Skip to main content
Category

Autisme

Wat houdt digitale toegankelijkheid in als je autistisch bent.

In deze innovatieve toegankelijkheidsprojecten investeert de EU

Door ADHD, Auditieve Beperking, Autisme, Blind, Cognitieve Beperking, Doof, Doofblind, Visuele Beperking, WCAG, Wetgeving

Het volledig toegankelijk maken van het internet en online producten vereist samenwerking. Niemand is in staat om deze immense klus alleen te klaren. Gelukkig hoeft dit ook niet. Wereldwijd wordt kennis gedeeld om gezamenlijk tot de beste oplossing te komen. Een goed voorbeeld hiervan is de initiator van digitale toegankelijkheid; de World Wide Web Consortium (W3C). 

Deze internationale gemeenschap bestaat uit vrijwilligers, werknemers en adviseurs uit de hele wereld die samen de webstandaarden voor het internet ontwerpen, zoals HTML, XHTML, XML, CSS en de Web Content Accessibility Guidelines, de richtlijnen rondom digitale toegankelijkheid.

Wereldwijd wordt collectief gewerkt aan een inclusiever internet. Ook de Europese Commissie doet dit op verschillende manieren. In dit artikel lees je meer over de rol die Europa heeft bij het creëren van een toegankelijker internet. 

Europese wetgeving op het gebied van digitale toegankelijkheid

De wetgeving van de Europese Unie (EU) met betrekking tot digitale toegankelijkheid vindt zijn oorsprong in de Convention on the Rights of Persons with Disabilities (UNCRPD) van de Verenigde Naties (VN). In artikel 9 van deze conventie is afgesproken dat lidstaten van de Europese Unie de juiste maatregelen treffen om ervoor te zorgen dat mensen met een beperking op een gelijke basis kunnen deelnemen aan de samenleving als mensen zonder beperking. En aangezien het internet een belangrijk onderdeel is van de samenleving, geldt die gelijke basis ook hier. 

Het atomium in Brussel

Aangezien ‘Gelijk meedoen’ een nogal breed begrip is, zijn er initiatieven gestart om concretere richtlijnen op te stellen. De Web Accessibility Directive van 2016 is hier een goed voorbeeld van. In dit initiatief is opgenomen dat websites en apps van overheden uit heel de EU voldoen aan de volgend eisen:

  • Iedere website of app moet voorzien zijn van een toegankelijkheidsverklaring.
  • Websites en apps moeten hun gebruikers de mogelijkheid geven om feedback achter te laten op het moment dat ze toegankelijkheidsproblemen op de website of app tegenkomen. 
  • Lidstaten moeten regelmatig de websites en apps van organisaties uit de publieke sector monitoren en verslag uitbrengen over de resultaten.

Deze actiepunten klinken mooi op papier, maar zonder controle en handhaving zal er in de praktijk weinig veranderen. Uit onderzoek van Digitaal Toegankelijk.nl bleek bijvoorbeeld dat ruim 71 procent van de overheidswebsites niet digitaal toegankelijk zijn.

blonde vrouw in rolstoel op een weg

Investeringen in toegankelijke projecten

Gelukkig werkt de Europese Unie op meerdere manieren aan een toegankelijker Europa. Naast wet- en regelgeving wordt er ook Europees geld geïnvesteerd in innovatieve projecten die streven naar meer mogelijkheden voor mensen met beperkingen. De Europese Commissie financiert projecten die gericht zijn op zowel mensen met een fysieke- als een cognitieve beperking. Centraal in dit project staat digitale inclusiviteit. 

Waar steekt de Europese Commissie dan precies geld in? En – nog belangrijker – welk resultaat levert dit op? Hieronder licht ik enkele persoonlijke favorieten toe uit de lijst met door de EU gefinancierde projecten voor techniek achter toegankelijkheid.

Initiatieven voor mensen met auditieve of visuele beperkingen

1. BlindPAD

Braille is een speciaal voor blinden ontwikkeld lees- en schrijfalfabet. Teksten worden omgezet in stippen, waardoor geschreven boodschappen ook voor mensen zonder zicht begrepen kunnen worden. Dit zal waarschijnlijk geen onbekende techniek zijn. Wat voor mij verrassender was, was het feit dat er geen alternatief voor braille bestaat in de grafische communicatie. 

een bureau met daarop een schermpje met een grafische vorm dat door het blindpad wordt weergegeven in puntjes

Bron foto: Techcrunch

Want hoe leren blinde en slechtziende kinderen bijvoorbeeld wiskundige vormen? Om dit probleem op te lossen, is door een team van specialisten gewerkt aan BlindPAD: een handige tool die grafische informatie omzet naar begrijpelijke informatie voor blinden en slechtzienden. De hardware bestaat uit een vierkante doos met 192 pinnen. Deze pinnen worden door software bestuurd, zodat ze visuele boodschappen over kunnen brengen. 

