Ruim 71 procent overheidswebsites niet digitaal toegankelijk

Door Apps & Websites, WCAG, Wetgeving Eén Reactie
  • Meer dan 70 procent overheidswebsites voldoet niet aan nieuwe toegankelijkheidswetgeving die op 23 september ingaat.
  • Ruim 4 miljoen Nederlanders met een beperking kunnen hierdoor nog steeds niet moeiteloos gebruik maken van websites van gemeenten, ministeries en overheidsinstanties.
  • Dit blijkt uit onderzoek van DigitaalToegankelijk.com onder 926 overheidswebsites.


Daags voor het verstrijken van de deadline voor de nieuwe toegankelijkheidswetgeving, voldoet ruim 71 procent van alle overheidswebsites niet aan de gestelde eisen. Dat betekent dat meer dan 4 miljoen Nederlanders met een beperking nog steeds niet moeiteloos gebruik kunnen maken van overheidswebsites. Dit blijkt uit onderzoek van DigitaalToegankelijk.com onderzoek onder 926 websites van Nederlandse overheidswebsites.

Digitale toegankelijkheid

Bijna een kwart van de Nederlanders kampt met een beperking. In een tijd waarin bijna alles zich online afspeelt, zijn veel (semi-)overheidswebsites nog niet goed toegankelijk voor deze groep. Sinds 1 juli 2018 is daarom het ‘Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid’ van kracht. In dit besluit staat dat websites en mobiele apps van Nederlandse (semi-)overheidsinstanties moeten voldoen aan de toegankelijkheidseisen van de WCAG 2.1 AA. Zodat het voor mensen met een beperking ook mogelijk wordt om moeiteloos online een paspoort of parkeervergunning aan te vragen of je donorregistratie te regelen. Om dat te bereiken, zijn overheden en gemeenten verplicht om uiterlijk op 23 september  een toegankelijkheidsverklaring te plaatsen op hun website. 

Toegankelijkheidsverklaring

In een toegankelijkheidsverklaring staat aan welke toegankelijkheidseisen de website op dat moment voldoet. Ook moet in de tekst worden opgenomen welke acties de organisatie onderneemt om de site toegankelijk te houden. Volgens de overheid is deze verklaring niet alleen een verantwoording aan de politiek, maar ook een uitleg aan bezoekers van de website. Aan de verklaring moet ook een toegankelijkheidsonderzoek toegevoegd worden, waarin wordt gesteld in hoeverre de website al voldoet aan de toegankelijkheidseisen. 

Deze verklaringen worden gepubliceerd in het Register van toegankelijkheidsverklaringen. Uit dit register blijkt nu dat 71 procent van de websites niet of nauwelijks voldoet. 

Het register deelt websites in op vier niveaus, afhankelijk van de mate waarin de site op dat moment voldoet aan de toegankelijkheidseisen:

A. Voldoet volledig

B. Voldoet gedeeltelijk

C. Eerste maatregelen genomen

D. Voldoet niet

Websites die niet voldoen aan de eisen, hebben enkel een verklaring aangevraagd, nog geen toegankelijkheidsonderzoek gedaan (categorie C) of voldoen simpelweg helemaal niet (categorie D).

Wanneer een site gedeeltelijk voldoet (categorie B), betekent dit dat er een officieel toegankelijkheidsonderzoek is gedaan waaruit is gebleken dat de website nog niet 100 procent voldoet aan de eisen. Als deze groep wordt meegenomen in het onderzoek, kan gesteld worden dat zelfs 93 procent van de overheidswebsites niet volledig voldoet aan de WCAG-norm.

Robert Keus, oprichter van DigitaalToeganklijk.com: “De wet is op deze manier een wassen neus geworden. Digitale toegankelijkheid gaat over inclusiviteit en de bewustwording hiervan. Als samenleving willen we dat iedereen met de trein kan reizen of naar een supermarkt kan. Ook als je een beperking hebt. Hetzelfde zou moeten gelden voor de toegankelijkheid van websites. Door nu slechts om een inspanningsverplichting te vragen, zijn deze mensen nog steeds niet geholpen.

Helft (semi-)overheidswebsites niet geregistreerd

Veel (semi-)overheidswebsites missen in het Register van toegankelijkheidsverklaringen. Slechts 191 van de 355 gemeenten hebben hun verklaring geregistreerd in het Register van toegankelijkheidsverklaringen. Dat houdt in dat van bijna de helft van de gemeenten niet bekend is of zij voldoen aan de wetgeving of niet. Van de provincie-websites zijn enkel 9 van de 12 bekend in het register. De waterschappen doen het nog slechter, slechts 7 van de 21 waterschappen hebben hun verklaring geupload. 

