Heb je wel eens vermoeide ogen na een lange werkdag achter de computer? Of vind je het prettiger om luisterend informatie tot je te nemen dan door zelf te lezen? Je bent zeker niet de enige. Steeds meer mensen ontdekken het gemak van audio op het internet. Of je nu een visuele beperking hebt, dyslexie, of simpelweg wilt multitasken tijdens het koken: een website voorlezen is een geweldige uitkomst. Het gebruik van websites om voor te lezen vergroot het bereik en creëert een toegankelijke informatiebron die altijd beschikbaar is.
In dit artikel nemen we je mee in de mogelijkheden van spraaktechnologie. We leggen uit hoe je eenvoudig een webpagina kunt laten voorlezen, welke tools er zijn en hoe je dit voor jezelf instelt.
Inhoudsopgave
Waarom een website laten voorlezen handig is
Het internet staat vol met waardevolle content, maar niet voor iedereen is het lezen van lange teksten vanzelfsprekend. Voor mensen die blind of slechtziend zijn, is audio zelfs essentieel om mee te kunnen doen in de digitale samenleving. Ook als je dyslexie hebt of moeite hebt met de Nederlandse taal (laaggeletterdheid), biedt gesproken tekst een enorme uitkomst. Websites van bibliotheken en overheidsinstanties zijn vaak ontworpen met toegankelijkheid in gedachten, wat het gebruik ervan nog eenvoudiger maakt. Het neemt de drempel weg om complexe informatie te begrijpen.
Daarnaast is het simpelweg efficiënt. Terwijl je naar een interessant artikel luistert, heb je je handen vrij voor andere dingen. Het begrip van de tekst blijft vaak net zo goed hangen als bij zelf lezen en soms zelfs beter omdat je je volledig kunt concentreren op het verhaal. Het geeft je de vrijheid om informatie te consumeren op de manier waarop jij dat wilt.
Hoe werkt het voorlezen van een website?
De basis van deze technologie is tekst naar spraak (TTS). Dit is slimme software die de geschreven woorden op je scherm omzet in gesproken taal. Vroeger klonk dit vaak robotachtig, maar tegenwoordig is de kwaliteit enorm verbeterd. De software analyseert de zinnen, herkent de context en spreekt het uit met de juiste intonatie.
Je kunt een website op verschillende manieren horen. Dit kan via software die al op je computer staat, een extensies in je browser en soms heeft de website zelf een voorleesknop. Waar je op moet letten bij de keuze is vooral het gebruiksgemak en de kwaliteit van de stem. Wil je iets installeren of moet het direct werken? Dat zijn keuzes die je maakt per situatie.
Welke hulpmiddelen kun je gebruiken?
Er zijn verschillende tools op de markt, afhankelijk van je behoeften. Voor mensen die blind zijn, zijn er specifieke screenreaders (schermlezers).
- VoiceOver: Dit zit standaard ingebouwd op alle Apple-producten (Mac, iPhone, iPad). Het vertelt je precies wat er op het scherm gebeurt.
- NVDA: Een gratis en zeer populaire screenreader voor Windows-gebruikers. Je kunt deze software kosteloos downloaden.
- ChromeVox: De ingebouwde schermlezer voor gebruikers van Chromebooks en de Google Chrome browser.
- Read Aloud: Een handige extensie voor browsers die met één klik de tekst op de pagina voorleest.
Deze tools helpen je om te navigeren en teksten te horen zonder dat je zelf hoeft te lezen.
Gebruikmaken van Google Chrome extensies
Gebruik je Google Chrome als favoriete browser? Dan heb je toegang tot de Chrome Web Store. Hier vind je talloze applicaties en extensies die je helpen bij het lezen. Zoek maar eens op ‘Text to Speech’ of ‘Voorlezen Website’. Na installatie verschijnt er vaak een icoontje in je werkbalk.
Wanneer je op een interessante webpagina bent, klik je op het icoontje. De extensie begint dan direct met het voorlezen van de pagina. Vaak kun je zelf instellen of je de hele pagina wilt horen of alleen een specifiek stukje tekst.
Hardop voorlezen in Microsoft Edge
Microsoft heeft in hun browser Edge een fantastische functie standaard ingebouwd: hardop voorlezen. Je hoeft hier niets extra’s voor te installeren. Open een artikel, klik op de rechtermuisknop en selecteer de optie uit het menu.
Er verschijnt een balk bovenin waarmee je het afspelen kunt pauzeren of spoelen. Edge staat bekend om zijn zeer prettige, natuurlijke stemmen. Het maakt het beluisteren van lange nieuwsartikelen of blogs een ontspannende bezigheid.
