Skip to main content
Een laptop staat open met daarop een rij HTML code weergegeven

Accessible Rich Internet Applications (ARIA) attributen gebruiken voor digitale toegankelijkheid

Door Apps & Websites, Tips & Trics

Developers kunnen ontzettend veel doen om websites toegankelijker te maken. De regelmatige lezer van Digitaal Toegankelijk.nl is ongetwijfeld bekend met best practices zoals het toepassen van de juiste contrast ratio’s, het ondertitelen van ingesloten video’s en het bouwen van een overzichtelijke website-structuur. Bezoekers van een website zullen snel met het blote oog zien of een website aan deze voorwaarden voldoet.

Naast zichtbare verbeteringen kunnen developers ook (op het eerste gezicht) niet zichtbare verbeteringen doorvoeren. Voorbeelden hiervan zijn alternatieve beschrijvingen van afbeeldingen en hyperlinks. Op deze manier krijgen gebruikers van schermlezers mee wat er in afbeeldingen gebeurt of wat het doel van hyperlinks en knoppen is.

In dezelfde categorie van ogenschijnlijk onzichtbare verbeteringen op het gebied van digitale toegankelijkheid, vallen ook Accessible Rich Internet Applications (ARIA) attributen. In dit artikel lichten we de rol van ARIA-elementen bij het toegankelijk maken van websites toe.

vrouw met rood haar zit achter computer te programmeren

Wat zijn ARIA-elementen?

ARIA-elementen worden gebruikt om onderdelen van websites te beschrijven zodat mensen met een (visuele) beperking een beter beeld krijgen van de content. Goed om te weten is dat je ARIA-elementen niet als functionele code moet zien, maar als code die beschrijvend werkt. Simpel gezegd zorgt ARIA ervoor dat mensen met een visuele beperking een webpagina net zo kunnen gebruiken als mensen zonder beperking.

ARIA wordt in de praktijk vooral gebruikt om:

  • Het doel van interactieve web-elementen te beschrijven
  • De structuur van een pagina duidelijk te maken
  • Elementen te beschrijven die live geüpdatet worden, zoals sportstanden
  • Dynamische elementen zoals pop-up schermen te beschrijven

Developers kunnen ARIA-elementen als stukjes code in de broncode van een website plaatsen. ARIA is daarom niet met het blote oog te zien. De groep bezoekers van een website die baat hebben bij ARIA-elementen bestaat vooral uit mensen die een schermlezer gebruiken.

Waarom ARIA-elementen gebruiken?

Maar, wat is het voordeel van het plaatsen van stukjes ARIA op een website? Het positieve effect van deze elementen zit hem vooral in de verbeterde gebruikerservaring voor mensen die afhankelijk zijn van een schermlezer. Deze groep zal gemakkelijk zijn of haar weg kunnen vinden op de website. Goed om te weten voor developers die een budget moeten verantwoorden: een betere gebruikerservaring betekent ook dat webshops meer omzet kunnen draaien, websites bezoekers beter naar commerciële pagina’s kunnen leiden en bezoekers minder snel een website verlaten. Digitale toegankelijkheid zorgt dus ook voor een boost in omzet.

Jongen in de rug gezien is aan het programmeren op twee schermen

Waarom geen ARIA-elementen gebruiken?

De vuistregel ‘Ieder voordeel heb z’n nadeel’ gaat ook hier op, misschien nog wel meer dan normaal. De verkeerde implementatie van ARIA kent een groot nadeel: verwarring en een slechte gebruikerservaring voor gebruikers van een schermlezer. Dit verkeerde gebruik kan op twee manieren worden veroorzaakt: onvoldoende kennis van ARIA en schermlezers of browsers die niet de juiste ondersteuning bieden. Helaas kennen diverse API’s, schermlezers en browsers verschillende methoden om ARIA te ondersteunen. Er bestaat dus geen ‘golden standard’ voor ARIA gebruik. Het wordt aangeraden om de geïmplementeerde ARIA snippers op verschillende browsers/schermlezers te testen.