Oprichter Eveline Ferwerda van de video accessibility tool scribit.pro en voormalig projectmanager van het Bartiméus Fonds: “Het is absurd dat de overheid de invoering van digitale toegankelijkheid zo voor zich uit kan schuiven. Het is een recht dat iedereen dezelfde toegang krijgt tot informatie en diensten – daar hoef je toch geen jaren over te beslissen, dat hoor je gewoon meteen goed te organiseren.” 

De uitdaging waar overheidswebsites nu mee geconfronteerd worden, is ook van toepassing op de zorg in Nederland. Daar bleek uit eerder onderzoek al dat 82 van 84 ziekenhuizen niet voldeden aan de toegankelijkheidsnorm.

Eveline Ferwerda vult aan: “Deze tendens toont aan dat er geen prioriteit is of geen stok achter de deur. Ik ben bang dat als er op termijn geen sancties worden ingevoerd, een toegankelijke digitale toekomst voor 4 miljoen Nederlanders nog lang op zich zal laten wachten.” 

Wetgeving lijkt wassen neus

De huidige wetgeving dwingt niet af dat overheidswebsites daadwerkelijk digitaal toegankelijk zijn vanaf de 23ste. Zoals op 6 mei jl. in dit artikel van Logius werd gesteld: “Het toepassen van de toegankelijkheidsnorm betekent niet dat op 23 september 2020 alle websites van jouw organisatie meteen volledig moeten voldoen aan alle eisen uit die norm. Dat kan ook niet altijd, omdat je bijvoorbeeld afhankelijk bent van je leverancier.

Dit betekent  dat overheden en gemeenten alleen een ‘inspanningsverplichting’ hebben. Een inspanningsverplichting houdt enkel in dat overheden en gemeenten moeten aantonen dat zij bezig zijn met het onderwerp door . een toegankelijkheidsonderzoek te publiceren. Een wassen neus, aangezien sommigeonderzoeken pas gepland staan voor 2021.

Zo wordt het doel van de eerdere besluitvorming die teruggaat tot 2006 totaal voorbijgestreefd. Geen enkele Nederlander met een beperking is hiermee geholpen. Dat zijn in Nederland zo’n 4 miljoen mensen (dyslexie en kleurenblindheid meegeteld). Terwijl de beloftes richting die groep al jaren geleden zijn gemaakt. 

Met de regelgeving zoals die nu is, zijn deze mensen de dupe van het overheidsbeleid en kunnen zij nog steeds niet moeiteloos gebruik maken van (semi-)overheidswebsites en documenten.

Achtergrondinformatie over de geschiedenis van wet- en regelgeving omtrent digitale toegankelijkheid 

Sinds 7 juli 2006 is digitale toegankelijkheid al bestuurlijk geregeld voor de Rijksoverheid in een Rijksbesluit. In 2008 zijn in het Nationaal Uitvoerings Programma e-overheid (NUP) afspraken gemaakt tussen alle overheidslagen. Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen hebben een bestuurlijke overeenkomst opgesteld over hoe de infrastructuur van de e-overheid gericht kan worden voor betere dienstverlening door de overheden aan burgers en bedrijven. Op 1 december 2008 hebben betrokken overheden hierover een akkoord getekend.

De Nederlandse wetgeving is gebaseerd op internationale afspraken: een VN-verdrag en een Europese richtlijn. De Tweede Kamer heeft begin 2016 besloten dit VN-verdrag uit te gaan voeren. Kort daarna ging ook de Eerste Kamer akkoord. Op 14 juli 2016 is het verdrag in werking getreden.

Sinds 1 juli 2018 is het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid van kracht. In het Besluit is bepaald dat websites en mobiele apps van Nederlandse overheidsinstanties moeten voldoen aan de toegankelijkheidseisen. Hierover moet verantwoording worden afgelegd in een toegankelijkheidsverklaring. Hiervoor gelden verschillende ingangsdata:

  • 23 september 2019 voor websites gepubliceerd na 23 september 2018
  • 23 september 2020 voor alle websites
  • 23 juni 2021 voor mobiele applicaties

Nu weten wij dat heel veel overheden heel goed hun best doen en dat er al veel goed gaat. Echter merken wij ook dat er weinig tot geen kennis is bij de overheden rondom dit onderwerp. Er worden nu massaal toegankelijkheidsonderzoeken uitgevoerd, maar de punten die hieruit komen, worden vaak langzaam of zelfs nauwelijks opgelost. Veel leveranciers hebben geen kennis over dit onderwerp. En daarnaast verdwijnt het van de agenda, aangezien men formeel gezien compliant is omdat zij het onderzoek hebben verricht en laten zien dat ze er mee bezig zijn.

