Skip to main content
Category

Onderzoek

Wat wordt de Meest Toegankelijke Gemeente van Nederland?

Door Onderzoek

Deze week is de verkiezing Meest Toegankelijke Gemeente van Nederland van start gegaan. De verkiezing wordt georganiseerd door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Deze vereniging zet zich in voor een krachtige lokale overheid. Het is goed om te zien dat de VNG toegankelijkheid zo hoog in het vaandel heeft. 

De verkiezing Meest Toegankelijke Gemeente

Hoe werkt deze verkiezing eigenlijk? De gemeenten die door de eerste twee rondes van de verkiezing komen, worden op basis van publieksstemmen bepaald. Alle Nederlanders kunnen dus meebeslissen over welke gemeenten de uiteindelijke finale op 7 oktober (tijdens de Week van de Toegankelijkheid) behalen. Deze finale zal niet beslecht worden op basis van publieksstemmen, maar door middel van een jury. 

Het Superteam, bestaande uit talentvolle makers en ervaringsdeskundigen, doet verslag over de voortgang van de verkiezing. Dit team bestaat uit Eva Eikhout, Mari Sanders, Zjos Dekker, Wirin Jewlal en Deborah Cameron. In onderstaande video zijn de leden van het superteam te zien, te horen én te lezen.

Belang van toegankelijkheid gemeenten

De traditionele vorm van toegankelijkheid is wellicht de meest voor de hand liggende. Gelukkig is het vandaag de dag vanzelfsprekend dat bijvoorbeeld een gemeentehuis voor iedereen fysiek toegankelijk moet zijn. Zo zouden ook bewoners in een rolstoel hun rijbewijs gemakkelijk moeten kunnen verlengen. 

Volgens het ‘VN-verdrag handicap’ heeft iedereen het recht om zelfstandig deel te nemen aan de samenleving. Voor gemeenten betekent dit dat iedere burger – ongeacht of deze een beperking heeft of niet – recht heeft op onderwijs, werk en zelfstandig wonen. Wanneer het niet mogelijk is voor mensen met een beperking om dit zelfstandig te doen, moet er dus ondersteuning geboden worden. In Nederland is de groep mensen met een beperking nu ongeveer 4 miljoen mensen groot. 

parkeerplaats met rolstoelmarkeringDigitale toegankelijkheid gemeenten

Vandaag de dag heeft toegankelijkheid zich echter ook naar het digitale domein verplaatst. Veel gemeentezaken worden niet meer fysiek in het gemeente- of stadhuis geregeld, maar vinden online plaats. Hoe toegankelijk zijn eigenlijk de websites, apps en online vergaderingen van gemeenteraden? En wat betekent digitale toegankelijkheid voor gemeenten?

Digitaal Toegankelijk.nl doet regelmatig onderzoek naar de toegankelijkheid van digitale producten, zo ook naar de websites van gemeenten. Eerder schreef Claire voor ons over de toegankelijkheid van de website van de gemeente Helmond. Daarnaast is er onderzoek gedaan naar de websites van gemeenten Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht. Uit deze onderzoeken bleek dat er zeker nog ruimte is voor verbetering. Zo kwam er geen enkele website met een perfecte score uit de test.

Hoe toegankelijk is jouw gemeente?

Maar, hoe zit het eigenlijk met jouw gemeente? Hoe toegankelijk is de gemeente fysiek en digitaal? Nu is hét moment om van je te laten horen via de verkiezing Meest Toegankelijke Gemeente van Nederland. In de vragen wordt onder andere jouw mening gepeild over:

  • De toegankelijkheid van openbare inrichting, zoals stoepen, straten, openbare toiletten.
  • De toegankelijkheid van winkels, restaurants en cafés.
  • De toegankelijkheid van het openbaar vervoer
  • Het gemak waarmee iemand met een beperking werk kan vinden en onderwijs kan volgen.
  • De toegankelijkheid van de gezondheidszorg.
  • Het vinden van een woning voor iemand met een beperking.

Of jouw gemeente nu uitstekend bezig is op dit gebied of juist nog veel werk te verrichten heeft, laat het weten! Jouw mening telt. Stem nu op de Meest Toegankelijke Gemeente van Nederland.

Hoe toegankelijk is de website van de gemeente Helmond

Door Auditieve Beperking, Doof, Onderzoek, Slechthorend Geen Reacties

Toegankelijkheid is belangrijk voor iedereen. Volgens de het ‘VN-verdrag handicap’ heeft iedereen het recht om zelfstandig deel te nemen aan de samenleving. Dat houdt in dat iedereen – ongeacht of je een beperking hebt of niet – recht heeft op onderwijs, werk en zelfstandig wonen. Voor mensen met een beperking kan dit betekenen dat zij ondersteund moeten worden om die toegankelijkheid mogelijk te maken.

De groep Nederlanders met een beperking, die nu ongeveer 4 miljoen mensen groot is, wordt naar verwachting de komende jaren alleen maar groter.

Profielfoto Claire

Claire Meijer

Claire is zelfstandig ondernemer en zet zich met haar bedrijf Klinktprima.nl in voor mensen met een auditieve beperking op de arbeidsmarkt. Ze is zelf doof en woont met haar man en haar zoontje in Helmond.

Doven en slechthorenden worden vaker vergeten

Voor blinden en slechtzienden is het vaak vanzelfsprekend om op websites gesproken taal, vergrote letters, of braille te kunnen gebruiken. Voor doven en slechthorenden zijn echter andere aanpassingen nodig. Zij worden vaker vergeten in het toegankelijk maken van informatiekanalen.

handen bij een screenreader

Logischerwijs is het ook voor doven en slechthorenden belangrijk dat zij zoveel mogelijk zelfstandig kunnen meedraaien in de maatschappij. Daar hebben we soms echter wel wat hulp bij nodig.

Online lopen doven en slechthorenden tegen uitdagingen aan. Veel grotere bedrijven vermelden op hun website bijvoorbeeld enkel een telefoonnummer, geen e-mailadres of de mogelijkheid om te chatten. Hoe stel je dan als doof persoon een vraag over bijvoorbeeld je bestelling?

 

Onderzoek naar de website van Gemeente Helmond

Om meer te leren over digitale toegankelijkheid ben ik gaan kijken naar de website van de gemeente waar ik woon; Helmond. Uit het toegankelijkheidsrapport dat zij eerder lieten uitvoeren, bleek dat de website van de gemeente al bezig is met de wettelijke toegankelijkheidscriteria. Denk daarbij bijvoorbeeld aan taalniveau, kleurgebruik en het bedienen van de site via het toetsenbord.

Homepage

De hoofdpagina van de gemeente Helmond ziet er goed uit met een helder overzicht van de belangrijkste onderdelen, zoals Corona, dienstverlening, belastingen, melding doen, of een klacht indienen. Je kunt ook makkelijk onderscheid maken in wie je bent (inwoner, ondernemer, bestuur of stad) en welke informatie relevant is voor jou.

 

Screenshot van de homepagina van de gemeete helmond
Screenshot van de homepage van de website van de gemeente Helmond

Online aanvraag doen

Online aanvragen voor onder andere een rijbewijs, trouwen of het doorgeven van een verhuizing, zijn eenvoudig te vinden en te bedienen.

Video’s

Er zijn informatievideo’s beschikbaar met ondertiteling voor doven en slechthorenden. Je moet wel zelf weten hoe je die ondertiteling aanzet, hij is niet automatisch zichtbaar.

Bediening met toetsenbord

Het navigeren door de website met de tab-toets werkt goed. Er is extra aandacht besteed aan gebruikers die enkel werken met een toetsenbord.

Contact opnemen

Er is geen e-mail of chat aanwezig. Er kan alleen contact opgenomen worden via een contactformulier, sociale media of door te bellen. Dat is niet zo handig voor dove mensen.

Accessibility volgens Google

Google heeft een tool, Google Lighthouse, waarmee je onder andere de toegankelijkheid van een website kunt testen door de URL in te voeren. Lighthouse  geeft de website van de gemeente Helmond een score van 90% op het gebied van toegankelijkheid. Petje af dus!

 

Google Lighthouse over de website van de gemeente Helmond

Social media

De sociale media van de gemeente Helmond verdienen zeker een pluim, want ze bevatten relevante en goed gemaakte berichten. Als ze video’s plaatsen, zijn deze altijd voorzien van ondertiteling.

 

Mijn conclusie

Op basis van bovenstaande punten kan ik concluderen dat de website van de gemeente Helmond voor mijn wensen prima werkt. Het enige wat ik mis is een chat- of e-mail-mogelijkheid. Er is wel een lijst met contactgegevens, maar die is wat uitgebreid en ingewikkeld.

Taalgebruik

Het taalgebruik op de website kan mijns inziens te ingewikkeld zijn voor laaggeletterde doven. Dit kan eenvoudig verbeterd worden door video’s van toelichting te voorzien, liefst met een gebarentolk. Video’s met ondertiteling zijn prima voor hoger opgeleide doven en slechthorenden, maar voor mensen met moeite met de Nederlandse taal (gebarentaalvaardigen) is het lastiger.

