Ruim 71 procent overheidswebsites niet digitaal toegankelijk

Door Apps & Websites, WCAG, Wetgeving Eén Reactie
  • Meer dan 70 procent overheidswebsites voldoet niet aan nieuwe toegankelijkheidswetgeving die op 23 september ingaat.
  • Ruim 4 miljoen Nederlanders met een beperking kunnen hierdoor nog steeds niet moeiteloos gebruik maken van websites van gemeenten, ministeries en overheidsinstanties.
  • Dit blijkt uit onderzoek van DigitaalToegankelijk.com onder 926 overheidswebsites.


Daags voor het verstrijken van de deadline voor de nieuwe toegankelijkheidswetgeving, voldoet ruim 71 procent van alle overheidswebsites niet aan de gestelde eisen. Dat betekent dat meer dan 4 miljoen Nederlanders met een beperking nog steeds niet moeiteloos gebruik kunnen maken van overheidswebsites. Dit blijkt uit onderzoek van DigitaalToegankelijk.com onderzoek onder 926 websites van Nederlandse overheidswebsites.

Digitale toegankelijkheid

Bijna een kwart van de Nederlanders kampt met een beperking. In een tijd waarin bijna alles zich online afspeelt, zijn veel (semi-)overheidswebsites nog niet goed toegankelijk voor deze groep. Sinds 1 juli 2018 is daarom het ‘Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid’ van kracht. In dit besluit staat dat websites en mobiele apps van Nederlandse (semi-)overheidsinstanties moeten voldoen aan de toegankelijkheidseisen van de WCAG 2.1 AA. Zodat het voor mensen met een beperking ook mogelijk wordt om moeiteloos online een paspoort of parkeervergunning aan te vragen of je donorregistratie te regelen. Om dat te bereiken, zijn overheden en gemeenten verplicht om uiterlijk op 23 september  een toegankelijkheidsverklaring te plaatsen op hun website. 

Toegankelijkheidsverklaring

In een toegankelijkheidsverklaring staat aan welke toegankelijkheidseisen de website op dat moment voldoet. Ook moet in de tekst worden opgenomen welke acties de organisatie onderneemt om de site toegankelijk te houden. Volgens de overheid is deze verklaring niet alleen een verantwoording aan de politiek, maar ook een uitleg aan bezoekers van de website. Aan de verklaring moet ook een toegankelijkheidsonderzoek toegevoegd worden, waarin wordt gesteld in hoeverre de website al voldoet aan de toegankelijkheidseisen. 

Deze verklaringen worden gepubliceerd in het Register van toegankelijkheidsverklaringen. Uit dit register blijkt nu dat 71 procent van de websites niet of nauwelijks voldoet. 

Het register deelt websites in op vier niveaus, afhankelijk van de mate waarin de site op dat moment voldoet aan de toegankelijkheidseisen:

A. Voldoet volledig

B. Voldoet gedeeltelijk

C. Eerste maatregelen genomen

D. Voldoet niet

Websites die niet voldoen aan de eisen, hebben enkel een verklaring aangevraagd, nog geen toegankelijkheidsonderzoek gedaan (categorie C) of voldoen simpelweg helemaal niet (categorie D).

Wanneer een site gedeeltelijk voldoet (categorie B), betekent dit dat er een officieel toegankelijkheidsonderzoek is gedaan waaruit is gebleken dat de website nog niet 100 procent voldoet aan de eisen. Als deze groep wordt meegenomen in het onderzoek, kan gesteld worden dat zelfs 93 procent van de overheidswebsites niet volledig voldoet aan de WCAG-norm.

Robert Keus, oprichter van DigitaalToeganklijk.com: “De wet is op deze manier een wassen neus geworden. Digitale toegankelijkheid gaat over inclusiviteit en de bewustwording hiervan. Als samenleving willen we dat iedereen met de trein kan reizen of naar een supermarkt kan. Ook als je een beperking hebt. Hetzelfde zou moeten gelden voor de toegankelijkheid van websites. Door nu slechts om een inspanningsverplichting te vragen, zijn deze mensen nog steeds niet geholpen.

