorgde ervoor dat zijn matras bijna 30 cm hoger lag dan hij zou moeten liggen.

Maar om bij het verhaal te blijven, tot de eeuwwisseling waren blinden van pornografisch materiaal verstoken. En eigenlijk is het nog slecht gesteld met het aanbod. Inmiddels worden de braille- en luisterboeken door een organisatie geleverd die aangestuurd wordt door de Nederlandse bibliotheken. Dat heeft al een aantal dingen in positieve zin veranderd, maar de erotische content staat nog steeds op een laag pitje.

banaan en twee perziken met paarse achtergrond Stemafhankelijk

Eerlijk is eerlijk, erotische content maken voor blinden is natuurlijk een stuk ingewikkelder dan voor zienden. Om te beginnen heb je voor braille lezen twee handen nodig. En bij gesproken boeken ben je afhankelijk van de stem. Die kun je niet door oma voor laten lezen. En over smaak valt te twisten. Ik had bijvoorbeeld voor dit verhaal een erotisch luisterboek geleend. In het boek kwam deze legendarische zin voor: “Zijn lid ging door haar mond als een stromende douchekop in een leeg bad.” Sorry, maar door zo’n zin gaat mijn fantasie alle kanten op, behalve de goede kant.

Online erotiek

Tot zover de braille- en luisterboeken. Gelukkig kreeg ik in 2003 redelijk snel internet. Daardoor ging er een wereld voor me open. Ik ontdekte verschillende sites waar je verhalen kon lezen. Over al je fantasietjes was wel een verhaal. Dat smaakte naar meer. Maar dat ‘meer’ valt nog steeds een beetje tegen.

Uiteraard is er voldoende aanbod binnen het thema. Zie Youporn of Pornhub. Maar dat is visueel georiënteerd. De video’s hebben natuurlijk wel geluid, maar buiten het gekreun om stelt dat weinig voor. Ik heb ter illustratie met vrienden een testje gedaan, waarbij we een video keken en daarbij aan de hand van het geluid moesten raden wat er op het beeld gebeurde. Laat ik het zo formuleren: ik heb nooit geweten dat een vrouw met zo’n volle mond, zo’n herrie kan maken. Kortom; als de stem van de hoofdpersoon je bevalt, kom je waarschijnlijk best aan je trekken, maar of het beeld overeen komt met je fantasie valt te betwijfelen.

Een andere optie is in Google de termen seks en audio invoeren. Er is dan wel degelijk materiaal te vinden, maar helaas van bedenkelijke kwaliteit.

roze ouderwetse telefoon met roze achtergrond

De meest populaire oplossing is een ouderwetse

De conclusie die wij trokken, is dat ondanks het aanbod op internet, je als blinde het meest aan je trekken komt door te bellen naar sekslijnen. Gewoon per telefoon. Wel even uitkijken met je telefoonkosten, weet ik uit eigen ervaring. Maar die bandjes zijn helaas natuurgetrouwer dan wat je op het internet vindt. Mocht iemand hier een kans ruiken, laat het me weten.

Hannes Wallrafen: De Blinde Fotograaf die zich inzet voor Toegankelijkheid

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

Hannes Wallraven

Hannes Wallrafen is geluidskunstenaar. Hij was fotograaf, maar werd zestien jaar geleden in korte tijd blind en verloor bijna zijn gehele gezichtsvermogen. ‘Ik ben niet stekeblind,’ vertelt hij. ‘Ik zie slechts één procent, eigenlijk alleen het verschil tussen licht en donker. ’ Zijn leven veranderde compleet. Hij bleef niet achter de geraniums zitten, zoals hij zelf zegt, maar ging zich focussen op de ontwikkeling van zijn andere zintuigen, met name op het gehoor.

Auditieve kunstwerken voor mensen met visuele beperking

Hij richtte de stichting “Geluid in zicht” op en vanuit deze stichting zet hij zich in voor toegankelijkheid van gebouwen. ‘Het gaat daarbij om fysieke toegankelijk. Wij hebben ooit een audiomaquette gemaakt voor de Tweede Kamer zodat slechtzienden en blinden door de Tweede Kamer worden geleid.  Men kan horen hoe de zaal eruitziet, waar iedereen zit, wie de architect van de Tweede Kamer was etc. De mensen doen dit door gebruik te maken van twee zintuigen: het gevoel en het gehoor. Zo vormen ze zich een beeld van het gebouw.’

audiomaquette van de tweede kamer

De audiomaquette van de Tweede Kamer

Van het een kwam het ander. Hannes had eerder diverse exposities met zijn fotowerk, en tegenwoordig beschouwt hij zijn auditieve kunstwerken als een ideale manier om mensen met een visuele beperking naar een museum of tentoonstelling te kunnen laten gaan. ‘Natuurlijk kun je in groepen naar een museum, maar vanuit mijn eigen behoefte – ik ga niet graag in een groep door een museum – miste ik de mogelijkheid om als individu een museum of tentoonstelling te bezoeken. Dit is ook waar de stichting zich mee bezighoudt.’ Gelukkig is er een verandering in de museumwereld gaande; toegankelijkheid is hoog in het vaandel komen te staan.’