Tips voor het gebruik van ARIA-elementen

De eerste reden voor incorrect ARIA gebruik, onvoldoende ARIA kennis, kan uiteraard verholpen worden. De volgende tips helpen je om ARIA aan te bieden voor de bezoekers van jouw website. Bekijk voor het meest up-to-date ARIA handleiding op de website van de W3C.

  • Geen ARIA is beter dan slechte ARIA. Zoals eerder benoemd doet onjuist gebruik van ARIA meer kwaad dan goed. Ben je niet zeker over de toepassing van deze elementen op jouw website? Raadpleeg dan een expert en wacht met het toepassen van ARIA tot je zeker weet of de code de gebruikerservaring verbetert.
  • HTML-attributen hebben de voorkeur boven ARIA. Is het mogelijk om web-elementen te beschrijvingen via HTML elementen? Verkies dan deze methode boven ARIA. Gebruik HTML en ARIA niet beiden om elementen te beschrijven, maar beperk je tot één oplossing.
  • Interactieve ARIA-elementen moeten toegankelijk zijn met een toetsenbord.
    Dit zou voor zich moeten spreken. Zorg ervoor dat gebruikers die geen muis gebruiken ook door de ARIA beschrijvingen kunnen navigeren.
  • Zorg voor custom ARIA code. Stukken ARIA-code die je op de websites van de W3C of andere platformen vindt, zijn niet per definitie compatibel met de technologie die jouw website ondersteunt of de schermlezers van de bezoekers van je website. Ontwikkel altijd eigen code snippets voor de meest efficiënte implementatie van ARIA.

Een digitaal toegankelijk contactformulier maken in WordPress

Door Apps & Websites, Tips & Trics

Volgens Marketingfacts is zo’n 35% van het totaal aantal websites op het internet gemaakt met het content managing system (CMS) WordPress. Ook in Nederland is dit CMS flink populair. De populariteit van WordPress zal vooral te danken zijn aan het feit dat de dienst gratis is en vertaald in meer dan vijftig talen.

telefoon ligt op een stapel formulieren. Op de telefoon is een briefje geplakt met de tekst 'Sign here'

Zelf werk ik ook graag met WordPress, om meerdere redenen. Ten eerste zijn WordPress-websites relatief eenvoudig te voorzien van extra modules of functionaliteiten. Het CMS kent een groot aantal (vaak gratis) plugins. Deze aanvullende stukken software stellen de website-eigenaar in staat om bijvoorbeeld extra beveiliging te installeren, de website beter vindbaar te maken op het internet of om een contactformulier op te stellen.

Ondanks dat WordPress een relatief toegankelijk CMS is, gaan developers met contactformulieren dikwijls de mist in op het gebied van toegankelijkheid. Terwijl deze formulieren vaak een belangrijke functie vervullen op een website. In dit artikel licht ik toe hoe je ervoor zorgt dat WordPress contactformulieren voor iedere bezoeker toegankelijk zijn.

Algemene WordPress instellingen

Voordat je aan de slag gaat met het checken en verbeteren van een contactformulier is het verstandig om eerst naar de algemene website te kijken. Is de website bijvoorbeeld te gebruiken met alleen een toetsenbord? Voldoet je website eigenlijk aan de juiste contrastratio’s? En, kunnen schermlezers visuele elementen wel herkennen en oplezen?

Het lijkt overweldigend en dat is het ook wel redelijk. Gelukkig kun je ook zonder (veel) technische kennis redelijk eenvoudig een inzicht krijgen in de toegankelijkheid van je website. Eerder schreef ik een handleiding zelf de toegankelijkheid van je website testen. Daarnaast kun je voor WordPress websites eenvoudig voorzien van extra toegankelijkheidsopties met de WP Accessibility plugin.

Digitaal toegankelijke contactformulieren met Gravity Forms

Voor het toegankelijk maken van formulieren zijn aanvullende stappen vereist. Ondanks dat de broncode achter Gravity Forms voldoet aan de WCAG 2.1 AA, zijn de contactformulieren die deze plugin creëert niet vanzelfsprekend volledig toegankelijk.