Ik ben blij dat de gemeente Helmond aandacht besteedt aan de toegankelijkheid van hun website voor iedereen. Daarmee is ze een zeer goed voorbeeld voor andere gemeenten.

 

Ruim 71 procent overheidswebsites niet digitaal toegankelijk

Door Apps & Websites, Onderzoek, WCAG, Wetgeving Eén Reactie
  • Meer dan 70 procent overheidswebsites voldoet niet aan nieuwe toegankelijkheidswetgeving die op 23 september ingaat.
  • Ruim 4 miljoen Nederlanders met een beperking kunnen hierdoor nog steeds niet moeiteloos gebruik maken van websites van gemeenten, ministeries en overheidsinstanties.
  • Dit blijkt uit onderzoek van DigitaalToegankelijk.com onder 926 overheidswebsites.


Daags voor het verstrijken van de deadline voor de nieuwe toegankelijkheidswetgeving, voldoet ruim 71 procent van alle overheidswebsites niet aan de gestelde eisen. Dat betekent dat meer dan 4 miljoen Nederlanders met een beperking nog steeds niet moeiteloos gebruik kunnen maken van overheidswebsites. Dit blijkt uit onderzoek van DigitaalToegankelijk.com onderzoek onder 926 websites van Nederlandse overheidswebsites.

Digitale toegankelijkheid

Bijna een kwart van de Nederlanders kampt met een beperking. In een tijd waarin bijna alles zich online afspeelt, zijn veel (semi-)overheidswebsites nog niet goed toegankelijk voor deze groep. Sinds 1 juli 2018 is daarom het ‘Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid’ van kracht. In dit besluit staat dat websites en mobiele apps van Nederlandse (semi-)overheidsinstanties moeten voldoen aan de toegankelijkheidseisen van de WCAG 2.1 AA. Zodat het voor mensen met een beperking ook mogelijk wordt om moeiteloos online een paspoort of parkeervergunning aan te vragen of je donorregistratie te regelen. Om dat te bereiken, zijn overheden en gemeenten verplicht om uiterlijk op 23 september  een toegankelijkheidsverklaring te plaatsen op hun website. 

Toegankelijkheidsverklaring

In een toegankelijkheidsverklaring staat aan welke toegankelijkheidseisen de website op dat moment voldoet. Ook moet in de tekst worden opgenomen welke acties de organisatie onderneemt om de site toegankelijk te houden. Volgens de overheid is deze verklaring niet alleen een verantwoording aan de politiek, maar ook een uitleg aan bezoekers van de website. Aan de verklaring moet ook een toegankelijkheidsonderzoek toegevoegd worden, waarin wordt gesteld in hoeverre de website al voldoet aan de toegankelijkheidseisen. 

Deze verklaringen worden gepubliceerd in het Register van toegankelijkheidsverklaringen. Uit dit register blijkt nu dat 71 procent van de websites niet of nauwelijks voldoet. 

Het register deelt websites in op vier niveaus, afhankelijk van de mate waarin de site op dat moment voldoet aan de toegankelijkheidseisen:

A. Voldoet volledig

B. Voldoet gedeeltelijk

C. Eerste maatregelen genomen

D. Voldoet niet

Websites die niet voldoen aan de eisen, hebben enkel een verklaring aangevraagd, nog geen toegankelijkheidsonderzoek gedaan (categorie C) of voldoen simpelweg helemaal niet (categorie D).

Wanneer een site gedeeltelijk voldoet (categorie B), betekent dit dat er een officieel toegankelijkheidsonderzoek is gedaan waaruit is gebleken dat de website nog niet 100 procent voldoet aan de eisen. Als deze groep wordt meegenomen in het onderzoek, kan gesteld worden dat zelfs 93 procent van de overheidswebsites niet volledig voldoet aan de WCAG-norm.

Robert Keus, oprichter van DigitaalToeganklijk.com: “De wet is op deze manier een wassen neus geworden. Digitale toegankelijkheid gaat over inclusiviteit en de bewustwording hiervan. Als samenleving willen we dat iedereen met de trein kan reizen of naar een supermarkt kan. Ook als je een beperking hebt. Hetzelfde zou moeten gelden voor de toegankelijkheid van websites. Door nu slechts om een inspanningsverplichting te vragen, zijn deze mensen nog steeds niet geholpen.

Helft (semi-)overheidswebsites niet geregistreerd

Veel (semi-)overheidswebsites missen in het Register van toegankelijkheidsverklaringen. Slechts 191 van de 355 gemeenten hebben hun verklaring geregistreerd in het Register van toegankelijkheidsverklaringen. Dat houdt in dat van bijna de helft van de gemeenten niet bekend is of zij voldoen aan de wetgeving of niet. Van de provincie-websites zijn enkel 9 van de 12 bekend in het register. De waterschappen doen het nog slechter, slechts 7 van de 21 waterschappen hebben hun verklaring geupload. 

Oprichter Eveline Ferwerda van de video accessibility tool scribit.pro en voormalig projectmanager van het Bartiméus Fonds: “Het is absurd dat de overheid de invoering van digitale toegankelijkheid zo voor zich uit kan schuiven. Het is een recht dat iedereen dezelfde toegang krijgt tot informatie en diensten – daar hoef je toch geen jaren over te beslissen, dat hoor je gewoon meteen goed te organiseren.” 

De uitdaging waar overheidswebsites nu mee geconfronteerd worden, is ook van toepassing op de zorg in Nederland. Daar bleek uit eerder onderzoek al dat 82 van 84 ziekenhuizen niet voldeden aan de toegankelijkheidsnorm.

Eveline Ferwerda vult aan: “Deze tendens toont aan dat er geen prioriteit is of geen stok achter de deur. Ik ben bang dat als er op termijn geen sancties worden ingevoerd, een toegankelijke digitale toekomst voor 4 miljoen Nederlanders nog lang op zich zal laten wachten.” 

Wetgeving lijkt wassen neus

De huidige wetgeving dwingt niet af dat overheidswebsites daadwerkelijk digitaal toegankelijk zijn vanaf de 23ste. Zoals op 6 mei jl. in dit artikel van Logius werd gesteld: “Het toepassen van de toegankelijkheidsnorm betekent niet dat op 23 september 2020 alle websites van jouw organisatie meteen volledig moeten voldoen aan alle eisen uit die norm. Dat kan ook niet altijd, omdat je bijvoorbeeld afhankelijk bent van je leverancier.

Dit betekent  dat overheden en gemeenten alleen een ‘inspanningsverplichting’ hebben. Een inspanningsverplichting houdt enkel in dat overheden en gemeenten moeten aantonen dat zij bezig zijn met het onderwerp door . een toegankelijkheidsonderzoek te publiceren. Een wassen neus, aangezien sommigeonderzoeken pas gepland staan voor 2021.

Zo wordt het doel van de eerdere besluitvorming die teruggaat tot 2006 totaal voorbijgestreefd. Geen enkele Nederlander met een beperking is hiermee geholpen. Dat zijn in Nederland zo’n 4 miljoen mensen (dyslexie en kleurenblindheid meegeteld). Terwijl de beloftes richting die groep al jaren geleden zijn gemaakt. 

Met de regelgeving zoals die nu is, zijn deze mensen de dupe van het overheidsbeleid en kunnen zij nog steeds niet moeiteloos gebruik maken van (semi-)overheidswebsites en documenten.

Achtergrondinformatie over de geschiedenis van wet- en regelgeving omtrent digitale toegankelijkheid 

Sinds 7 juli 2006 is digitale toegankelijkheid al bestuurlijk geregeld voor de Rijksoverheid in een Rijksbesluit. In 2008 zijn in het Nationaal Uitvoerings Programma e-overheid (NUP) afspraken gemaakt tussen alle overheidslagen. Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen hebben een bestuurlijke overeenkomst opgesteld over hoe de infrastructuur van de e-overheid gericht kan worden voor betere dienstverlening door de overheden aan burgers en bedrijven. Op 1 december 2008 hebben betrokken overheden hierover een akkoord getekend.

De Nederlandse wetgeving is gebaseerd op internationale afspraken: een VN-verdrag en een Europese richtlijn. De Tweede Kamer heeft begin 2016 besloten dit VN-verdrag uit te gaan voeren. Kort daarna ging ook de Eerste Kamer akkoord. Op 14 juli 2016 is het verdrag in werking getreden.