Helft (semi-)overheidswebsites niet geregistreerd

Veel (semi-)overheidswebsites missen in het Register van toegankelijkheidsverklaringen. Slechts 191 van de 355 gemeenten hebben hun verklaring geregistreerd in het Register van toegankelijkheidsverklaringen. Dat houdt in dat van bijna de helft van de gemeenten niet bekend is of zij voldoen aan de wetgeving of niet. Van de provincie-websites zijn enkel 9 van de 12 bekend in het register. De waterschappen doen het nog slechter, slechts 7 van de 21 waterschappen hebben hun verklaring geupload. 

Oprichter Eveline Ferwerda van de video accessibility tool scribit.pro en voormalig projectmanager van het Bartiméus Fonds: “Het is absurd dat de overheid de invoering van digitale toegankelijkheid zo voor zich uit kan schuiven. Het is een recht dat iedereen dezelfde toegang krijgt tot informatie en diensten – daar hoef je toch geen jaren over te beslissen, dat hoor je gewoon meteen goed te organiseren.” 

De uitdaging waar overheidswebsites nu mee geconfronteerd worden, is ook van toepassing op de zorg in Nederland. Daar bleek uit eerder onderzoek al dat 82 van 84 ziekenhuizen niet voldeden aan de toegankelijkheidsnorm.

Eveline Ferwerda vult aan: “Deze tendens toont aan dat er geen prioriteit is of geen stok achter de deur. Ik ben bang dat als er op termijn geen sancties worden ingevoerd, een toegankelijke digitale toekomst voor 4 miljoen Nederlanders nog lang op zich zal laten wachten.” 

Wetgeving lijkt wassen neus

De huidige wetgeving dwingt niet af dat overheidswebsites daadwerkelijk digitaal toegankelijk zijn vanaf de 23ste. Zoals op 6 mei jl. in dit artikel van Logius werd gesteld: “Het toepassen van de toegankelijkheidsnorm betekent niet dat op 23 september 2020 alle websites van jouw organisatie meteen volledig moeten voldoen aan alle eisen uit die norm. Dat kan ook niet altijd, omdat je bijvoorbeeld afhankelijk bent van je leverancier.

Dit betekent  dat overheden en gemeenten alleen een ‘inspanningsverplichting’ hebben. Een inspanningsverplichting houdt enkel in dat overheden en gemeenten moeten aantonen dat zij bezig zijn met het onderwerp door . een toegankelijkheidsonderzoek te publiceren. Een wassen neus, aangezien sommigeonderzoeken pas gepland staan voor 2021.

Zo wordt het doel van de eerdere besluitvorming die teruggaat tot 2006 totaal voorbijgestreefd. Geen enkele Nederlander met een beperking is hiermee geholpen. Dat zijn in Nederland zo’n 4 miljoen mensen (dyslexie en kleurenblindheid meegeteld). Terwijl de beloftes richting die groep al jaren geleden zijn gemaakt. 

Met de regelgeving zoals die nu is, zijn deze mensen de dupe van het overheidsbeleid en kunnen zij nog steeds niet moeiteloos gebruik maken van (semi-)overheidswebsites en documenten.

Achtergrondinformatie over de geschiedenis van wet- en regelgeving omtrent digitale toegankelijkheid 

Sinds 7 juli 2006 is digitale toegankelijkheid al bestuurlijk geregeld voor de Rijksoverheid in een Rijksbesluit. In 2008 zijn in het Nationaal Uitvoerings Programma e-overheid (NUP) afspraken gemaakt tussen alle overheidslagen. Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen hebben een bestuurlijke overeenkomst opgesteld over hoe de infrastructuur van de e-overheid gericht kan worden voor betere dienstverlening door de overheden aan burgers en bedrijven. Op 1 december 2008 hebben betrokken overheden hierover een akkoord getekend.