De voordelen van ReadSpeaker Webreader
Soms zie je op een site, bijvoorbeeld bij overheidsinstellingen of zorgpartijen zoals Alliade, een opvallende ‘Lees voor’-knop. Dit is vaak de ReadSpeaker webreader. Het grote voordeel hiervan is dat de website-eigenaar de techniek al heeft ingebouwd. Jij hoeft niets te doen. De voorleesknop en de speler zijn volledig te bedienen met het toetsenbord, wat het gebruiksgemak voor iedereen vergroot.
Zodra je de webreader activeert via de player, begint de spraak. Een unieke eigenschap is highlighting: de tekst die wordt uitgesproken, licht tegelijkertijd op in een andere kleur. Dit helpt enorm bij het meelezen en vergroot het taalbegrip.
Tekst selecteren of de hele pagina horen
Soms heb je geen tijd voor het hele verhaal. Je wilt alleen die ene alinea’s horen die antwoord geven op je vraag. De meeste tools ondersteunen het voorlezen van geselecteerde tekst.
Hoe doe je dat?
- Gebruik je muis om de tekst te selecteren (linkermuisknop ingedrukt houden en slepen).
- Klik op de rechtermuisknop.
- Kies voor ‘Selectie voorlezen’ of klik op het icoon van je tool. Zo filter je precies de informatie die jij nodig hebt en wordt alleen dat stukje voorgelezen tekst.
E-mail en documenten laten voorlezen
Niet alleen websites, maar ook je e mail kan worden voorgelezen. In Outlook zit bijvoorbeeld een ingebouwde voorleesfunctie. Ook op je telefoon kun je dit instellen. Dit is ideaal als je onderweg bent en toch je mails wilt bijwerken.
Daarnaast kun je vaak documenten zoals Word-bestanden of PDF’s laten uitspreken. Je hoeft dus niet meer door die lange beleidsstukken te worstelen; je laat ze gewoon voorlezen terwijl je ondertussen je ogen even rust geeft.
Mobiele apps en Android instellingen
Je smartphone is een krachtig online apparaat voor toegankelijkheid. Zowel iPhones als Android toestellen hebben diepe instellingen voor blinden en slechtzienden, zoals TalkBack.
Daarnaast zijn er in de App Store of Play Store specifieke mobiele apps te vinden. Apps zoals Speechify laten je zelfs foto’s maken van een boek, waarna de app de tekst herkent en voorleest. Zo heb je altijd een leesassistent op zak. Speechify ondersteunt een breed scala aan bestandstypen, waaronder PDF, EPUB, DOCX, XLSX en TXT, waardoor het een veelzijdige tool is voor verschillende behoeften.
Luisteren naar e-books en audiobestanden
Naast websites lezen we ook veel e books. Sommige e-readers hebben een ingebouwde spraakfunctie, maar je kunt ook speciale software gebruiken. Je kunt je bestanden soms uploaden naar een tool die ze omzet.
Let er wel op dat op sommige boeken rechten voorbehouden zijn. Je mag de audio dan alleen voor eigen gebruik inzetten. Het verandert een e-book eigenlijk in een luisterboek, wat heerlijk is voor tijdens het sporten of reizen. TTSMaker kan bijvoorbeeld tekst omzetten in natuurlijke spraak en is bijzonder handig voor het maken van audioboeken.
Instellingen voor leessnelheid en volume
Iedereen luistert op zijn eigen manier. De een wil razendsnel door de informatie heen, de ander wil rustig elk woord proeven. In bijna elke tool kun je de leessnelheid aanpassen.
Begin rustig om te wennen aan de stem. Zodra je vertrouwd bent, kun je de snelheid opvoeren om tijd te besparen. Pas ook het volume en het geluid aan naar jouw wens. Daarnaast bieden sommige tools een online woordenboek of vertaling. Als je een moeilijk woord tegenkomt, kun je direct de betekenis opvragen of het laten vertalen.
Wat je nu kunt doen
Een website toegankelijk maken of zelf gebruikmaken van voorleessoftware is eenvoudiger dan ooit. Het maakt het internet voor iedereen bereikbaar en voor velen een stuk aangenamer. Of je nu kiest voor een simpele browser-extensie, een app op je telefoon of professionele software: de mogelijkheden zijn eindeloos. Website-inhoud is 24/7 toegankelijk, zodat lezers de content kunnen consumeren wanneer het hen uitkomt.
Wil je weten hoe jij jouw eigen website optimaliseert voor spraak, of zoek je advies over de beste tools voor jouw situatie? Neem contact op metDigitaal Toegankelijk. Wij helpen je graag verder met praktische tips en oplossingen.
Wil je meer van dit soort inzichten ontvangen?
Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Digitaal Toegankelijk.