Van toegankelijkheid van musea tot digitale toegankelijkheid

Op het moment is hij bezig om bij het Museum “Ons’ Lieve Heer op Solder”, een voormalige schuilkerk, gelegen in de binnenstad van Amsterdam, een audiotour te ontwikkelen speciaal voor bezoekers die alleen komen. Het afgelopen jaar diende hij ook een aanvraag in voor de RAAK Stimuleringsprijs. Met deze prijs worden musea gestimuleerd om hun collectie toegankelijk te maken voor mensen met een visuele beperking. De prijs is een initiatief van het Oogfonds en wordt ondersteund door verschillende andere fondsen. Hannes diende een plan in samen met de Hogeschool Amsterdam en een bedrijf dat websites en apps voor musea ontwikkelt (Q42), de toegankelijkheid van een museum te testen. Helaas vielen ze niet in de prijzen.

Het idee liet Hannes echter niet los. ‘Ik heb er vooral behoefte aan om te kijken hoe je vanaf punt “nul” tot een gebruiksvriendelijk ontwerp van een website kunt komen. Je ziet nu dat bestaande websites aan het eind nog een beetje worden gecorrigeerd om te kijken hoe je de website iets toegankelijker kan maken. Maar als je blanco begint met het ontwerpen van een website en je je op verschillende gebruikersgroepen richt, kun je tot een redelijk werkende website komen,’ aldus Hannes.

foto van Hannes Wallraven waarop een wit paard over een tafel springt

De Schimmel, 1992, meest iconische foto van Hannes Wallrafen

Handen ineens slaan voor digitale toegankelijkheid

In diezelfde tijd las Hannes in een blindentijdschrift een interview met de initiatiefnemers van het Platform Digitaal Toegankelijk.nl. Het valt hem op dat er steeds meer bedrijven buiten de structuren van de blindenwereld zijn die zich bezighouden met het vergroten van de toegankelijkheid voor blinden en slechtzienden. ‘Wij, als blinden kunnen met onze hulpvragen naar twee organisaties, de Koninklijke VISIO en Bartimeus. Daar vloeien ook alle overheidsgelden naartoe om ons te steunen en zij nemen ook de toegankelijkheid voor hun rekening.’

“Ik denk dat het goed is om met z’n allen om de tafel te gaan en te bespreken hoe je vanaf de start van de ontwikkeling van een website of app toegankelijkheid vorm kunt geven.”

Hannes: ‘De structuur inzake digitale toegankelijkheid is al aanwezig en het valt me op dat men nu ook op het commerciële vlak actief is. Ik denk dat het goed is om met z’n allen – met gelijke petten op – om de tafel te gaan en te bespreken hoe je vanaf de start van de ontwikkeling van een website of app toegankelijkheid vorm kunt geven. Ik zie dat er nu wettelijke richtlijnen zijn. Daarin wordt er kritisch gekeken naar hoe je bestaande websites toegankelijker kunt maken. Ik vind het interessant om juist vanaf het begin handvatten te ontwikkelen die je aan websitemakers doorgeeft waarin gebruikerseisen al verwerkt zijn.’

Hannes is een redelijk digitale gebruiker, zoals hij zelf zegt. Hij gebruikt spraaksoftware op zijn computer. ‘Als je blind bent heb je niets aan een muis. Dan moet je alles via sneltoetsen doen. Dat is bijzonder lastig. Als ik een website open en ik zie 33 koppen dan denk ik: dat duurt wel even. En dan laat ik het zitten.’ Maar kun je iedere individuele gebruiker dienen met één oplossing? Hannes: ‘Er wordt nu heel universeel gedacht over hoe we iedereen tevreden kunnen stellen, maar in de praktijk pakt dat slecht uit. De website, www. passendlezen.nl, bijvoorbeeld, die is onmogelijk om doorheen te komen.’

Hannes kreeg contact met het Platform Digitaal Toegankelijk.com en had een verhelderend gesprek met diens initiatiefnemer Robert Keus. Door een project voor laaggeletterden werd het Robert duidelijk dat het belangrijk is om bij de ontwikkeling van een digitaal product rekening te houden met eventuele beperkingen binnen de doelgroep. Hannes: ‘Dat lijkt me zinnig, juist omdat dit inzicht komt vanuit een bedrijf dat zich maatschappelijk betrokken voelt en niet vanuit bestaande organisaties die zich al bezighouden met deze thema’s. En daarom gooi ik nu een balletje op om meer bedrijven bij elkaar te krijgen. Ik ben geen expert, maar wel ervaringsdeskundige. Mijn aandacht gaat in eerste instantie naar de museumwereld, omdat ik me daar meer thuis voel. Vaklui en bedrijven hebben al positief gereageerd. Binnenkort krijg ik meer informatie en gaan we kijken wat we kunnen doen om elkaar te ontmoeten en te proberen om samen te werken aan een toegankelijkere samenleving.’