De Europese Unie heeft het prototype – dat een succes bleek – gefinancierd. In de toekomst hopen de mensen achter BlindPAD dat de hardware in scholen, bij rehabilitatie en bij mensen thuis kan worden ingezet.

Financiering: €1.999.999,-

2. SUITCEYES

Het doel van SUITCEYES is het verbeteren van de onafhankelijkheid van mensen die doofblind zijn. Doofblindheid is wanneer een visuele beperking samengaat met ernstige gehoorproblemen. 

Voor mensen die doofblind zijn is SUITCEYES ontwikkeld. Het product is draagbare hardware die op het bovenlichaam gedragen wordt. Het prototype is gericht op het verbreden van de omgeving, het vergroten van de communicatiemogelijkheden en het verbeteren van de interactiviteit van doofblinden. 

Financiering: € 2.359.963,-

3. ABBI

Een ander innovatief product gericht op het verbeteren van de interactiemogelijkheden van blinden is ABBI. Dit project werkt aan een product dat als een armband gedragen kan worden. De armband geeft de gebruiker auditieve informatie over de omgeving en het eigen lichaam. Hierdoor is de gebruiker in staat om een beter beeld te krijgen van wat er in de directe omgeving gebeurt. Nog belangrijker: het verkleint het risico om buitengesloten te worden.

Financiering: €1.849.995,-

Initiatieven voor mensen met cognitieve beperkingen

1. GABLE

Voor mensen met Cerebrale Parece, de medische term voor een hersenbeschadiging, kunnen alledaagse activiteiten al een obstakel zijn. GABLE heeft als doel om motorische vaardigheden en de hand-oog coördinatie van mensen met hersenbeschadiging te verbeteren. Dat doen ze door middel van een social platform vol met gepersonaliseerde en multiplayer games. Via GABLE kunnen gebruikers online spelen met mensen met een hersenbeschadiging vanuit heel de wereld. Digitale inclusiviteit én verbinding op z’n best!

Financiering: €997.767,50

2. DE-ENIGMA

Sociale robots worden in de wetenschap veel ingezet om tot innovatieve sociale oplossingen te komen. Denk bijvoorbeeld aan sociale robots die eenzame ouderen gezelschap houden en helpen om de cognitieve vaardigheden scherp te houden. Een innovatieve toepassing van social robots is terug te vinden in de oplossing voor kinderen met autisme van DE-ENIGMA.

Een vrouw en een jongetje kijken naar een kaart met gezichtjes met verschillende emoties. Op de achtergond staat een robot, wiens emotie ze proberen af te lezen.

Bron foto: Cordis

Mensen met autisme kunnen zich niet verplaatsen in anderen zoals mensen zonder autisme dat kunnen. Zeker voor kinderen is het moeilijk om te begrijpen wat anderen denken. De robot assistent van DE-ENIGMA helpt kinderen om zich meer in te leven in anderen. Dat doet hij door de kinderen te helpen om verschillende emoties en gezichtsuitdrukkingen te herkennen. Deze vaardigheden kunnen de kinderen later toepassen in interpersoonlijk contact.

Financiering: €3.904.187,75

3. FocusLocus

Ongeveer 7% van de bevolking heeft door ADHD moeite met leren, gedragsproblemen en voelt zich door de beperking buitengesloten. Het FocusLocus project helpt kinderen om de gevolgen van het leven met ADHD te begrijpen en ermee om te leren gaan, wat moet resulteren in zo min mogelijk sociale exclusie.

FocusLocus bereikt dit door kinderen spelenderwijs te laten leren middels gamificatie, waarbij gewerkt wordt aan cognitieve trainingsmethoden die hen helpen om hun mentale en motorische vaardigheden te verbeteren. FocusLocus heeft de software REEFOCUS ontwikkeld, waarmee kinderen online hun cognitieve vaardigheden verbeteren. De oplossing wordt geroemd om de lage kosten, de afwezigheid van bijwerkingen en de aantrekkelijkheid voor kinderen.