Sinds 1 juli 2018 is het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid van kracht. In het Besluit is bepaald dat websites en mobiele apps van Nederlandse overheidsinstanties moeten voldoen aan de toegankelijkheidseisen. Hierover moet verantwoording worden afgelegd in een toegankelijkheidsverklaring. Hiervoor gelden verschillende ingangsdata:

  • 23 september 2019 voor websites gepubliceerd na 23 september 2018
  • 23 september 2020 voor alle websites
  • 23 juni 2021 voor mobiele applicaties

Nu weten wij dat heel veel overheden heel goed hun best doen en dat er al veel goed gaat. Echter merken wij ook dat er weinig tot geen kennis is bij de overheden rondom dit onderwerp. Er worden nu massaal toegankelijkheidsonderzoeken uitgevoerd, maar de punten die hieruit komen, worden vaak langzaam of zelfs nauwelijks opgelost. Veel leveranciers hebben geen kennis over dit onderwerp. En daarnaast verdwijnt het van de agenda, aangezien men formeel gezien compliant is omdat zij het onderzoek hebben verricht en laten zien dat ze er mee bezig zijn.

Toegankelijkheidsonderzoek gemeentes Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht

Door Onderzoek, Spraakapraxie & Dysartrie Geen Reacties

Vanaf 23 september zijn (semi-)overheidswebsites wettelijk verplicht om te voldoen aan de richtlijnen rondom digitale toegankelijkheid. In de praktijk betekent dit niet dat deze websites vanaf 23 september compleet toegankelijk moeten zijn. Gemeenten en andere overheidsorganen moeten in ieder geval de huidige situatie in kaart hebben gebracht en een actieplan hebben opgesteld om te zorgen dat de websites wél toegankelijk worden. 

Ambtenaren hebben te weinig kennis over digitale toegankelijkheid

Zoals eerder in dit artikel op Digitaal Toegankelijk.com te lezen was, zijn veel ambtenaren nog niet voldoende bekend met digitale toegankelijkheid. Het overgrote deel van de ondervraagde ambtenaren gaf aan nog te weinig kennis over het onderwerp te hebben.

Onderzoek naar toegankelijkheid gemeentesites

Maar welke gevolgen heeft dit tekort aan kennis voor de toegankelijkheid van gemeentesites? Om daarachter te komen, deden we een klein onderzoek naar de digitale toegankelijkheid van de websites van de vier grootste steden van Nederland: Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht.

De websites zijn getest op enkele onderdelen van de webrichtlijnen voor toegankelijkheid. Per resultaat worden de testscores van de vier websites vermeld. 

Toegankelijkheid met toetsenbord

Niet iedereen kan even gemakkelijk gebruik maken van een muis of touchpad om door websites te navigeren. Deze groep is gebaat bij websites die eenvoudig via het toetsenbord zijn te gebruiken. Belangrijke features zijn bijvoorbeeld schakelen van opties met tab en shift + tab om terug te gaan naar de vorige optie. In het artikel ‘websites optimaliseren voor gebruikers van een toetsenbord’ worden enkele praktische tips behandeld voor developers.

Toegankelijkheid toetsenbord gemeente Amsterdam

De website van gemeente Amsterdam maakt het gebruikers van een toetsenbord gemakkelijk door een optie aan te bieden waarmee gebruikers direct naar de ‘body’ van de tekst kunnen. Dit scheelt bezoekers veel tijd en moeite. Met het toetsenbord kan gemakkelijk de cookie waarschuwing worden weggeklikt. Wel zijn er enkele items met een ‘tabindex’ waarde hoger dan 0 op de website gevonden. Deze index score staat voor een bepaalde volgorde in toetsenbordnavigatie, waardoor het meer moeite kost om de juiste volgorde aan te houden.

De header van de website van gemeente Amsterdam met de 'direct naar inhoud' optie.
Afbeelding: De header van de website van gemeente Amsterdam met de ‘direct naar inhoud’ optie.

Het eerste dat opvalt op de website van Den Haag is de afwezigheid van een cookie waarschuwing. Gebruikers worden dus niet op de hoogte gesteld van marketingsoftware die hun surfgedrag bijhoudt, terwijl de site trackingcodes bevat van onder andere Google Analytics, Hotjar en Google Tag Manager. Wel is de website uitstekend te gebruiken via het toetsenbord. Ook hier wordt een korte route naar de belangrijkste content geboden via een knop in het menu. De knop die geselecteerd wordt is bovendien voorzien van extra contrast, waardoor het onderscheid makkelijk te maken is.  

'Informatie voor ondernemers' wordt momenteel geselecteerd en is voorzien van arcering.
Afbeelding: ‘Informatie voor ondernemers’ wordt momenteel geselecteerd en is voorzien van arcering.

Toegankelijkheid toetsenbord gemeente Utrecht

De cookie notice van gemeente Utrecht is eenvoudig via het toetsenbord weg te klikken. Dit is de enige website waar geen extra opties verschijnen zodra het toetsenbord wordt gebruikt om te navigeren. Je kunt dus ook niet snel naar de belangrijkste content navigeren. Los hiervan werkt het navigeren via het toetsenbord wel. Een verbeterpunt voor Utrecht is het arceren van de optie die op dat moment actief is, zoals Den Haag wel heeft. 

Toegankelijkheid toetsenbord gemeente Rotterdam

De laatste gemeente van de vier, Rotterdam, is net als de andere vier websites goed te gebruiken via het toetsenbord. Ook hier wordt de gebruiker een korte route naar de belangrijkste content aangeboden.

Gebruik van een schermlezer

Een schermlezer leest gebruikers de website voor, zodat ook mensen met een visuele beperking hun weg kunnen vinden op deze website. Helaas gaat het vaak fout, zo worden knoppen niet voorzien van labels, zodat schermlezers niet weten wat er achter de knoppen zit. Op deze manier is het voor bezoekers gokken wat voor pagina er achter hyperlinks zit. Voor veel mensen is het moeilijk voor te stellen hoe zo’n schermlezer in zijn werk gaat. Onze blogger Ed legt in onderstaande video uit hoe voorleessoftware werkt.

Filmpje waarin blogger Ed laat zien hoe hij gebruik maakt van voorleessoftware.

De standaard schermlezer van iPhone, VoiceOver, heeft geen moeite om de website van Amsterdam voor te lezen. Knoppen en hyperlinks zijn juist gelabeld. Ook op de websites van Rotterdam en Utrecht zijn geen niet-functionerende items gevonden voor de schermlezer.

Vrijwel ieder aspect van de website DenHaag.nl is te begrijpen met de schermlezer. Ook hier zijn de hyperlinks en knoppen op de homepagina goed gelabeld. Echter, ze gebruiken ook ronde knoppen die naar het volgende blok op de website gaan. Deze zijn niet voorzien van een label, waardoor VoiceOver deze ‘onuitspreekbaar’ noemt. Wel is de webpagina achter de link naast de knop uitgeschreven.

Zelf aan de slag om een website toegankelijker te maken? In een eerder artikel op Digitaal Toegankelijk.com is het het optimaliseren van websites voor een schermlezer beschreven.

Voorleesfunctie

Voor sommige gebruikers kan het lezen van grote teksten een uitdaging zijn. Om het deze groep mensen makkelijker te maken hun digitale weg te vinden, kunnen websites de optie bieden om een website voor te laten lezen. Rotterdam is de enige gemeente uit de test die deze optie op de website heeft staan. Helaas werkte deze functie op het moment van de test niet op desktop of mobiele apparaten. 

Contrast

Web developers kunnen kleurcontrast gebruiken om ervoor te zorgen dat bezoekers met een visuele beperking teksten goed kunnen lezen. In de webrichtlijnen van het WCAG is een minimaal kleurcontrast van 4,5:1 vastgesteld. De websites van Amsterdam, Den Haag en Utrecht bevatten contrasten die voldoen aan deze ratio. Alleen de iconische groene en witte kleuren van de website van Rotterdam voldoen niet aan de ratio.  

De contrast ratio van de tekst 'Lees meer' op Rotterdam.nl is niet voldoende.
Afbeelding: De contrast ratio van de tekst ‘Lees meer’ op Rotterdam.nl is niet voldoende.

Labels links en afbeeldingen

Labels op hyperlinks en afbeeldingen geven gebruikers van onder andere schermlezers aan wat zich op de afbeelding of achter de link bevindt. Als deze link ontbreekt, ontbreekt dus ook de context voor deze mensen. Alleen de website van Rotterdam had enkele links die niet gelabeld waren, de overige websites waren alledrie voorzien van de juiste labels.  

Vergroten tot 200%

De ideale grootte van de tekst van een website is niet voor iedereen hetzelfde. Sommige gebruikers hebben baat bij (aanzienlijk) veel grotere letters dan anderen. De WCAG raadt aan om het mogelijk te maken om websites tot 200% te kunnen vergroten. Belangrijk is dat de websites geen functies verliezen als de tekst vergroot wordt. Tijdens de test is gebleken dat alle vier de websites voldeden aan deze richtlijnen.

In het artikel ‘Hoe zorg ik ervoor dat ik de tekst op mijn website kan vergroten?’ worden enkele praktische tips behandeld voor developers en website eigenaren. 

Ondertitelen van video’s

Het lijkt bijna overbodig om te vermelden, maar helaas is het nog steeds nodig. Video’s zonder ondertiteling worden door mensen met een auditieve beperking niet begrepen. YouTube heeft weliswaar een functie die video’s vanzelf voorziet van ondertiteling, maar de kwaliteit van deze ondertitels laat vaak te wensen over. 