Hoe ik als slechtziende video’s kijk

Door Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

Edwin schreef laatst al een stuk over hoe hij televisiekijkt en hoe de nieuwe app van Ziggo hem daarbij helpt. Ikzelf ben niet blind, maar slechtziend. Mijn ervaring is daarom weer net anders.

Ik kijk wel degelijk televisie. Overigens kijk ik wel het liefst Nederlandse televisieseries (en programma’s). Ik kan de ondertiteling van anderstalige series niet altijd goed lezen en houd niet zo van nadenken over het Engels. Zo af en toe kijk ik wel iets in het Engels met mijn vriend. Als ik het echt niet kan volgen vraag ik dan even wat er gebeurde. Dat komt soms doordat ik het niet goed kon zien en soms doordat ik het niet goed versta.

Profielfoto van Marrit

Marrit Postma

Marrit is tekstschrijver en woont in Assen met haar vriend en twee zoontjes. Ze is sinds haar twaalfde slechtziend en schrijft voor Digitaal Toegankelijk over zaken waar ze als slechtziende online tegenaan loopt.

Video’s en marketing

Veel ondernemers maken tegenwoordig ook marketingvideo’s. Op social media gebeurt dat het meest, maar vaak worden ze ook ingezet op websites of om online trainingen aan te bieden. Heel leuk, vooral als je de ondernemer zelf eens kunt horen en zien. Ik vind dit een ideale manier om de ondernemer achter het bedrijf te leren kennen. Leuker zelfs dan alleen de stem horen of alleen foto’s zien.

Toegankelijke video’s

Maar die video’s zijn niet altijd even toegankelijk. Er zijn bijvoorbeeld video’s die alleen bestaan uit tekst. Die tekst kan ik vaak niet lezen. Als de tekst ondertussen zou worden voorgelezen zou dat al heel wat schelen. En wat te denken van animatievideo’s met slecht contrasterende kleuren. Ik zie een klein geel figuurtje op een witte achtergrond bijna niet.

man zit in kantoor en wordt gefilmd

Wel of niet je omgeving beschrijven

Ik hoorde eens een iemand die videotips geeft, zeggen: “Je moet in een video niet je omgeving beschrijven, want dat zien ze toch wel. Dus niet: ‘Kijk ik ben buiten en daar is een boom’”. Maar ik wil juist wél iets horen over de omgeving waarin de video wordt opgenomen. Misschien is het niet altijd even interessant, maar een korte omschrijving kan al een hele toevoeging zijn, juist als je ook vogels of wind op de achtergrond hoort. Zoiets als: “Ik ben even naar buiten gegaan om deze video te maken” is al afdoende.

Audiodescriptie

Tegenwoordig is er al heel wat bedacht om video’s toegankelijker te maken. Eerst was er ondertiteling voor doven en slechthorenden, daarna volgde gesproken ondertiteling. Heel handig bij programma’s waar af en toe in een andere taal wordt gesproken, zoals het nieuws, maar ook bij films en series in het Engels of een andere taal.

De laatste jaren is audiodescriptie ook bij steeds meer Nederlandse films en series te gebruiken. Audiodescriptie is een beschrijving in audio van het beeld. Dit gebeurt als er niet gesproken wordt in de film. Denk maar eens aan spannende series waarin veel te zien is wanneer iemand voorbijsluipt en iemand wil neerschieten. Op zo’n moment is diegene echt niet de hele tijd aan het praten. Maar ook aan het begin van een film of serie worden personages geïntroduceerd in beeld. Dankzij de audiodescriptie hoor je dan ook hoe een personage eruitziet.

blonde vrouw met camera voor haar gezicht in een stad

Ook online kun je audiodescriptie toevoegen aan video’s. Handig voor de animatievideo’s die niet duidelijk waren of de video’s waarin alleen tekst te zien is. Zoals te lezen was in het interview met Eveline Ferwerda, maakt Scribit Pro zich hard voor audiodescriptie in bedrijfsvideo’s. Een hele toevoeging.

Dit allemaal betekent dat je al heel veel kunt doen om je video’s toegankelijk te maken. Het meeste blijft achteraf aanpassen en bijvoegen, waar je misschien beter meteen bij het opnemen en maken van je video’s al kunt bedenken wat je kunt doen om je video zo toegankelijk mogelijk te maken. Zeg dus niet: “Kijk hier!”, maar vertel daadwerkelijk wat je ziet als dit belangrijk is voor je verhaal.

P.s. Deze blog heb ik gedeeltelijk geschreven tijdens de reclameblokken van het Perfecte plaatje. Een best visueel programma om te kijken (het gaat immers over fotografie), maar gelukkig zit ik vlakbij de televisie en kan ik het dan prima volgen.