Financiering: €999.562.50

Innovatieve oplossingen van Nederlandse bodem

Ook in Nederland bevinden zich noemenswaardige projecten. Eerder spraken wij bijvoorbeeld met Envision, het bedrijf dat artificial intelligence inzet om blinden en slechtzienden te helpen met zien, lezen en het ervaren van de wereld. De Haagse startup stelt blinde gebruikers in staat om hun omgeving te ‘zien’.

Niet alle projecten zijn gericht op de eindgebruikers: mensen met een beperking. Andere technieken stellen juist marketeers en webdevelopers in staat om gemakkelijk hun website digitaal toegankelijk te maken. Neem bijvoorbeeld de Nederlandse startup Aally. Dit bedrijf helpt bedrijven en organisaties om ervoor te zorgen dat hun online omgevingen ook door blinden en slechtzienden gebruikt kunnen worden.

Stilstaan bij prikkels die websites kunnen geven

Door Autisme, Cognitieve Beperking Geen Reacties

Écht mooie websites gaan verder dan de opmaak als het gaat om de ervaring die neurodiverse* mensen erbij hebben. Als autist kan het ingewikkeld zijn om je een weg te banen door de overload aan informatie en prikkels die websites kunnen geven.

groen rondje met de naam Eva

Eva van Dam

Eva is dubbele masterstudent, marketeer en heeft autisme. Ze schrijft voor Digitaal Toegankelijk over hoe zij vanuit haar autisme de digitale wereld ervaart.

Informatieverwerking bij autisme

Informatie op websites wordt niet alleen maar in tekst weergegeven. Er is een enorme variate aan kleuren, afbeeldingen, filmpjes, geluid en andere opmaakopties beschikbaar om de website zo mooi mogelijk te maken. En natuurlijk zijn er echt mooie, inspirerende websites, maar dit zijn ze pas als ze toegankelijk zijn. Juist al die extra prikkels kunnen het voor mij namelijk moeilijk maken om de informatie tot mij te nemen.

vrouw in metro kijkt op telefoon

Mensen met autisme, autisten, verwerken informatie die binnenkomt vanuit de zintuigen op een andere manier in de hersenen dan mensen zonder autisme. Voor mij betekent dit dat ik erg gevoelig ben voor geluid, een ander kan niet goed tegen teveel visuele prikkels en weer een ander is daar juist ondergevoelig voor. Belangrijk is dat de keuze in de hoeveelheid prikkels die je binnenkrijgt, overgelaten wordt aan de bezoeker.

Opgedrongen informatie

De vraag is dus: kan ik er zelf voor kiezen om een filmpje af te spelen, of speelt deze vanzelf af zodra ik de pagina open? Wanneer dat laatste het geval is, is het kruisje rechtsboven in snel gevonden. Het geluid overvalt mij en komt onverwachts binnen. De prikkels worden opgedrongen en hebben een averechts effect.

Heldere structuur

Voor mij is het ook belangrijk dat de structuur van een website duidelijk en voorspelbaar is. Navigeren door een website vol prikkels gaat makkelijker als ik kan anticiperen op waar ik informatie kan vinden. Een gestructureerd menu, titels en koppen op een pagina en duidelijke linkteksten werken voor mij beter. Die linkteksten zorgen ervoor dat ik weet wat ik ga vinden achter linkjes en op de pagina. Gebruik dus geen ‘klik hier’ maar ‘meer informatie over [onderwerp]’. 

man zit alleen in een leeg café met een hoofdtelefoon op, een laptop open en leest en boek

De rol van de omgeving

Waar opent iemand een bepaalde website? Natuurlijk is dit lastig om te voorspellen, maar niet onmogelijk. In een winkelcentrum, trein of andere onrustige omgeving is het voor mij nog lastiger om om te gaan met een website vol afleidende prikkels dan wanneer ik rustig thuis een website open. En ook het moment speelt een rol, nog fris in de ochtend of moe aan het einde van de dag maakt een verschil in hoe overprikkeld ik die dag al ben. Het gaat dus verder dan de website zelf. 

Toegankelijker voor meer mensen

Autisme beïnvloedt ál mijn ervaringen en waarnemingen in meer of mindere mate. Ik kan het ‘autist zijn’ niet even uitzetten. Ik zie het echter niet als beperking, maar voel mij soms wel beperkt in de samenleving omdat ik moet functioneren in een wereld die niet lijkt afgestemd op ‘anders-zijn’.