De Nederlandse wetgeving is gebaseerd op internationale afspraken: een VN-verdrag en een Europese richtlijn. De Tweede Kamer heeft begin 2016 besloten dit VN-verdrag uit te gaan voeren. Kort daarna ging ook de Eerste Kamer akkoord. Op 14 juli 2016 is het verdrag in werking getreden.

Sinds 1 juli 2018 is het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid van kracht. In het Besluit is bepaald dat websites en mobiele apps van Nederlandse overheidsinstanties moeten voldoen aan de toegankelijkheidseisen. Hierover moet verantwoording worden afgelegd in een toegankelijkheidsverklaring. Hiervoor gelden verschillende ingangsdata:

  • 23 september 2019 voor websites gepubliceerd na 23 september 2018
  • 23 september 2020 voor alle websites
  • 23 juni 2021 voor mobiele applicaties

Nu weten wij dat heel veel overheden heel goed hun best doen en dat er al veel goed gaat. Echter merken wij ook dat er weinig tot geen kennis is bij de overheden rondom dit onderwerp. Er worden nu massaal toegankelijkheidsonderzoeken uitgevoerd, maar de punten die hieruit komen, worden vaak langzaam of zelfs nauwelijks opgelost. Veel leveranciers hebben geen kennis over dit onderwerp. En daarnaast verdwijnt het van de agenda, aangezien men formeel gezien compliant is omdat zij het onderzoek hebben verricht en laten zien dat ze er mee bezig zijn.

Digitaal toegankelijk

Een toegankelijkheidsonderzoek voor een inclusievere website

Door Apps & Websites Geen Reacties

De coronacrisis heeft er niet voor gezorgd dat de deadline voor (semi-)overheidswebsites en digitale toegankelijkheid is opgeschoven, deze datum blijft 23 september. Voor deze instanties is het dus van belang om voor 23 september een website te hebben die voldoet aan de WCAG toegankelijkheidseisen of een duidelijke planning hebben om op korte termijn aan deze eisen te voldoen. Om de toegankelijkheid van de huidige website goed in kaart te brengen, raadt de overheid een toegankelijkheidsonderzoek aan, per website waar de organisatie verantwoordelijk voor is. 

In dit artikel wordt beschreven wat een toegankelijkheidsonderzoek precies is, hoe organisaties een toegankelijkheidsonderzoek aan kunnen vragen en hoe de resultaten geïmplementeerd kunnen worden. 

Wat is digitale toegankelijkheid?

Bezoeker die deze website voor het eerst lezen kunnen onbekend zijn met het onderwerp digitale toegankelijkheid. Voor toegankelijke websites en apps is het van belang dat deze door iedereen gebruikt kunnen worden. Ook mensen met een beperking, die externe hulpmiddelen gebruiken om hun weg op het internet te vinden, moeten de digitale producten kunnen gebruiken. Voorbeelden van hulpmiddelen zijn bijvoorbeeld een schermlezer voor mensen met een visuele beperking of het gebruik van een toetsenbord in plaats van een muis voor mensen met een mobiliteitsbeperking. 

Om bedrijven, organisaties en overheidsinstanties wereldwijd te helpen bij het realiseren van digitaal toegankelijke producten, zijn de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) opgesteld. Deze richtlijnen helpen webmasters bij het inclusief maken van websites en apps. Omdat ruim 80% van de verplichte toegankelijkheidseisen door een mens gecontroleerd moeten worden, wordt het aangeraden om een toegankelijkheidsonderzoek uit te laten voeren. Hieronder staan de verschillende stappen besproken die doorlopen worden tijdens het uitvoeren van dit onderzoek.

Een toegankelijkheidsonderzoek aanvragen

Voordat een organisatie aan de slag kan met digitale toegankelijkheid, moet de huidige situatie overzichtelijk gemaakt worden. De volgende stappen worden doorlopen om het toegankelijkheidsonderzoek zo efficiënt mogelijk af te ronden.

1. Overzicht

Mogelijk vallen er meerdere websites en apps onder de verantwoordelijkheid van de organisatie in kwestie. Voor de toegankelijkheidstest is het belangrijk om een overzicht te hebben van al deze digitale producten.  