Arbeidsparticipatie van mensen met een zintuigelijke beperking

Door Auditieve Beperking, Visuele Beperking, Wetgeving Geen Reacties

Veel mensen met een beperking zitten zonder baan. Het aantal werklozen onder arbeidsbeperkten is ruim tweemaal zoveel als bij niet beperkten. Terwijl veel van hen graag zouden willen werken. Het geeft hen financiële zekerheid en zelfstandigheid, maar ook zingeving, plezier en sociale contacten.

Profielfoto Claire

Claire Meijer

Claire is zelfstandig ondernemer en zet zich met haar bedrijf Klinktprima.nl in voor mensen met een auditieve beperking op de arbeidsmarkt. Ze is zelf doof en woont met haar man en haar zoontje in Helmond.

De participatiewet

De invoering van de Participatiewet in 2015 moest de arbeidsparticipatie van mensen met een beperking verbeteren. De wet was bedoeld om mensen met een arbeidsbeperking te helpen om aan werk te komen en dat werk te behouden. In de wet staat dat er in de toekomst 125 duizend banen zouden moeten komen voor mensen met een beperking. De overheid riep deze wet in het leven om ervoor te zorgen dat deze groep minder afhankelijk is van uitkeringen.

Mijn persoonlijke ervaring met solliciteren

Ik heb zelf ook moeizame sollicitaties meegemaakt en veel afwijzingen ontvangen. Tijdens dit proces ontdekte ik dat het niet per se kwade wil is van werkgevers om geen doof persoon aan te nemen, maar eerder onwetendheid over doofheid en het in dienst nemen van een doof persoon. Dat inzicht bracht me ertoe om mijn website Klinktprima op te zetten, waarmee ik informatie en ervaringsverhalen deel over auditief beperkten en de arbeidsmarkt. Met als doel om de kennis over doofheid te vergroten en zo de koudwatervrees van werkgevers weg te nemen. De informatie en tips van mijn website heb ik in kunnen zetten tijdens mijn sollicitatie voor mijn laatste baan. Dat resulteerde in een parttime baan bij deze bereidwillige werkgever.

twee mannen aan het werk aan een bureau

Niet alle verhalen zijn positief

Een minder rooskleurig voorbeeld is dat van mijn dove vriendin, wiens sollicitatiepogingen enorm tegenvallen. Het lukt haar maar niet om op eigen kracht aan een baan te komen. Inmiddels zit zij al ruim zes jaar thuis. Door alle afwijzingen verliest ze het vertrouwen en de motivatie om een baan te vinden.

Evaluatie van de Participatiewet

Toen de participatiewet inging, had ik gehoopt dat de wet goed zou werken voor alle gehandicapten. Echter, ik had wel verwacht dat er een aantal problemen zouden optreden, omdat een dergelijke wet ingewikkeld is. Niet iedereen kent of begrijpt de regels van de wet goed genoeg om ernaar te kunnen handelen.

Een recente evaluatie van de Participatiewet laat helaas ook zien dat de doelen in het eerste jaar nauwelijks behaald zijn voor de mensen met een arbeidsbeperking. Ze hebben nog steeds weinig tot geen werk kunnen vinden of behouden.

Onderzoek naar de knelpunten van de wet

Maar waar gaat het dan mis? Onderzoeksbureau Nivel heeft in opdracht van het College van de rechten van de mens onderzocht waar de knelpunten van de wet zitten voor mensen met een zintuiglijke (auditieve of visuele) beperking. In oktober 2019 heb ik als auditief beperkte ervaringsdeskundige meegedaan met de focusgroep voor het onderzoek. Via een online vragenlijst heb ik mijn ervaringen gedeeld over solliciteren en werken als auditief beperkte. Het onderzoeksrapport met de titel ‘Het werkt anders’ is op 23 september door de voorzitter van het college overhandigd aan de bestuursvoorzitter van het UWV.

Knelpunten

Het onderzoek van Nivel heeft als doel om de knelpunten te vinden in de arbeidsparticipatie. Ze gebruikten hiervoor de inbreng van ervaringsdeskundigen zoals ik en daarnaast ook experts.

Het onderzoek identificeert de volgende acht knelpunten in de arbeidsparticipatie:

  • Onduidelijke wet- en regelgeving
  • Moeite met bemiddeling en vinden van informatie
  • Koudwatervrees bij werkgevers
  • Bespreekbaar maken van de beperking
  • Communicatie op het werk
  • Niet geheel passende functie
  • Niet-passende werkplek
  • Vermoeidheid

Er is weinig expertise bij het UWV, de gemeenten en bij de werkgevers. Mensen met een zintuiglijke beperking ervaren meer ongelijkheid en moeten zich meer bewijzen met talenten en soms zelfs met hun kennis van het arbeidsrecht. Er is ook sprake van het ontbreken van een centraal punt waar men informatie of kennis kan vinden over mensen met een visuele of auditieve beperking.

Werkgevers hebben vaker de neiging om sollicitanten met zintuiglijke beperking af te wijzen, vanwege koudwatervrees en onbekendheid met blind- of doofheid. Deze groep krijgt weinig kans om hun beperking bespreekbaar te kunnen maken. Dat is nodig om begrip te kweken en uitdagingen uit de weg te ruimen.