Een website toegankelijk maken voor autisten, betekent de website toegankelijker maken voor een veel grotere groep mensen. Waar iemand met autisme gevoelig voor is, verschilt per autist. En iemand zonder autisme kan gevoelig zijn voor dezelfde zaken als iemand mét autisme. Elke autist is namelijk ook gewoon mens met een natuurlijke diversiteit. En die diversiteit is niet meer vrijblijvend.

Kortom: zorg ervoor dat de informatie op je website echt iets toevoegt, dat deze gestructureerd wordt weergegeven en geef een keuze in het gebruik van prikkels. Met een mooi opgemaakte website is niets mis en je bereikt er meer mensen mee!

 

*Neurodiversiteit gaat er van uit dat mensen met, bijvoorbeeld, autisme een andere ‘bedrading’ hebben in hun hersenen. Dit maakt ze anders. Maar anders betekent nadrukkelijk niet ‘minderwaardig’ of ‘ziek’. Sterker nog: juist door hun anders-zijn leveren mensen met autisme volgens de neurodiversiteitsbeweging een waardevolle bijdrage aan de maatschappij. Deze benadering is heel anders dan het zogeheten biomedische model. Dat gaat er namelijk van uit dat autisme een ‘stoornis’ is in de hersenen, een soort defect dus.
Bron: Nederlandse Vereniging voor Autisme

Online onderwijs voor studenten met autisme

Door Autisme, Cognitieve Beperking Geen Reacties

Ruim 9 maanden geleden ging Nederland een intelligente lockdown in. Winkels, restaurants en ook universiteiten sloten hun deuren om zo de verspreiding van het coronavirus in te dammen. De impact die deze lockdown had en nog steeds heeft, is ongekend.

Ook studenten worden door de maatregelen geraakt. Vóór de lockdown hadden veel studenten naast het studeren, een rijk sociaal leven. Nu wonen, werken en studeren ze vaak vanachter de laptop in hun kleine studentenkamer. Uit onderzoek blijkt dat vergeleken met andere leeftijdsgroepen, het isolement dat bij studenten is ontstaan door corona zorgt voor meer depressie en eenzaamheid.

student zit op bed met laptop

Los van het sociale isolement, brengen de maatregelen ook andere wijzigingen met zich mee. Want in hoeverre zijn universiteiten in staat om hun onderwijsmethoden – van college tot tentamen – om te zetten naar online? En in hoeverre houden ze hierbij ook rekening met studenten met een beperking?

Digitaal Toegankelijk.nl sprak met Eva*, masterstudent Communicatiewetenschap aan de Vrije Universiteit Amsterdam, over haar ervaringen met online onderwijs en online tentamens als student met autisme.

*Eva’s echte naam is bij Digitaal Toegankelijk.nl bekend

Terugkijken van colleges

Juist voor studenten met een autismespectrumstoornis, is het waardevol om colleges terug te kunnen kijken. De kenmerken van een live college (pre-corona) met alle prikkels van dien vallen hierdoor weg. Echter blijkt het in de praktijk niet altijd mogelijk. De mails van Eva naar docenten om de colleges op te nemen, werden niet altijd goed ontvangen. Pas na ingrijpen van de studieadviseur van Eva werden alle colleges opgenomen zodat deze op een ander moment terug gekeken kunnen worden.

Waar Eva op de UvA tussen honderden andere studenten in een grote zaal haar tentamens moest maken, was er op de Vrije Universiteit een prikkelarme ruimte beschikbaar. Helaas heeft Eva hier geen gebruik van kunnen maken, omdat alle tentamens dit studiejaar online zijn afgenomen i.v.m. corona. En ze merkt dat er bij de online tentamens minder rekening gehouden wordt met studenten met een beperking.

Online tentamens 

De overgang van tentamens maken in een grote zaal naar tentamens maken op een studentenkamer heeft voor veel studenten voor impact gezorgd. Waar colleges zonder veel extra problemen thuis gevolgd kunnen worden, is dit voor tentamens een stuk ingewikkelder. Universiteiten moeten op afstand kunnen checken dat studenten niet tijdens het tentamen informatie opzoeken of op andere manieren frauderen.

‘Online proctoring’ is een veelgebruikte oplossing voor dit probleem. Het is een soort online surveillance, waarbij studenten op verschillende manieren in de gaten worden gehouden tijdens het maken van een tentamen. Via de webcam worden studenten non-stop gefilmd, het scherm van de laptop wordt opgenomen en sommige universiteiten eisen zelfs dat de student zijn/haar telefoon achter het bureau plaatst zodat de gehele kamer gezien wordt.