Per website is een steekproef van vijf video’s genomen. 

Een screenshot van de video op Amsterdam.nl. Rechts kunnen gebruikers kiezen tussen de verschillende talen.
Afbeelding: Een screenshot van de video op Amsterdam.nl. Rechts kunnen gebruikers kiezen tussen de verschillende talen.

Conclusie

Goed nieuws voor de vier onderzochte gemeenten (en hun inwoners): over het algemeen zijn de websites redelijk digitaal toegankelijk. Hierdoor zijn alle vier de websites voor mensen met een auditieve, visuele of motorische beperking goed te gebruiken. Helaas is er geen website gevonden met een ‘perfecte’ score. Voor iedere gemeente is er werk aan de winkel op het gebied van digitale toegankelijkheid. Goed om te weten is dat deze overheidswebsites beter scoren dan de vijf banken die eerder zijn onderzocht.

Maar, hoe kunnen deze (en andere) websites zorgen dat hun digitale omgeving nog inclusiever wordt? Dit begint bij het secuur in kaart brengen van de huidige situatie, door middel van een toegankelijkheidsonderzoek. Uit dit onderzoek komen punten naar voren, welke hierna direct verbeterd kunnen worden. Digitaal Toegankelijk.com ondersteunt websites bij het ontwikkelen van een toegankelijke website. Voor meer informatie kunt u vrijblijvend contact opnemen met de specialisten van Digitaal Toegankelijk.com.

Digitaal toegankelijk

Een toegankelijkheidsonderzoek voor een inclusievere website

Door Apps & Websites, Onderzoek Geen Reacties

De coronacrisis heeft er niet voor gezorgd dat de deadline voor (semi-)overheidswebsites en digitale toegankelijkheid is opgeschoven, deze datum blijft 23 september. Voor deze instanties is het dus van belang om voor 23 september een website te hebben die voldoet aan de WCAG toegankelijkheidseisen of een duidelijke planning hebben om op korte termijn aan deze eisen te voldoen. Om de toegankelijkheid van de huidige website goed in kaart te brengen, raadt de overheid een toegankelijkheidsonderzoek aan, per website waar de organisatie verantwoordelijk voor is. 

In dit artikel wordt beschreven wat een toegankelijkheidsonderzoek precies is, hoe organisaties een toegankelijkheidsonderzoek aan kunnen vragen en hoe de resultaten geïmplementeerd kunnen worden. 

Wat is digitale toegankelijkheid?

Bezoeker die deze website voor het eerst lezen kunnen onbekend zijn met het onderwerp digitale toegankelijkheid. Voor toegankelijke websites en apps is het van belang dat deze door iedereen gebruikt kunnen worden. Ook mensen met een beperking, die externe hulpmiddelen gebruiken om hun weg op het internet te vinden, moeten de digitale producten kunnen gebruiken. Voorbeelden van hulpmiddelen zijn bijvoorbeeld een schermlezer voor mensen met een visuele beperking of het gebruik van een toetsenbord in plaats van een muis voor mensen met een mobiliteitsbeperking. 

Om bedrijven, organisaties en overheidsinstanties wereldwijd te helpen bij het realiseren van digitaal toegankelijke producten, zijn de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) opgesteld. Deze richtlijnen helpen webmasters bij het inclusief maken van websites en apps. Omdat ruim 80% van de verplichte toegankelijkheidseisen door een mens gecontroleerd moeten worden, wordt het aangeraden om een toegankelijkheidsonderzoek uit te laten voeren. Hieronder staan de verschillende stappen besproken die doorlopen worden tijdens het uitvoeren van dit onderzoek.

Een toegankelijkheidsonderzoek aanvragen

Voordat een organisatie aan de slag kan met digitale toegankelijkheid, moet de huidige situatie overzichtelijk gemaakt worden. De volgende stappen worden doorlopen om het toegankelijkheidsonderzoek zo efficiënt mogelijk af te ronden.

1. Overzicht

Mogelijk vallen er meerdere websites en apps onder de verantwoordelijkheid van de organisatie in kwestie. Voor de toegankelijkheidstest is het belangrijk om een overzicht te hebben van al deze digitale producten.  

2. Inventarisatie

Tijdens de inventarisatiefase wordt per website of app gekeken of het haalbaar is om de WCAG AA eisen te halen voor 23 september. Dit wordt gedaan aan de hand van een bondige analyse, waarin onder andere de techniek achter de website, externe systemen en redactieleden onder de loep worden genomen. 

3. Toegankelijkheidsonderzoek

In dit onderdeel van het proces wordt per website een toegankelijkheidsonderzoek uitgevoerd. De specialisten van Digitaal Toegankelijk.com zullen aan de hand van de WCAG richtlijnen de website handmatig nalopen, om zo de digitale toegankelijkheid te onderzoeken. Stuk voor stuk wordt ieder aspect van de richtlijnen afgewerkt, zodat er een volledig en compleet beeld gevormd kan worden van de huidige situatie van de website. Voor instant resultaten kan de quickscan gebruikt worden. Deze scan geeft een indicatie van de huidige staat van de website, maar geldt niet als volledig onderzoek.

In de praktijk wordt niet alleen de content beoordeeld, maar ook de techniek achter de website. De volledige lijst met eisen wordt in dit artikel op een eenvoudige manier uitgelegd, zodat ook mensen zonder technische kennis de lijst gemakkelijk kunnen begrijpen.

4. Actieplan

De uitkomsten van het onderzoek worden vervolgens gebruikt om een actieplan op te stellen. Organisaties worden geadviseerd om de gehele organisatie te betrekken bij het toegankelijk maken van de website. Dit kan gebeuren door bestuurlijk draagvlak te creëren, te specificeren welke werknemer of afdeling verantwoordelijk is voor welk specifiek onderdeel én door structureel budget en capaciteit te reserveren voor dit onderwerp. 

Per website moet vervolgens gespecificeerd worden wat er moet gebeuren om tot een digitaal toegankelijk product te komen. In dit plan wordt onder andere vermeld wie binnen de organisatie verantwoordelijk wordt voor specifieke onderdelen van het plan, eventuele trainingen die nodig zijn voor werknemers en het continu maken van digitale toegankelijkheid in de processen. Digitaal Toegankelijk.com helpt organisaties bij het opstellen van dit plan.

5. Toegankelijkheidsverklaring

In de toegankelijkheidsverklaring wordt vermeld in hoeverre de website al aan de eisen voldoet en, indien nodig, welke acties worden ondernomen om ervoor te zorgen dat de website volledig toegankelijk wordt. Het opstellen van deze verklaring is verplicht voor (semi-)overheidsinstanties. De volgende gegevens zijn nodig om een toegankelijkheidsverklaring op te stellen:

  • Alle URL’s waar de organisatie verantwoordelijk voor is.
  • De resultaten van het toegankelijkheidsonderzoek.
  • Indien nodig, de planning voor het verbeteren van de toegankelijkheid.
  • De naam en functie van de tekenbevoegde manager of bestuurder.

6. Continue toegankelijkheid

Digitale toegankelijkheid is geen project dat eenmalig opgezet wordt, het is een continu proces. Vandaar dat het van belang is om regelmatig de toegankelijkheid van digitale producten te blijven testen. Vanuit de overheid is het verplicht om de toegankelijkheidsverklaring minimaal jaarlijks te vernieuwen. Niet alleen de verklaring kent een beperkte houdbaarheidsdatum, ook de resultaten van een toegankelijkheidsonderzoek mogen niet ouder zijn dan 2 jaar.

Toegankelijkheidsonderzoek aanvragen

Zonder technische kennis kunnen de webrichtlijnen van de WCAG overweldigend overkomen. Digitaal Toegankelijk.com helpt organisaties op meerdere manieren bij het voldoen aan deze richtlijnen. De eerste stap naar een digitaal toegankelijke website is het laten uitvoeren van een toegankelijkheidsonderzoek. Neem contact met ons op om vrijblijvend meer te weten te komen over de mogelijkheden die dit onderzoek uw organisatie kan bieden. 

Maak ook jouw website of app toegankelijk!

We komen graag langs om te bepalen welke stappen jullie kunnen zetten richting een toegankelijk product

Afspraak maken
Digitaal toegankelijk

Onderzoek: apps van supermarkten voor blinden en slechtzienden

Door Apps & Websites, Blind, Onderzoek, Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

Tijdens de corona crisis zagen supermarkten een enorme stijging in het aantal online shoppers. Om aan deze toenemende vraag te voldoen hebben veel supermarkten extra personeel in dienst genomen om het logistieke aspect van de online bestellingen te ondersteunen. Helaas hebben supermarkten niet gelet op de digitale toegankelijkheid van de apps die gebruikt worden om online boodschappen te doen. Hierdoor is het niet voor iedereen mogelijk om thuis via een app boodschappen te bestellen.