Op de werkvloer is er vaak sprake van miscommunicatie, waardoor samenwerkingen moeizaam kunnen verlopen. Ook worden werkplekken vaak niet passend gemaakt, wat kan leiden tot vermoeidheid. Hierdoor moet de groep vaker assertief zijn en zelf opkomen voor zijn rechten.

een kantoorruimte met een man aan het werk

Zes tips om arbeidsparticipatie te verbeteren

In het onderzoek worden een zestal tips gegeven die kunnen helpen om de knelpunten op te lossen:

  1. Wet- en regelgeving kan aantrekkelijk gemaakt worden voor werkgevers door bijvoorbeeld loondispensatie.
  2. Voor een goede informatievoorziening is er een centraal punt nodig voor beide groepen, zowel voor werkgevers als mensen met een zintuigelijk beperking. Ook kunnen er netwerkbijeenkomsten georganiseerd worden voor potentiële werkgevers. Zij kunnen hierbij ondergedompeld en geïnformeerd worden over blindheid en doofheid.
  3. Ook kunnen alternatieve sollicitatietrajecten helpen. Juist mensen met een beperking moeten de kans krijgen om zichzelf goed te presenteren. De focus bij moet niet alleen liggen bij de beperking, maar bij de talenten, ervaringen en mogelijkheden van sollicitanten met een beperking.
  4. Het onderwijs kan meer aandacht besteden aan de specifieke vaardigheden die nodig zijn voor het vinden en behouden van een baan, door bijvoorbeeld het aanmoedigen van stages en bijbanen.
  5. Het is ook belangrijk dat mensen met een zintuigelijke beperking kunnen blijven doorgroeien en niet blijven hangen op het minimumloon. Werknemers moeten een kans krijgen om door te groeien in hun functie of carrière.
  6. Er zijn een aantal praktische aanpassingen van werkplekken nodig, die mensen met een zintuigelijke beperking goed kunnen gebruiken. Denk bijvoorbeeld aan een rustige werkplek met goede akoestiek voor auditief beperkten of de juiste verlichting voor mensen met en visuele beperking. Ook zijn flexibele werktijden en werkroosters ideaal. Dit kan voorkomen dat zintuigelijk beperkten niet oververmoeid raken.

Conclusie vanuit mijn ervaring

De conclusie die ik hieruit kan trekken is dat er nog veel onderzocht moet worden in de praktijk en dat er een duidelijke aanpassing moet komen in de participatiewet. Een grote groep zintuiglijk beperkten wordt oneerlijk behandeld en hierdoor kan een deel van de groep geïsoleerd raken (of blijven), met psychosociale problemen als gevolg.

Vooral het UWV en de gemeentes moeten beter met elkaar communiceren. Mijn tip hierin is om  vooral te kijken naar het individu: de aanpassingen die nodig zijn hangen af van de persoon en de beperking.

Ook pleit ik voor een open houding en begrip van werkgevers voor het geven van arbeidskansen aan mensen met zintuigelijke beperking. Als ook voor het zorgen voor een betere samenwerking, door bijvoorbeeld een aangepaste werkplek en goede communicatie.

Daarom ben ik erg blij met het onderzoek van Nivel. Ik hoop van harte dat er hierdoor begrip ontstaat en dat de nodige acties zullen komen vanuit de overheid, het UWV, de gemeenten en de werkgevers. Iedereen met een beperking heeft recht op meedraaien in de arbeidsmarkt en het verbeteren van je eigen werksituatie. Wel denk ik dat mensen met een zintuigelijke beperking zelf vaker acties mogen ondernemen om de situatie te verbeteren. Bijvoorbeeld door het bespreekbaar en zichtbaarder maken van hun ervaringen, knelpunten en oplossingen.

Hoe ReadSpeaker het internet dagelijks toegankelijker maakt

Door Apps & Websites Geen Reacties

Of het nu gaat om nieuws, websites, boeken of studiemateriaal, het kunnen lezen van tekst is van essentieel belang. Daadwerkelijk in staat zijn om te kunnen lezen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Sommige lezers kunnen niet of niet goed genoeg tekst lezen. Voor anderen is het simpelweg eenvoudiger om een tekst te horen dan te lezen.

Voor deze mensen is de mogelijkheid om geschreven teksten te kunnen luisteren enorm belangrijk. Helaas staan technische problemen deze oplossing soms in de weg. Zo zijn bijvoorbeeld lang niet alle websites voorzien van een tekst-naar-spraak optie die geschreven tekst voorleest.

Een bedrijf dat ervoor zorgt dat steeds meer digitale producten voorzien zijn van de optie om geschreven tekst voor te lezen, is ReadSpeaker. ReadSpeaker is gespecialiseerd in tekst-naar-spraak oplossingen voor bedrijven en overheden en is wereldwijd actief. Inmiddels is het bedrijf gevestigd in 15 landen en levert het aan meer dan 10.000 klanten in 65 landen.