Voor de tentamens van Eva gold dat ze haar scherm moest delen en toegang tot haar webcam moest verlenen. Zo kon zij (en andere studenten) tentamens maken vanuit haar huis, met alle voordelen van dien. Echter heeft deze vorm van het afnemen van tentamens ook nadelen. Want, in een tentamenzaal kan je je vinger opsteken als er iets fout gaat, maar hoe doe je dit tijdens een online tentamen? Gebruik van een telefoon wordt als fraude bestempeld. Daarnaast, wie moet je eigenlijk bellen?

 

student op bank met laptop

Onbereikbaarheid

Eva heeft dit probleem zelf ook ondervonden. Ze heeft vanwege haar autisme, altijd recht op extra tijd om haar tentamens te maken. Tijdens een recent tentamen bleek dat er geen rekening was gehouden met de extra tijd die ze zou moeten krijgen.

In een poging dit recht te zetten, contacteerde ze de helpdesk van de online proctoring software. Die reageerde wel, maar kon Eva niet verder helpen. Haar docent en studieadviseur waren tijdens het tentamen niet bereikbaar, omdat het niet toegestaan is om een ander scherm dan het tentamenscherm open te hebben.  De stress die die dit opleverde zet je met autisme niet zomaar van je af. Hierdoor kon Eva én pas later aan de slag met het tentamen én had zij minder tijd om het tentamen te voltooien.

Tip van Eva: verplaats je in de ander

Studenten staan er tijdens de tentamens alleen voor. De afwezigheid van een contactmogelijkheid raakt juist de studenten die het nodig hebben extra hard. Na ruim 9 maanden online onderwijs zouden universiteiten meer moeten inzetten op online ondersteuning en het anders aan moeten pakken. Eva’s belangrijkste tip voor universiteiten is daarom om het probleem door de ogen van mensen die niet hetzelfde zijn als jij, te zien.

 


Vandaag de dag is een onderwijssysteem dat voor iedereen in dezelfde mate te gebruiken valt nog belangrijker dan ooit. Digitaal Toegankelijk.nl verzamelt daarom de ervaringen van studenten uit heel het land. Ben of ken jij iemand die een vergelijkbare ervaring heeft meegemaakt? Laat het ons weten! Bezoek de contactpagina en stuur ons een mailtje.

Klik hier om meer te lezen over digitale toegankelijkheid op Nederlandse universiteiten.

 

Digitaal toegankelijk

Hoe het Eurovisie Songfestival werkt aan toegankelijkheid

Door Auditieve Beperking, Autisme, Cognitieve Beperking, Doof, Doofblind, Slechthorend Geen Reacties

Uit een publicatie van de NOS blijkt dat de organisatie van het Eurovisie Songfestival van 2020 neemt toegankelijkheid zeer serieus neemt. Zo wordt er naast de ondersteuning voor mensen met een auditieve en visuele beperking op tv, ook in Ahoy rekening gehouden met deze groep.

Signdancers voor doven en slechthorende

Hoofdproducent Sietse Bakker vertelde aan de NOS dat er schermen worden geplaatst waar de avond live ondertiteld zal worden. Daarnaast gaat de organisatie signdancers inzetten, welke ook op de schermen in de zaal te zien zullen zijn. Deze dansende gebarentolken zorgen ervoor dat ook doven en slechthorende de boodschap en de sfeer van de Europese zangers meekrijgen.

De reacties op social media geven aan dat er daadwerkelijk behoefte is aan dit soort ondersteuning. Op YouTube wordt er vol lof gesproken over de signdancers. Mensen geven aan dat ze nu eindelijk ook kunnen genieten van de muziek en de sfeer.

Organisatorische uitdaging

Voor de organisatie gaat het verder dan slechts een paar beeldschermen in de zaal plaatsen. Zo mogen de schermen in de zaal bijvoorbeeld niet in beeld komen voor de kijkers die via de tv de uitzending volgen. Ook moet er rekening worden gehouden met de helderheid van de schermen, zodat deze de bezoekers die het Eurovisie Songfestival bezoeken niet gaan storen.

Daarnaast houdt de organisatie rekening met bezoekers met een sensitieve beperking, zoals autisme. Er gekeken of er een ruimte kan worden ingericht waar mensen die te veel prikkels ervaren zich terug kunnen trekken.

Bekijk hieronder hoe doven en slechthorende het winnende lied van Duncan Laurence vorig jaar hebben ervaren.