Digitaal toegankelijk

Gemeentesites voldoen nog niet aan wetgeving omtrent toegankelijkheid

Door Apps & Websites, Tips & Trics, WCAG, Wetgeving Geen Reacties

Meerderheid van gemeentesites voldoet nog niet aan Europese wetgeving omtrent toegankelijkheid

Een onderzoek uitgezet door Nu.nl wees uit dat ruim driekwart van de gemeenten in Nederland de toegankelijkheid van hun websites nog niet op orde heeft. De tekortkomingen hebben vooral effect op bezoekers met een visuele beperking. Dit is niet alleen een kwalijke zaak vanwege de grote groep blinden en slechtzienden in Nederland. Ook de Europese en Nederlandse wetgeving op dit gebied speelt mee. Websites en apps van overheidsinstanties zijn namelijk verplicht om aan de digitale richtlijnen te voldoen vanaf 23 september 2020.

Geen capaciteit voor digitale toegankelijkheid

Dat driekwart van de gemeenten aangeeft nog niet te voldoen aan de wetgeving is voor sommige geen verrassing. De precieze eisen die vanuit de EU zijn gesteld zijn niet eenvoudig te voldoen, zeker niet voor webbeheerders die niet bekend zijn met digitale toegankelijkheid. De webrichtlijnen van de WCAG zijn voor developers een houvast tijdens het verbeteren van de toegankelijkheid van websites. Omdat zelfs deze richtlijnen niet geheel toegankelijk zijn, heeft Digitaal Toegankelijk.com een handige WCAG 2.0-checklist gemaakt.

Veel gemeenten en andere (semi-)overheidsinstellingen hebben simpelweg niet voldoende personeel om te kunnen voldoen aan deze richtlijnen. Het ombouwen van bestaande websites en apps vergt uiteraard redelijk wat werk. Niet zo gek dat de helft van de ondervraagde gemeenten die nog niet voldeden aan de richtlijnen, aangeven dat waarschijnlijk ook niet te doen op het moment dat de deadline ingaat. 

Veel gemaakte fouten

Overheidswebsites zijn helaas niet de enige websites die niet voldoen aan de richtlijnen. Eerder bleek al dat ook Nederlandse en Europese universiteiten achterlopen op het gebied van digitale toegankelijkheid. Zo worden video’s niet voorzien van ondertiteling, zijn websites en documenten niet leesbaar met schermlezers en wordt er nog te weinig rekening gehouden met mensen met ADHD. In onze digitale kennisbank worden veel voorkomende problemen vermeld én de oplossingen hierop.

Hulp bij digitale toegankelijkheid

Voor gemeenten en andere overheidsinstanties is het goed om te weten dat niet alles op het gebied van digitale toegankelijkheid zelf uitgevonden, bedacht of uitgevoerd hoeft te worden. Door bijvoorbeeld het delen van kennis kan Digitaal Toegankelijk.com organisaties helpen om toch optijd aan de richtlijnen te voldoen. Hieronder staan elke andere manieren vermeld waarmee organisaties hulp kunnen krijgen om een website of app voor iedereen toegankelijk te maken.

Scrum kaartspel: Denken in beperkingen

Deze scrum kaartenset maakt het mogelijk om met een geheel team te leren denken als de doelgroep. Developers, marketeers en andere creatieven kunnen zich met behulp van dit kaartspel verplaatsen in mensen met verschillende beperkingen. Zo wordt het gehele marketing- of communicatie team betrokken bij het toegankelijk maken van een digitaal product. Hierdoor wordt er niet een eenmalige investering op het gebied van digitale toegankelijkheid gedaan, maar wordt het bewustzijn van het team op dit onderwerp permanent vergroot. Lees meer over Denken in beperkingen en bestel direct het kaartspel

Laat een digitaal product testen

Om er zeker van te zijn dat een website of app aansluit bij de behoeften van de doelgroep, is het van belang om deze te laten testen. Digitaal Toegankelijk.com helpt organisaties om in contact te komen met waardevolle testers om inclusieve digitale producten te kunnen realiseren. De inzichten die voortvloeien uit deze testen resulteren samen in een toepasbaar advies. 

Advies en ontwikkeling

Het advies dat volgt uit deze praktijktesten kan door onze toegankelijkheidexperts direct toegepast worden. In de praktijk zijn er vaak twee mogelijkheden om ervoor te zorgen dat digitale projecten voldoen aan de richtlijnen. Websites en apps worden of geheel opnieuw opgebouwd, of worden aangepast zodat deze voor iedere bezoeker toegankelijk zijn. 

Ontwikkelen voor- en mét de doelgroep

Is het voor je team moeilijk om de richtlijnen in de praktijk toe te passen en wil je advies om je website of app digitaal toegankelijk te maken? Maak dan een afspraak met onze toegankelijkheidsexperts. We helpen je graag verder met praktisch advies, inclusieve ontwikkeling en testpanels. 

Maak ook jouw website of app toegankelijk!

We komen graag langs om te bepalen welke stappen jullie kunnen zetten richting een toegankelijk product

Afspraak maken
Skip to content