Digitaal Toegankelijk.com mocht Gerda Doevendans van ReadSpeaker enkele vragen stellen over de gang van zaken bij het bedrijf en hun blik op digitale toegankelijkheid. De demo van tekst-naar-spraak op de website van ReadSpeaker geeft een goed beeld van de mogelijkheden die deze oplossing biedt.

Foto van Gerda

Wat is het verhaal achter ReadSpeaker?

Ongeveer 20 jaar geleden is ReadSpeaker gestart door twee mannen in Zweden. Eén van hen is blind geboren. Samen vonden ze dat het toen opkomende internet een stuk toegankelijker zou moeten zijn voor mensen die blind of slechtziend zijn, of mensen die om een andere reden niet goed kunnen lezen. Zodiende werd de eerste ReadSpeaker webapplicatie om websites voor te lezen, geboren.

Hoe helptReadSpeaker om websites toegankelijker te maken?

Het is belangrijk om je website in te richten volgens WCAG 2.1. AA. Zodat deze beter toegankelijk wordt voor mensen met een functiebeperking, zoals bijvoorbeeld een visuele of auditieve beperking. Daarnaast is het heel belangrijk om ook bezoekers met een cognitieve beperking niet te vergeten. Een groot deel van de bevolking (18%) heeft moeite met lezen en dus problemen met het begrijpen van de teksten op websites. Denk aan laaggeletterden (1,5 miljoen), anderstaligen, licht verstandelijk gehandicapten, ouderen met verminderd zicht of mensen met andere leesproblemen zoals bijvoorbeeld dyslexie, afasie, beginnende dementie en NAH (Niet Aangeboren Hersenletsel).

Onze overheid maakt zich zorgen om deze grote groep, omdat die niet altijd mee kan komen in de vergevorderde digitalisering van de samenleving. Zij hebben veel minder informatie- en gezondheidsvaardigheden dan geletterden en vaker te maken met gezondheidsproblemen, werkloosheid, schulden en armoede. Het toevoegen van de voorleeshulp op de website – en dan wel op een logische, voor de gebruiker intuïtieve plek – kan helpen de content beter te begrijpen en geeft de groep meer zelfredzaamheid.

Welke oplossingen bieden jullie en voor wie?

Onze voorleeshulp voor webpagina’s, documenten en formulieren helpt mensen om de content op websites beter te begrijpen. Onze studietool TextAid helpt kinderen en studenten om gemakkelijker te studeren. De spraakproductie kan gebruikt worden voor allerlei omgevingen, zoals leerplatformen en als voice-over bij video. API’s en onze geïntegreerde toepassingen kunnen weer voor allerlei toepassingen worden gebruikt, zoals een voice-bot, telefonieomgeving, robots, games, auto’s of huishoudelijke apparatuur.

We zijn trots op het feit dat we voor elke toepassing een product of dienst kunnen leveren en dat we daarbij in heel veel gevallen ook nog wat kunnen bijdragen aan een inclusievere maatschappij.

Eén van de doelstellingen van ReadSpeaker is het bieden van tools die bijdragen aan meer digitale toegankelijkheid. Hoe ziet ReadSpeaker de toekomst van digitale toegankelijkheid voor zich?

We verwachten dat niet alleen de overheid, publieke en educatieve sector en zorg, maar in de nabije toekomst alle sectoren beter digitaal toegankelijk moeten zijn. Een minimale vereiste zou het voldoen aan de WCAG richtlijnen moeten zijn. Daarnaast zal het nog belangrijker worden dat er expliciet aandacht is voor groepen met een cognitieve beperking, zoals de 1,5 miljoen laaggeletterden in Nederland, anderstaligen, ouderen met minder zicht en concentratie enzovoort.

We zien inmiddels ook voorbeelden van digitale toegankelijkheid in andere vormen. Denk aan de sprekende robot als buddy voor senioren, maar ook aan de audio-ondersteuning van digitale platformen van verschillende organisaties, omdat zij zich steeds meer richten op de zelfredzaamheid van de burger of de klant.

boek met het woord audio uitgesneden uit de bladzijden.

Is in jullie ogen de samenleving zich voldoende bewust van het belang van digitale toegankelijkheid?

Dat denk ik wel. Inclusie gekoppeld aan digitale toegankelijkheid is een steeds populairder onderwerp. Dat nog niet alle websites hieraan voldoen, is vaak geen onwil. De toegankelijkheid blijft niet achter doordat mensen niet bereid zijn er iets aan te doen. Het hapert vaak om andere redenen, zoals een tekort aan kennis of slagkracht.

Wordt Readspeaker alleen gebruikt voor het toegankelijk maken van websites?

Nee, de ‘tts voice’ (text-to-speech)-markt is in de afgelopen jaren alleen maar gegroeid. Denk bijvoorbeeld aan apparaten die je met je stem kan besturen. Van telefoons tot speakers, steeds meer dingen worden “smart”. Tekst-naar-spraak zit hier onlosmakelijk aan vast, want als iets moet kunnen spreken, dan moet het tekst naar spraak veranderen.