Klanten die, vanwege bijvoorbeeld een visuele beperking, gebruik maken van een schermlezer, lopen vaak tegen obstakels aan in de apps van supermarkten. Digitaal Toegankelijk.com bracht samen met Charissa Kalloe de digitale toegankelijkheid van 12 supermarkten in kaart. De apps die getest zijn, behoren toe aan supermarktketens Albert Heijn, Plus, Dirk, Lidl, Coop, Deen, Ekoplaza, Jumbo, Spar, Aldi, Hoogvliet en DekaMarkt. 

Charissa is zeer slechtziend en maakt daarom veel gebruik van Apple’s VoiceOver. Ze heeft de hindernissen die ze tijdens het gebruik van de schermlezer ondervindt gedeeld met het testteam. De testen zijn op basis van deze informatie afgenomen. Naast het feit dat ze haar ervaring gedeeld heeft, is ze ook verantwoordelijk voor 8 van de 12 testen.

Tijdens de test werd gekeken hoe de apps via Apple’s schermlezer VoiceOver te gebruiken zijn. Diverse aspecten van het online boodschappen doen kwamen aan bod, zoals het zoeken naar producten, het toevoegen van producten aan het winkelmandje en het daadwerkelijk bestellen. Voor een groep mensen vergen deze stappen nog altijd onnodig veel energie. Bij sommige supermarkten was het zelfs helemaal niet mogelijk om met behulp van een schermlezer de app te gebruiken. 

Appie App

Bij de app van Albert Heijn was vooral het begin verfrissend vergeleken met de andere apps. Zo zijn alle knoppen gelabeld op het beginscherm, waardoor deze goed voorgelezen worden. Het zoeken van een product gaat ook goed en tevens is het mogelijk om met VoiceOver het gezochte product toe te voegen aan de winkelmand. Bij het zoeken worden er suggesties gegeven op basis van de ingetypte karakters en ook dat werkt goed. De volledige productnaam, prijs en gewicht worden in één keer benoemd. Ook enkele productkenmerken en informatie worden benoemd.

De zigzagbeweging waarmee VoiceOver gebruikers normaalgesproken naar het vorige scherm kunnen gaan werkt helaas niet. Het was even zoeken naar de volledige productenlijst, maar uiteindelijk is deze gevonden onder het tabje ‘meer’ rechtsonderaan de pagina. Hier staat de knop producten met alle categorieën. De locatie van deze lijst is enigszins onlogisch en daardoor moeilijk te vinden.

Binnen de producten die hier staan, wordt netjes omschreven wat de gebruiker aantreft en voor welke prijs. Deze zijn weer makkelijk toe te voegen aan de winkelmand.

Het toevoegen aan de winkelmand kan op twee manieren. Als het product nog niet is toegevoegd, kan het toegevoegd worden door er dubbel op te klikken. Daarnaast kan de gebruiker het getal dat het aantal producten geeft omhoog vegen om een veelvoud van de producten aan de mand toe te voegen.

Al in het beginscherm staan onderaan 5 tabjes waar onder andere ook het boodschappenlijstje te vinden is. Als de knop ‘mijn lijstje’ geselecteerd wordt, wordt er opgelezen hoeveel producten er op het lijstje staan. Helaas werkt dit niet wanneer een andere knop, zoals ‘bonus’, aan wordt geklikt en daarna op ‘mijn lijstje’ wordt geklikt. Daarnaast worden prijzen opgelezen zoals ze ook gelezen worden en is er een totaalprijs vermeld.

Er is ook een knop met ‘recepten’. Als deze optie aangeklikt wordt en een vinger over het scherm bewogen wordt, lijkt het alsof de app denkt dat er wordt gescrold. Hierdoor kunnen de recepten niet aangeklikt worden. Als er vanaf boven steeds naar beneden geveegd wordt, kunnen de recepten wel aangeklikt worden. Al met al is de Appie van Albert Heijn heel goed te doen.

Conclusie

  • De knoppen zijn juist gelabeld
  • Zoekfunctie werkt goed
  • Productinformatie wordt in één keer opgenoemd
  • De zigzagbeweging werkt niet
  • Productenlijst moeilijk te vinden
  • Recepten kunnen niet gemakkelijk opgelezen worden

Plus

Bij de Plus app moet er eerst een supermarkt in de buurt aangeklikt worden en toestemming geven worden dat Plus de locatie gebruikt. Hierna verschijnt een scherm met een plattegrond waar verschillende plaatsen opgelezen worden. Helaas gebeurt er niets wanneer er op één van die plaatsen geklikt wordt. Helemaal links staat de ongelabelde knop ‘IC Close, mogelijk sluit’ die de gebruiker weer naar het beginscherm stuurt.

Na het kiezen van een supermarkt zonder te weten in welke plaats deze is, komt de gebruiker op het startscherm. Het eerste dat wordt opgelezen is een zoekveld. De zoekfunctie werkt naar behoren. 

De zoekresultaten geven ook een compleet beeld van het product. Dat wil zeggen, de naam, de prijs en het gewicht. De ingrediënten, voedingswaarde en allergieën worden voorgelezen door VoiceOver. Het vervelende is wel dat je eerst langs al deze informatie moet navigeren, voordat je de knop ‘toevoegen’ tegenkomt. Na het toevoegen verandert de ‘toevoegen’ knop in de ongelabelde knop ‘IC plus’, waarmee het aantal verhoogd kan worden. 

Onderaan de app staan verschillende tabjes die niet worden uitgesproken door VoiceOver. Als je één van die tabjes selecteert, vertelt VoiceOver wel wat er mogelijk staat. Helaas gaat dit alleen op voor de tab met de zoekfunctie. Bij de andere tabs zegt VoiceOver echter niets behalve dat het geselecteerd is. Hiermee kan een gebruiker van een schermlezer eigenlijk niets behalve op de gok een tab aanklikken.

Op de homepagina zie je producten die ervoor zorgen dat je boodschappen gratis worden bezorgd. Het zijn een aantal producten die horizontaal naast elkaar staan. Wanneer er doorheen genavigeerd wordt, wordt het volgende opgelezen:

‘Gratis bezorging, gratis bezorging, gratis bezorging, gratis bezorging, gratis bezorging.

Bij €10, bij 3 stuks, bij €10, bij €10, bij €10.

Aquarius, Capri-sun en Fuze Tea, Leffe, Hertog-Jan, Corona en Hoegaarden, Lay’s Oven, Sun Breaks, Snack a Jacks en Quaker Cruesli en nog 2 productgroepen.’

VoiceOver leest het per regel of rij terwijl het setjes van 5 zijn. Wat heel verwarrend is.

Screenshot van de app van Plus
Op de homepagina staat er op een gegeven moment ook ‘veilig boodschappen doen’. Hier vind ik informatie over boodschappen doen ivm de huidige corona situatie. Als er op de knop ‘meer informatie’ wordt gedrukt, wordt de gebruiker naar de website geleid. Dit werkt goed.

De zigzag functie werkt de ene keer wel en de andere keer niet. Als er, ‘IC nav close’ knop staat of ‘IC arrow left mogelijk vorige’, om een scherm af te sluiten, werkt het niet. Als er een knop ‘ aanbiedingen terug knop’ staat, werkt het wel. Dit heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat de knop de ene keer wel is gelabeld en de andere keer niet.

Er bestaat ook een optie om met de microfoon zoekopdrachten in te geven. Helaas stopte VoiceOver toen ik dit aanzette. Deze optie is in combinatie met VoiceOver helaas niet te doen.

Naast dat het beginscherm erg rommelig is, is het dus wel mogelijk om via een omweg producten in het winkelmandje te krijgen. Het is te doen, maar of het ook echt handig is, is de vraag.

Conclusie

  • Opstarten van de app gaat moeizaam met VoiceOver
  • Bij veel (belangrijke) knoppen ontbreekt een label
  • Zoekfunctie werkt naar behoren
  • Productinformatie wordt in het geheel opgelezen
  • Producten toevoegen aan het mandje gaat moeilijk
  • Acties zijn niet toegankelijk
  • De voice functie is niet bruikbaar in combinatie met een schermlezer

Dirk

Na het openen van de Dirk app wordt direct een melding weergegeven om toestemming te geven voor mijn locatie. Hierna verschijnt een plattegrond te zien om de dichtstbijzijnde winkel te kiezen. Na de ervaring met de Plus app is gekozen om direct naar het eind te scrollen. Onderweg komt de gebruiker de knop ‘Dit is mijn Dirk’ tegen.

Het welkomstbericht vormt direct een uitdaging. Als naar links of rechts geveegd wordt, leest de schermlezer op dat de gebruiker niet verder kan, terwijl er zichtbaar is dat er meerdere pagina’s zijn. De gebruikelijke methode om door zo’n slider te navigeren, met drie vingers, werkt hier niet. Een alternatieve manier van dubbel tikken en vasthouden werkt wel. Dit geeft wel aan hoe weinig toegankelijk de Dirk app is.