2. Inventarisatie

Tijdens de inventarisatiefase wordt per website of app gekeken of het haalbaar is om de WCAG AA eisen te halen voor 23 september. Dit wordt gedaan aan de hand van een bondige analyse, waarin onder andere de techniek achter de website, externe systemen en redactieleden onder de loep worden genomen. 

3. Toegankelijkheidsonderzoek

In dit onderdeel van het proces wordt per website een toegankelijkheidsonderzoek uitgevoerd. De specialisten van Digitaal Toegankelijk.com zullen aan de hand van de WCAG richtlijnen de website handmatig nalopen, om zo de digitale toegankelijkheid te onderzoeken. Stuk voor stuk wordt ieder aspect van de richtlijnen afgewerkt, zodat er een volledig en compleet beeld gevormd kan worden van de huidige situatie van de website. Voor instant resultaten kan de quickscan gebruikt worden. Deze scan geeft een indicatie van de huidige staat van de website, maar geldt niet als volledig onderzoek.

In de praktijk wordt niet alleen de content beoordeeld, maar ook de techniek achter de website. De volledige lijst met eisen wordt in dit artikel op een eenvoudige manier uitgelegd, zodat ook mensen zonder technische kennis de lijst gemakkelijk kunnen begrijpen.

4. Actieplan

De uitkomsten van het onderzoek worden vervolgens gebruikt om een actieplan op te stellen. Organisaties worden geadviseerd om de gehele organisatie te betrekken bij het toegankelijk maken van de website. Dit kan gebeuren door bestuurlijk draagvlak te creëren, te specificeren welke werknemer of afdeling verantwoordelijk is voor welk specifiek onderdeel én door structureel budget en capaciteit te reserveren voor dit onderwerp. 

Per website moet vervolgens gespecificeerd worden wat er moet gebeuren om tot een digitaal toegankelijk product te komen. In dit plan wordt onder andere vermeld wie binnen de organisatie verantwoordelijk wordt voor specifieke onderdelen van het plan, eventuele trainingen die nodig zijn voor werknemers en het continu maken van digitale toegankelijkheid in de processen. Digitaal Toegankelijk.com helpt organisaties bij het opstellen van dit plan.

5. Toegankelijkheidsverklaring

In de toegankelijkheidsverklaring wordt vermeld in hoeverre de website al aan de eisen voldoet en, indien nodig, welke acties worden ondernomen om ervoor te zorgen dat de website volledig toegankelijk wordt. Het opstellen van deze verklaring is verplicht voor (semi-)overheidsinstanties. De volgende gegevens zijn nodig om een toegankelijkheidsverklaring op te stellen:

  • Alle URL’s waar de organisatie verantwoordelijk voor is.
  • De resultaten van het toegankelijkheidsonderzoek.
  • Indien nodig, de planning voor het verbeteren van de toegankelijkheid.
  • De naam en functie van de tekenbevoegde manager of bestuurder.

6. Continue toegankelijkheid

Digitale toegankelijkheid is geen project dat eenmalig opgezet wordt, het is een continu proces. Vandaar dat het van belang is om regelmatig de toegankelijkheid van digitale producten te blijven testen. Vanuit de overheid is het verplicht om de toegankelijkheidsverklaring minimaal jaarlijks te vernieuwen. Niet alleen de verklaring kent een beperkte houdbaarheidsdatum, ook de resultaten van een toegankelijkheidsonderzoek mogen niet ouder zijn dan 2 jaar.

Toegankelijkheidsonderzoek aanvragen

Zonder technische kennis kunnen de webrichtlijnen van de WCAG overweldigend overkomen. Digitaal Toegankelijk.com helpt organisaties op meerdere manieren bij het voldoen aan deze richtlijnen. De eerste stap naar een digitaal toegankelijke website is het laten uitvoeren van een toegankelijkheidsonderzoek. Neem contact met ons op om vrijblijvend meer te weten te komen over de mogelijkheden die dit onderzoek uw organisatie kan bieden. 

Maak ook jouw website of app toegankelijk!