Steeds meer bedrijven en organisaties gaan hierdoor iets doen met “voice”, en dat is heel leuk om te zien! Applicaties die specifiek worden gemaakt voor de Google Assistent of een bedrijf dat een synthetische stem wil die past bij hun merkidentiteit. We zijn met allerlei projecten bezig omdat de ‘tts voice’ verzoeken steeds breder geworden zijn.

Uit wat voor soort organisaties bestaan jullie klanten?

Van oorsprong zijn veel van onze klanten overheids- en publieke organisaties, non-profits, educatieve uitgevers, scholen etcetera, maar doordat spraaktechnologie kwalitatief nog beter is geworden, worden deze toepassingen voor commerciële organisaties ook steeds relevanter.

Wat willen jullie in de toekomst nog verbeteren aan de software van ReadSpeaker?

We zijn constant bezig met verbeteringen en uitbreidingen op allerlei vlakken. De producten, diensten, stemmen en talen. Tekst-naar-spraak toepassingen vallen niet meer weg te denken uit onze maatschappij. Ook door Covid-19 zien wij een versnelde digitalisering, waarbij TTS een aansluiting kan vinden.

Meer informatie over ReadSpeaker is terug te vinden op de website. Benieuwd naar de mogelijkheden van de service? Via de demo kunnen verschillende stemmen geprobeerd worden met een eigen tekst.

Hoe kijkt een blinde TV?

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

Ik ben gedeeltelijk opgegroeid in het blindeninstituut Bartimeus in Zeist. Daar was ik van maandag tot en met vrijdag. Op de maandagochtend – als we na het weekend weer terugkwamen bij Bartimeus – was de vraag die we elkaar stelden altijd hetzelfde: “Heb je nog tv gekeken?”. Ziende personen snapten daar geen bal van; blinden die aan elkaar vragen of ze iets ‘gezien’ hebben.

Profielfoto Edwin

Edwin Ruyer

Edwin is muzikant, blind, en blogt voor Digitaal Toegankelijk om de wereld te laten zien hoe hij leeft met zijn beperking.

 

Wat een blinde kijkt op televisie

Uiteraard gebeuren wonderen alleen in goede bijbelverhalen. Maar uitdrukkingen blijven uitdrukkingen; daar doen blinden ook aan mee. Het klinkt ook niet als je vraagt “Heb je televisie geluisterd?”. Sowieso kunnen zienden zich lastig een voorstelling maken van wat een blinde met een televisie moet. Toch hebben alle blinden die ik ken zo’n apparaat. Ik hoor je denken: ‘Dan kijken jullie zeker alleen muziekprogramma’s of cabaret?’. Nee hoor, blinden kijken naar alles. Films, documentaires, zelfs voetbal! Ik heb zelfs gehoord dat de meeste mensen die naar Ajax kijken blind zijn ;). Maar dat is weer een hele andere discussie.

Mijn punt is: ook zonder te kunnen zien, zijn de meeste programma’s best goed te volgen. Zelfs films zijn vaak goed te doen. Desondanks heb ik regelmatig misbruik van mijn handicap gemaakt en het voor elkaar gekregen om voor half geld in de bioscoop te zitten. Met als reden dat ik maar 50% van de film kon volgen, doordat ik alleen kon horen, maar niet zien.

 

Vreemde talen

De problemen beginnen pas pas echt wanneer er op tv of in de bioscoop een taal wordt gesproken die je niet machtig bent. Engels en Duits lukt me wel. Maar bij Frans beginnen mijn oren al te klapperen en bij Spaans krijg ik het Spaans benauwd. Dat is bij het journaal vaak al lastig, met korte items uit vreemde landen, om maar te zwijgen over Spoorloos. Je wilt toch als blinde op z’n minst weten waarom ze janken. Dan mis je de functie van ondertiteling.

 

 

De oplossing

Maar sinds een paar weken is ook dit probleem uit de wereld geholpen. Er waren al kastjes en apps te koop die ondertiteling voorlezen. Maar die waren vaak duur en worden niet vergoed door de zorgverzekeraar. Bovendien liep vaak de ondertiteling voor of achter. Maar dat is nu dankzij Ziggo verleden tijd. De laatste versie van de Ziggo-app geeft je namelijk de mogelijkheid om de ondertiteling voor te laten lezen. Ik heb het uitgeprobeerd en het werkt super fijn. Zodra er iets ondertiteld wordt, gaat het tv-signaal iets zachter, zodat de voorgelezen ondertiteling goed verstaanbaar wordt. De voorleesstem klinkt ook nog eens fijn. Het enige nadeel is dat het nog niet voor elk tv-kanaal werkt, maar Ziggo heeft beloofd dat ze daar hard voor aan het werk zijn. Ik ben er al heel blij mee, want ik kan nu nóg beter tv ‘kijken’.