Hierna komt het beginscherm, dat begint met een knop die niet gelabeld is. Als daar op geklikt wordt blijkt het de boodschappenlijst te zijn. Naast de ongelabelde knop, wordt ‘0’ dus wat er in het lijstje terecht komt.dus dat is dan wat er in het lijstje terecht komt.

Na verder navigeren worden er 2 knoppen gevonden om producten te zoeken, namelijk ‘home search icon Dirk’ en ‘Home speech icon Dirk’. Als de zoekfunctie met stem geopend wordt, wordt de VoiceOver stem ook weer gedempt en is deze stem niet meer te horen. Dit werkt dus niet.

De normale zoekfunctie werkt prima en laat ook weer de suggesties zien. In de Dirk app wordt een geheel bedrag weer in delen opgesplitst. Daarnaast wordt ook het gewicht benoemd bij het product. Door middel van de ‘plus icon mogelijk voeg toe’ knop, kan het product worden toegevoegd aan mijn lijst. Als hetzelfde product nogmaals toegevoegd moet worden, blijkt dit een stuk lastiger te zijn. Tijdens het heen en weer navigeren wordt de ‘plus icon’ de ene keer wel en de andere keer niet voorgelezen.

De ingrediënten, voedingswaarde en omschrijving worden wel goed weergegeven.

De zigzag functie werkt hier ook niet. De tabs onderaan het beginscherm worden goed voorgelezen door VoiceOver. Tevens is de folder ook niet toegankelijk in de Dirk app.

Als er gekozen wordt voor de tab producten, worden eerst allerlei categorieën opgelezen. Na het selecteren van een desbetreffende categorie, wordt de gebruiker opnieuw verplicht om met VoiceOver te navigeren door alle andere categorieën om naar de producten te gaan die binnen de gekozen categorie behoren. Behoorlijk omslachtig dus.

Eenmaal aangekomen bij de producten, wordt alles afzonderlijk voorgelezen door VoiceOver. De productnaam, 3 en daarna 65 een ‘plus icon’ en daarna 500ml. Allemaal informatie die in één regel zou kunnen. Door het op te splitsen in 3 of 4 keer navigeren wordt het zeer onduidelijk voor gebruikers van schermlezers.

De zoekfunctie werkt goed, de tabs onderaan zijn ook gelabeld helaas is de rest van de app niet prettig om mee te werken.

Conclusie

  • Supermarkt kiezen gaat moeizaam
  • Het welkomstbericht is niet toegankelijk
  • Bij veel knoppen ontbreekt een label
  • De voice functie is niet bruikbaar in combinatie met een schermlezer
  • De zoekfunctie werkt goed
  • De zigzagfunctie werkt niet
  • De folders kunnen niet voorgelezen worden
  • Het vinden van producten gaat moeizaam
  • Productinformatie wordt regel voor regel voorgelezen

Lidl

Het lijkt erop dat de gebruiker verplicht wordt om een filiaal te kiezen om gebruik te maken van de Lidl app. Dit lukt tijdens de test echter niet en maakt de app daarom niet bruikbaar voor mensen met een schermlezer.

Coop

De Coop supermarkten app begint ook met een welkomstbericht met verschillende pagina’s. Hierbij is er ook een slider, maar deze slider werkt niet in combinatie met VoiceOver. Gelukkig werkt de functie om met 3 vingers naar links te vegen wel, waarna de knop ‘ontdek onze app’ verschijnt.

Bij het selecteren van een product, wat redelijk soepel gaat, komt nog een struikelblok aan het licht. De prijzen worden omgekeerd opgelezen. €1,80 wordt opgelezen als 80 en 1, wat zorgt voor veel verwarring. Als er op de knop ‘knop mogelijk voeg toe’ geklikt wordt, krijgt de gebruiker geen feedback of er wel of niet iets in het mandje zit.

Er verschijnt een melding die het belang van het kiezen van de juiste supermarkt toelicht. De knop ‘kies supermarkt’ en zorgt voor een lijst met alle Coop winkels. Ook is hier een zoekfunctie op postcode beschikbaar. De app laat de dichtstbijzijnde Coop supermarkt zien, waarna deze geselecteerd kan worden. Dit gaat een stuk eenvoudiger dan bij Lidl waar praktisch onmogelijk is om een filiaal te kiezen. 

De tabs onderaan de app worden ook goed voorgelezen. Rechtsonder wordt de winkelmand voorgelezen. Dit werkt super! 

Producten in de aanbieding staan onder het tabje aanbiedingen. Het lijkt erop dat dit wordt voorgelezen. Ook hier wordt steeds weer een losse regel voorgelezen, eerst de productnaam daarna het gewicht of aantal en daarna de oude prijs en vervolgens de actieprijs. Het is dus wel veel vegen, maar het werkt wel!

Over het algemeen werkt de Coop app goed, zeker in vergelijking met apps van andere supermarkten. Veel zaken doen het goed met VoiceOver. Het testteam is positief verrast!

Conclusie

  • Het welkomstbericht is niet toegankelijk
  • Prijzen worden omgekeerd voorgelezen
  • Gebruiker krijgt geen feedback als een product aan de winkelmand is toegevoegd
  • Filiaal kiezen gaat soepel
  • De winkelmand wordt opgelezen
  • Producten in de aanbieding worden per regel voorgelezen in plaats van per product

Deen

De volgende supermarkt in het onderzoek is Deen. Deze supermarkt heeft vooral vestigingen in Noord-Holland, maar daarbuiten ook enkele winkels in Flevoland, Utrecht, Gelderland en Overijssel. Het startscherm van de app is al direct niet toegankelijk. De vier elementen die het scherm vullen (boodschappen, bloemen, vers en acties) zijn met Apple’s VoiceOver niet te gebruiken. Daarnaast kan er niet gescrold worden naar de opties onder deze vier categorieën. 

Om boodschappen te doen, moet er dus gebruik worden gemaakt van het (ongelabelde, dus onuitspreekbare) hamburger menu of het menu onderin de app. Het onderscheid dat de app maakt tussen boodschappen, vers en biologisch zorgt voor verwarring, ook voor app gebruikers zonder visuele beperking. Bij de optie ‘vers’ is het heel moeilijk om te navigeren. Zo kent dit gedeelte geen overzicht van categorieën, maar bestaat het uit verschillende losse pagina’s met vlees- en visproducten.

De zoekfunctie is een uitkomst voor het vinden van producten. Echter is het niet mogelijk om, wanneer een product gevonden is, deze vanuit dit scherm toe te voegen aan het winkelmandje. Ook de zigzagbeweging werkt niet in de app. Daarnaast zijn de knopen niet gelabeld, waardoor deze door VoiceOver ingevuld worden. De folders zijn als afbeeldingen geüpload, waardoor deze ook niet met een schermlezer gelezen kunnen. 

Het was tijdens de test vrijwel onmogelijk om het boodschappenlijstje compleet te krijgen. De app van Deen is onbruikbaar met een schermlezer.

Conclusie

  • Het beginscherm is, met uitzondering van de zoekfunctie, niet te gebruiken met een schermlezer
  • Bij veel knoppen ontbreekt een label
  • De indeling van de productcategorieën is onlogisch
  • Producten kunnen moeilijk toegevoegd worden
  • De folders zijn niet leesbaar

Ekoplaza

De app van Ekoplaza leverde helaas geen betere resultaten op. De algemene navigatie met VoiceOver gaat moeizaam. De overzichtspagina’s waar producten op staan zijn praktisch niet te gebruiken. Dit komt vooral doordat het niet duidelijk is wanneer een product in het winkelmandje zit. De schermlezer is niet in staat om dit op te lezen. Daarnaast worden prijzen opgebroken, de hele euro’s en centen worden apart opgelezen. Dit is op zich niet verschrikkelijk (helaas ook niet zeldzaam in apps), wanneer er een oude prijs en een actieprijs naast elkaar staan wordt het pas echt onduidelijk. Neem de schermafbeelding hieronder. De schermlezer leest hier eerst ‘1’ op, gevolgd door ‘2’ en ‘99’ waarna de schermlezer eindigt met 25. 

Screenshot van de app van Ekoplaza

Het is onmogelijk om op te maken wat de prijs van producten is. Daarnaast wordt ieder onderdeel van een product (zelfs het productnummer) los opgelezen. Hierdoor weet een gebruiker niet welke prijs bij welk product hoort. De app van Jumbo laat zien hoe het anders kan, door zowel het gewicht, de prijs en de naam van een product in één keer op te lezen. 

Verder zijn diverse knoppen niet gelabeld, waardoor veel standaard functies niet te gebruiken zijn voor mensen met een visuele beperking. Denk aan het bepalen van het aantal producten in een mandje of een product als favoriet bewaren. Tijdens de test werd er vaak een doodlopend punt van de app bereikt, doordat ook hier de zigzagbeweging niet werkt waardoor gebruikers niet naar een vorig scherm kunnen springen. 

De gebruikservaring van de app van Ekoplaza met een schermlezer was helaas niet beter dan bij de app van Deen. 