We komen graag langs om te bepalen welke stappen jullie kunnen zetten richting een toegankelijk product

Afspraak maken
Digitaal toegankelijk

Wettelijke verplichting digitale toegankelijkheid niet verlaat door coronacrisis

Door Wetgeving Geen Reacties

De maatregelen die getroffen zijn om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan hebben een enorme impact op de gehele bevolking. Op verschillende manieren helpt de overheid met speciale regelingen, zoals de versoepeling van het urencriterium voor zzp’ers, verlaging van voorlopige belastingaanslagen en financiële steun. 

Bij het ministerie van Binnenlandse Zaken kwam geregeld de vraag binnen of het besluit rondom wettelijke verplichting digitale toegankelijkheid versoepeld zou worden vanwege de coronacrisis. Vanaf 23 september moeten namelijk alle (semi-)overheidswebsites voldoen aan de toegankelijkheidsnorm. Deze datum blijft nog steeds van toepassing. Voor (semi)overheidsinstanties is het dus van belang om te weten wat er van hen verwacht wordt. Dit artikel ligt de wetgeving rondom digitale toegankelijkheid voor overheidsinstanties toe.

Verplichte digitale toegankelijkheid

De overheid raadt instanties aan om duidelijk te hebben wat er daadwerkelijk moet gebeuren op het gebied van digitale toegankelijkheid. Een overzichtelijke manier om dit voor elkaar te krijgen is door een lijst op te stellen met websites die onder de verantwoordelijkheid vallen van de instantie. Hierna wordt aangeraden om per website een toegankelijkheidsonderzoek uit te laten voeren. Dit onderzoek brengt de huidige situatie in kaart, zodat er effectief naar een toegankelijke website toegewerkt kan worden. 

Het toegankelijkheidsonderzoek is de basis voor de verplichte toegankelijkheidsverklaring. Iedere (semi-)overheidsinstantie is verplicht om per website deze verklaring op te stellen. Hierin staat in hoeverre de website al aan de eisen voldoet en welke acties worden ondernomen om ervoor te zorgen dat de website volledig toegankelijk wordt. Dit betekent dat er een planning moet worden vermeld in de verklaring.

Instanties kunnen op Toegankelijkheidsverklaring.nl deze verklaring opstellen. Om de verklaring succesvol op te stellen, zijn de volgende gegevens nodig:

  • Alle URL’s waar de verklaring van toepassing op is alsmede een URL van de hoofdwebsite, waar alle informatie en dienstverlening waar de instantie verantwoordelijk voor is vermeld staat.
  • De resultaten van het toegankelijkheidsonderzoek.
  • Indien nodig, de planning voor het verbeteren van de toegankelijkheid.
  • De naam en functie van de tekenbevoegde manager of bestuurder.

De eisen rondom digitale toegankelijkheid

Maar, wat zijn precies de eisen waaraan websites moeten voldoen? De webrichtlijnen van de WCAG gelden als een goed uitgangspunt. Hierin wordt per onderdeel besproken hoe instanties hun website aan kunnen passen zodat deze voor een groter publiek goed te gebruiken is. 

Digitaal Toegankelijk.com helpt overheidsinstanties bij het doorvoeren van digitale toegankelijkheid. Zo vindt u in onze kennisbank een overzicht van praktische tips voor het verbeteren van digitale toegankelijkheid. Daarnaast worden er wekelijks relevante nieuwsartikelen geüpload waar zaken omtrent digitale toegankelijkheid besproken worden. 

Digitale toegankelijkheid toepassen

Naast het verspreiden van praktische tips en informatie over toegankelijkheid helpen we ook door websites te laten testen door de doelgroep, door toegankelijkheidsonderzoeken uit te voeren, door website specifiek advies te geven en door zelf websites te laten voldoen aan de toegankelijkheidseisen. Lees hier meer over wat wij doen of klik op onderstaande knop voor direct contact.

Maak ook jouw website of app toegankelijk!

We komen graag langs om te bepalen welke stappen jullie kunnen zetten richting een toegankelijk product

Afspraak maken
Skip to content