 

Eveline zet zich in voor toegankelijke online video’s

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

Eveline Ferwerda werkte in de film- en tv-industrie en raakte betrokken bij de introductie van een app die ervoor zorgde dat blinden weer zelfstandig naar de bioscoop konden. Dat raakte haar dat zo, dat ze zich ging toeleggen op de toegankelijkheid van online video’s en Scribit.pro begon.

eveline ferwerda
Afbeelding: Eveline Ferwerda

Eveline: “Ik was bezig met een project om de Nederlandse bioscopen te digitaliseren, toen ik voor het eerst kennismaakte met de app Earcatch. Earcatch levert audiodescriptie bij televisieprogramma’s en bioscoopfilms. Tijdens de pauzes in de dialoog beschrijft een voice-over visuele elementen uit de film zoals personages, gezichtsuitdrukkingen en plaatsen. De app maakte het mogelijk dat ook kinderen van de Bartiméus school (voor blinde en slechtziende kinderen), net als andere kinderen, gewoon naar de bioscoop konden. Eén van die kinderen zei toen: ‘Nu kan ik eindelijk op mijn kamer een film kijken’.
Ik voelde toen dat dít was wat ik moest doen. Want bioscoopfilms is één ding, maar er zijn nog ontzettend veel online video’s die voor blinden en slechtzienden niet te volgen zijn.”

Daar wil Eveline verandering in brengen met Scribit.pro, waarmee je online video’s kan voorzien van audiodescriptie, ondertiteling en een tekstalternatief. Dat zorgt ervoor dat video’s ook te begrijpen zijn door blinden en slechtzienden. Eveline: “En naast het maatschappelijke voordeel, levert het ook nog andere voordelen op, zoals een groter bereik, langere kijktijd en verbeterde vindbaarheid in Google.”

Voor wie is die toegankelijkheid van video’s belangrijk?

“In Nederland zijn er ruim 1,7 miljoen mensen die ondersteuning nodig hebben bij het bekijken van video’s. Hier vallen blinden en slechtzienden onder, maar ook mensen met een gehoorbeperking. Maar in werkelijkheid bedien je een groep van nog veel grotere omvang. We maken namelijk allemaal wel eens gebruik van ondertiteling op het moment dat het geluid even niet aan kan. Ook voor een audiodescriptie is een breder publiek; denk bijvoorbeeld aan de ruim 1 miljoen mensen die laaggeletterd zijn en hierdoor de video beter kunnen begrijpen.”

Wat is audiodescriptie?

“Audiodescriptieis een gesproken beschrijving van wat er op beeld gebeurt op momenten dat er niet wordt gesproken. Zo kunnen mensen die blind of slechtziend zijn precies volgen wat er in jouw video gebeurt.
Met Scribit.pro voorzie je eenvoudig al jouw video’s van zo’n audiodescriptie. Jij typt wat er in jouw video te zien is op het moment dat er geen voice-over is en de zogenoemde ‘text-to-speech engine’ maakt er gesproken tekst van. Vervolgens krijg je een los mp3-bestand dat je kunt monteren in de video of optioneel kunt aanzetten in de videoplayer.”

Benieuwd hoe dit werkt? Bekijk dan deze video.

videocamera stelt scherp op een kleurrijke achtergrond

Wat is een tekstalternatief?

“Het tekstalternatief is een goed uitgeschreven tekst die beschrijft wat er allemaal in de video te zien en te horen is. Dit helpt mensen die de video niet bekijken, maar wel willen weten welke informatie er wordt gegeven. Eigenlijk een soort uitgeschreven script dus, dat precies beschrijft wat er gebeurt en wat er gezegd wordt.”

Bekijk hier een voorbeeld (klik op ‘Tekstalternatief’ onder de video, dan klapt deze uit).

Wetgeving rondom toegankelijke video’s

Volgens het ‘Besluit digitale toegankelijkheid overheid’ moeten alle websites, en daarmee ook alle online video’s, van alle Nederlandse (semi-)overheidsinstanties sinds 23 september 2020 voldoen aan de toegankelijkheidseisen. Ook voor het bedrijfsleven is digitale toegankelijkheid de norm. Volgens de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz) moeten organisaties hun producten en diensten toegankelijk aanbieden, dat geldt dus ook voor video’s.

Eveline: “Los van regelgeving, hoop ik met Scribit.pro juist de intrinsieke motivatie van de videomaker aan te wakkeren. Uiteindelijk zijn zij de bron, dat lijkt mij de beste weg.”

Kan je zomaar aan de slag met Scribit.pro?

“Je hoeft geen video-expert te zijn om jouw video’s toegankelijk te kunnen maken. Iedereen kan werken met de software van Scribit.pro, mits je de Nederlandse taal goed beheerst. En als je zelf geen tijd hebt om dit allemaal te doen, hebben we nog de PRO’s van Scribit.pro. Zij maken jouw video 100% toegankelijk en kunnen je binnen 24 uur alle bestanden aanleveren die nodig zijn om te voldoen aan de richtlijnen.”

Benieuwd hoe dit werkt? Bekijk hier de video’s.