  • De algemene navigatie gaat moeizaam
  • Productpagina’s zijn niet te gebruiken
  • Prijzen worden omgekeerd voorgelezen
  • Productinformatie wordt per regel opgelezen
  • Bij veel knoppen ontbreekt een label

Jumbo

Na kleinere ergernissen en moeilijkheden bleek de app van de Jumbo beter te werken dan eerdere supermarkten uit de test. Om de app te gebruiken moeten gebruikers namelijk inloggen of een winkel kiezen. De knop die gebruikt wordt om een specifieke winkel te kiezen is om te beginnen niet gelabeld. Daarnaast is het niet mogelijk om een winkel te zoeken zonder locatievoorzieningen aan te zetten, wat zonder schermlezer wel mogelijk is. 

Overige knoppen zijn beter gelabeld en daardoor gemakkelijker te gebruiken. De grootste plus van Jumbo zit hem in het feit dat producten in het geheel voorgelezen worden, dus inclusief prijs, gewicht en naam. Helaas is de knop voor het toevoegen van een product aan de winkelmand niet gelabeld, waardoor deze op de gok gebruikt moet worden.

In de app geeft Jumbo de veelbelovende optie om via spraak boodschappen te bestellen. Dit geeft aan dat Jumbo het belang van digitale toegankelijkheid inziet. Helaas was deze functie op het moment van de test niet bruikbaar. 

Over het algemeen is de online winkelervaring van Jumbo redelijk toegankelijk. Toch zijn er ook voor deze supermarktketen nog steeds verbeterpunten.

Conclusie

  • Het kiezen van een filiaal gaat moeizaam
  • Knoppen zijn redelijk goed gelabeld
  • Productinformatie wordt in het geheel opgelezen
  • Knop voor het toevoegen van producten is niet gelabeld
  • De voice functie is niet bruikbaar in combinatie met een schermlezer

Spar 

De enige Nederlandstalige app van Spar in de App Store, Spar City, was ten tijde van de test niet te gebruiken. Om de app te kunnen gebruiken moet de gebruiker een account aanmaken. Dit was vanwege een foutmelding niet mogelijk.

Aldi

De app van Duitse prijsvechter Aldi is helaas niet zo toegankelijk. Net als bij andere supermarkten zijn veel knoppen niet gelabeld, zoals de knop om producten aan het boodschappenlijstje toe te voegen, en worden aanbiedingen als afbeeldingen geüpload zonder dat ze van een alternatieve beschrijving voorzien zijn. Dit maakt het begrijpen van de app met behulp van een schermlezer niet gemakkelijk. 

Screenshot van de app van Aldi Helaas blijft het gebruik van afbeeldingen niet beperkt tot alleen de aanbiedingen. Ook de grote banner ‘Belangrijke informatie’ leidt naar een onleesbare afbeelding waarin belangrijke informatie omtrent het coronavirus staat. Voor mensen met een visuele beperking is het via de app dus niet mogelijk om regels en restricties omtrent winkelen in de supermarkt op te vragen.

Het samenstellen van een boodschappenlijstje gaat niet zonder slag of stoot. De producten zijn onderverdeeld in categorieën als ‘verse groente en fruit’ en ‘Aziatisch assortiment’, maar niet in subgroepen. Hierdoor moeten 6 pagina’s doorzocht worden om tomaten te vinden. Doordat de knop voor zoeken niet gelabeld is, wordt handmatig zoeken naar producten de gebruiker niet makkelijk gemaakt.

Het is wel mogelijk om met een schermlezer boodschappen te bestellen bij de Aldi, maar de winkelervaring is verre van prettig.

Conclusie

  • Bij veel knoppen ontbreekt een label
  • Afbeeldingen zijn niet voorzien van een alternatieve beschrijving
  • Belangrijke informatie omtrent corona kan niet voorgelezen worden
  • Boodschappenlijstjes samenstellen gaat moeizaam

Hoogvliet

Na het opstarten van de app van Hoogvliet komen enkele informatieve berichten in het scherm. De knoppen om naar het volgende bericht te gaan zijn niet gelabeld, gelukkig vult VoiceOver deze in met ‘mogelijk pijl naar rechts’. De app kan met en zonder account gebruikt worden. Helaas is het niet mogelijk om een winkel te selecteren wanneer de schermlezer geactiveerd is. Hierdoor is de app per definitie niet te gebruiken zonder account voor gebruikers met een schermlezer. 

Screenshot van de app van Hoogvliet

Als de schermlezer wordt uitgezet, de app geconfigureerd wordt en de schermlezer weer geactiveerd wordt is deze wel te gebruiken. Onderstaand scherm is het eerste dat gebruikers van de app horen.

Het zoekveld werkt naar behoren, de overige onderdelen van het startscherm helaas niet. Om te beginnen kan de schermlezer niets herkennen van het scherm, omdat de reclame van de bananen en de knoppen en banners daaronder niet gelabeld zijn. Daarnaast is het niet mogelijk om naar de onderdelen hieronder te scrollen, wat voor gebruikers zonder schermlezer wel mogelijk is. 

De zoekfunctie werkt wel, waardoor er wel producten gezocht kunnen worden. Helaas laat Hoogvliet hier ook veel steken vallen. Zo is de knop die gebruikt wordt om producten aan het winkelmandje toe te voegen is niet gelabeld. Productinformatie is gekoppeld, waardoor deze in één rits wordt opgelezen. Dit zorgt ervoor dat het duidelijker is welke prijs bij welk product hoort en zijn andere eigenschappen makkelijker aan het product toe te kennen. De prijs wordt echter omgekeerd opgelezen, zo kost een pak cherry tomaten 49,1 in plaats van 1,49. 

In het boodschappenlijstje is het met een schermlezer niet mogelijk om het aantal producten naar boven aan te passen, slechts naar beneden. 

De boodschappen app van Hoogvliet is niet met een schermlezer te gebruiken. Ook wanneer de schermlezer tijdelijk wordt uitgeschakeld zodat de app wel gebruikt kan worden, blijft het zeer moeizaam om hier digitaal boodschappen te doen.

Conclusie

  • Het startscherm kan niet bediend worden
  • Bij veel knoppen ontbreekt een label
  • Het selecteren van een winkel is niet mogelijk met schermlezer
  • De zoekfunctie werkt naar behoren
  • Prijzen worden omgekeerd opgelezen
  • Functies van het boodschappenlijstje werken niet

DekaMarkt

Bij de app van DekaMarkt verschijnt een zelfde slider als in de app van Dirk. Deze slider werkt niet op de traditionele manier, wel met de alternatieve methode. Dit is uiteraard alles behalve toegankelijk. Gebruikers die deze alternatieve methode niet kennen, zullen de app verlaten zonder deze te kunnen gebruiken. 

De slider op het beginscherm van de app kan niet worden voorgelezen. Niet alleen staan hier aanbiedingen, ook de belangrijke maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus worden hier vermeld. Deze zijn voor gebruikers van VoiceOver dus niet te begrijpen.

Een ongelabelde knop ‘speech item Deka knop’ wijst de gebruiker op de mogelijkheid om via de microfoon boodschappen te bestellen. Helaas is ook bij Dekamarkt deze functie niet beschikbaar. Na enig navigeren blijkt dat dit niet de enige knop is die niet is voorzien van een label. Bij vrijwel iedere knop moet VoiceOver invullen wat de functie van de knop is, zo ook bij het toevoegen van een product aan het boodschappenlijstje. Gebruikers krijgen ook geen feedback als er een product is toegevoegd. Omdat de boodschappenlijst gelabeld is als ‘knop’ is het ook moeilijk om deze lijst te vinden.

Eenmaal in het boodschappenlijstje wordt het de gebruiker wel makkelijker gemaakt. Producten die hier staan worden in het geheel voorgelezen en hier is een goed-werkende zoekfunctie beschikbaar.

Al met al is de app van DekaMarkt zeer moeilijk te gebruiken met een schermlezer.

Conclusie

  • Het welkomstscherm is niet toegankelijk
  • De afbeeldingen kunnen niet worden opgelezen
  • Bij veel knoppen ontbreekt een label
  • De voice functie is niet bruikbaar in combinatie met een schermlezer
  • Geen feedback wanneer een product is toegevoegd aan het mandje

Online boodschappen doen met een schermlezer

De resultaten van het onderzoek zijn eigenlijk schokkend. Zo zijn apps van meerdere landelijke supermarktketens niet te gebruiken via een schermlezer, waardoor deze voor een grote groep blinden en slechtzienden niet toegankelijk zijn. Het is duidelijk dat er tijdens het creëren van de apps geen rekening is gehouden met deze groep. Standaardfuncties die niet werken blijken eerder regel te zijn dan uitzondering. Ook wordt er verzaakt om een van de meest simpele mogelijkheden voor een toegankelijke app in te zetten; het labelen van knoppen. 

Er was niet één app die een optimale gebruiksvriendelijk bood. Wel waren er twee apps die boven de andere uitsteken. De supermarkt die de test ‘gewonnen’ heeft is Coop supermarkten, gevolgd door de apps van Jumbo en Albert Heijn. Echter, uit het onderzoek blijkt dat beide apps talloze verbeterpunten kennen.

Digitale toegankelijkheid voor apps

Eerder schreven we al dat het internet slecht toegankelijk is voor blinden en slechtzienden. Dit onderzoek wijst uit dat ook alledaagse taken als boodschappen doen online niet voor iedereen even eenvoudig zijn. In de praktijk zijn de struikelblokken die hierboven beschreven zijn vaak eenvoudig op te lossen. 

Het belangrijkste aspect bij het ontwikkelen van digitale producten is de gebruikservaring van mensen met een beperking. Door dit in de praktijk te laten testen zijn bedrijven en (semi)overheidsorganisaties zeker van de toegankelijkheid van apps en websites. Om direct aan de slag te kunnen kan dit artikel met praktische tips voor het optimaliseren van websites voor gebruikers van schermlezers gebruikt worden. Via onderstaande knop is het mogelijk om direct contact op te nemen met specialisten van Digitaal Toegankelijk.com voor advies op maat.

Digitaal toegankelijk

Onderzoek: hoe digitaal toegankelijk zijn Nederlandse banken?

Door Apps & Websites, Onderzoek, WCAG Geen Reacties

Banken hebben een brede doelgroep en willen deze vanzelfsprekend ook op het internet diensten kunnen verlenen. Voor mensen met een beperking is helaas nog steeds niet altijd zo vanzelfsprekend. Nog te vaak bieden websites deze groep niet dezelfde mogelijkheden als andere gebruikers. Ook de websites van Nederlandse banken hebben nog verbeterpunten op dit gebied. Benieuwd hoe de ING, de Rabobank, ABN AMRO, Knab en Triodos hun online dienstverlening inclusiever kunnen maken? Hieronder staan de belangrijkste bevindingen uit het onderzoek opgesomd.

Contrast

De homepage van de ING oogt op het eerste gezicht goed. De informatie is duidelijk ingedeeld en er springen geen animaties of video’s in beeld wanneer de pagina geopend wordt. Een snelle check op contrastratio levert wel een negatief resultaat op: ING oranje met witte tekst zorgt voor onvoldoende contrast. Deze ratio (3.0) is namelijk lager dan de 4,5 die wordt aanbevolen. Met name bezoekers met kleurenblindheid kunnen problemen ondervinden om tekst van achtergrond te onderscheiden wanneer de contrast ratio te laag is. 

De Rabobank scoort op contrast een stuk beter dan de ING, met een ratio van 17 voor de algemene tekst en koppen. Rabobank-oranje scoort, net als ING-oranje, niet voldoende. Ook deze kleur oranje heeft een contrast ratio van 3. 

Verder is de structuur die de website van Rabobank biedt duidelijk. Onder de banner worden 8 opties aangeboden, die te zien zijn in de afbeelding hieronder. Door overzichtelijke en rustige menustructuren aan te bieden, wordt het voor iedereen makkelijker om door de website te navigeren.

Overzicht van menu van de Rabobank

De ABN AMRO is de eerste bank in de lijst die (bijna!) volledig voldoet aan de richtlijnen omtrent contrast van de WCAG. Alleen de banner onderaan de site (Service en Contact) voldoet niet aan de minimale ratio van 4,5. 

Knab profileert zich als online bank, dit betekent dat Knab niet hoeft te letten op de toegankelijkheid van fysieke banken die bezocht worden. In theorie kan de volledige aandacht dus besteed worden aan het toegankelijk maken van de website. Helaas is de realiteit minder rooskleurig. Een groot gedeelte van de tekst op de homepage voldoet niet aan de contrast ratio. Gelukkig is dit een van de meest ernstige gebreken van de site op het gebied van digitale toegankelijkheid.

Triodos vermeldt zelf al dat de website is gebouwd met digitale toegankelijkheid in gedachten. Dit is terug te zien aan de resultaten. De bank is namelijk de enige op de lijst waar alle contrast ratio’s hoger zijn dan 4,5 en dus voldoen aan de richtlijnen. Meer lezen over deze eisen? Bezoek dan onze pagina met uitleg van de WCAG richtlijnen.

Navigeren met toetsenbord

Voor internetgebruikers met een verminderde mobiliteit of verminderd zicht is het gebruik van een toetsenbord in plaats van een muis een uitkomst. Deze groep is op het web vaak afhankelijk van websites die te navigeren zijn via een toetsenbord. Door duidelijk aan te geven op welke knop de gebruiker zich momenteel bevindt, wordt het gebruik van een toetsenbord voor navigatie versimpeld. Dit kan gedaan worden door een rand om de huidige knop te plaatsen, of een lichte wisseling in kleur aan te brengen.

De website van ING is eenvoudig te gebruiken met slechts een toetsenbord. Echter is het niet duidelijk op welke knop of link de gebruiker zich momenteel begeeft. Andere banken doen dit beter.

Ook de Rabobank is met slechts een toetsenbord ook goed te gebruiken. Zodra een gebruiker op de website belandt en ‘tab’ indrukt, verschijnt er een extra banner. Deze banner geeft de gebruiker de mogelijkheid om direct naar de content of de footer te springen, zonder daarvoor meerdere keren op tab te hoeven drukken.

Voorbeeld van een 'skip to main content' gedeeltee Net als op de websites van de andere banken is ABN AMRO digitaal te bezoeken met slechts een toetsenbord. Toch is er ruimte voor verbetering. 

Net als de andere banken is de website van Knab ook te gebruiken met een toetsenbord. Alleen bij de links onderaan, in de footer, is het niet duidelijk welke link geselecteerd wordt. Dit komt de toegankelijkheid van de website niet ten goede, helemaal niet omdat hier juist de belangrijkste links vermeld staan. De bank kan dit eenvoudig oplossen door het geselecteerde item een andere kleur te geven en te onderstrepen.

Triodos heeft net als de Rabobank speciale hyperlinks die verschijnen wanneer het toetsenbord wordt gebruikt om door de site te navigeren. Zo kunnen gebruikers kiezen of ze de hoofdnavigatie willen gebruiken of direct door willen naar de hoofd content.

Afbeeldingen voor blinden en slechtzienden

Mensen die blind of slechtziend zijn, zijn afhankelijk van alternatieve beschrijvingen van afbeeldingen om deze te kunnen begrijpen. Als afbeeldingen geen alternatieve beschrijving hebben, bestaan deze dus niet voor blinden. 

De afbeeldingen op de homepage van de ING beschikken niet over zo’n alternatieve beschrijving. Op de ING na hebben de overige banken de alternatieve beschrijvingen van afbeeldingen op orde. Alle foto’s, illustraties en andere afbeeldingen op de homepage zijn voorzien van deze beschrijving.

Toegankelijke hyperlinks

Links, vooral knoppen zonder tekst, kunnen toegankelijker gemaakt worden door in de code een titel mee te geven aan de knop. Zo weten schermlezers wat de gebruiker kan verwachten als deze op de knop klikt. Alle banken in het lijstje laten op dit veld steken vallen.

Tot 200%

Volgens een van de richtlijnen van de WCAG moet een website tot 200% vergroot kunnen worden en nog steeds functioneel en visueel aantrekkelijk zijn. Dit is vereist, zodat gebruikers met een visuele beperking het formaat van tekst kan aanpassen. Op deze pagina staan de WCAG richtlijnen uitgelegd in toegankelijk taalgebruik. Alle banken in dit onderzoek voldoen aan deze richtlijn.

Ondertiteling van video’s

De video’s die ING geüpload heeft naar het YouTube kanaal, LinkedIn en Facebook zijn veel voorzien van ondertiteling. Helaas zijn niet alle video’s’ getranscribeerd, waardoor mensen met een auditieve beperking de video’s niet kunnen begrijpen. Een kwalijke zaak, omdat er ook informatieve video’s zonder ondertiteling online staan.

De digitale video’s van ABN AMRO, Rabobank en Knab zijn in lijn met die van de andere banken. Op YouTube wordt er nog te vaak geen ondertiteling gebruikt, op social media is wel vrijwel iedere video te volgen zonder audio. Bij Triodos was er slechts een enkele video op het YouTube kanaal die niet ondertiteld was.

Digitale toegankelijkheid in de praktijk

Veel van de benodigde wijzigingen die hierboven benoemd zijn, zijn redelijk eenvoudig toe te passen. De eerste stap in het toegankelijk maken van een website of app, is weten wat er moet gebeuren. Digitaal Toegankelijk.com helpt bedrijven, organisaties en gemeenten bij het ontwerpen en realiseren van toegankelijke online producten. Meer weten over hoe wij dit doen? Bezoek dan de pagina met informatie over ons werk of neem contact op via onderstaande knop.

Maak ook jouw website of app toegankelijk!

We komen graag langs om te bepalen welke stappen jullie kunnen zetten richting een toegankelijk product

Afspraak maken