Algemene Gravity Forms instellingen

Ga naar de instellingen van Gravity Forms (via het linkermenu in de backend van WordPress) en vink hier de volgende opties aan:

  • CSS uitvoeren: Ja
  • HTML5 uitvoeren: Ja

Formulier-instellingen

Om de instellingen van een los formulier aan te passen klik je in de WordPress backend bij het betreffende formulier op instellingen. Hier vink je de volgende instellingen aan:

  • Plaatsing label: Boven uitgelijnd
  • Plaatsing sub-label: Boven invoer
  • Formulierknop: Hier krijg je de keuze tussen tekst en afbeelding, klik op tekst
  • Formulierknop voorwaardelijke logica knop: vink deze optie niet aan

Ontoegankelijke formuliervelden

Gravity Forms kent een aantal soorten formuliervelden die niet door iedere bezoeker te gebruiken zijn. Deze zijn:

  • Multi-keuzelijst
  • HTML blokken met essentiële tekst
  • Sectie
  • reCAPTCHA V2. Als alternatief kan de anti-spam honeypot optie worden gebruikt, deze is terug te vinden in de formulier-instellingen. Wel een CAPTCHA gebruiken? Lees meer over het maken van een digitaal toegankelijke CAPTCHA.

De instellingen van de formuliervelden

Ook in de instellingen van specifieke formuliervelden zijn er enkele belangrijke punten waar rekening mee moet worden gehouden. Deze vind je wanneer je op een het driehoekje van een veld klikt:
Het scherm waarop de instellingen gekozen kunnen worden voor het invullen van een veld in gravity forms

    • Label veld: vul hier een beschrijving van de tekst in die ingevuld moet worden, bijvoorbeeld ‘e-mailadres’
    • Zichtbaarheid label veld: gebruik altijd een zichtbaar label, gebruik nooit de optie om het label te verbergen
    • Plaatsing beschrijving: selecteer ‘Boven invoer’
    • Aangepast validatiebericht: Schrijf hier een korte beschrijving van de foutmelding, bijvoorbeeld ‘het invullen van je e-mailadres is verplicht’

Toestaan dat veld dynamisch wordt gevuld: vink deze optie niet aan

Met behulp van deze instellingen wordt je contactformulier voor een groter publiek bruikbaar. Toch kan het zijn dat de website of het formulier ondanks deze wijzigingen niet voldoet aan de webrichtlijnen van de WCAG. Om hier zeker van te zijn kan de website getest worden door mensen met een beperking. Op deze manier vallen niet alleen softwarematige gebreken op, maar ook gebruiksvriendelijke valkuilen.

Digitaal toegankelijke contactformulieren met Contact Form 7

Een andere zeer populaire plugin voor het creëren van contactformulieren is Contact Form 7 (CF7). Ook hier zijn de standaardinstellingen van formulieren niet digitaal toegankelijk. Vergeleken met Gravity Forms verschilt de manier waarop de formulieren zijn opgebouwd sterk. Bij Contact Form 7 zijn gebruikers aangewezen op HTML.

De standaard code van CF7 ziet er als volgt uit:

<label> Je naam
    [text* your-name] </label>

<label> Je e-mailadres
    [email* your-email] </label>

<label> Onderwerp
    [text* your-subject] </label>

<label> Je bericht (optioneel)
    [textarea your-message] </label>

[submit “Verzenden”]

 

Om deze code toegankelijk te maken is het van belang om de standaard code aan te passen naar het volgende:

<p><label for=”naam”>Je naam (verplicht)</label> [text* your-name id=”naam”] </p> 

<p><label for=”email”>Je e-mailadres (verplicht)</label> [email* your-email id=”email”] </p>

<p><label for=”onderwerp”>Onderwerp (verplicht)</label> [text your-subject id=”onderwerp”] </p> 

<p><label for=”bericht”>Je bericht</label> [textarea your-message id=”bericht”] </p> <p>[submit “Verzenden”]</p>

 

 

Digitaal toegankelijke WordPress websites ontwikkelen

Digitaal Toegankelijk.nl is dé specialist op het gebied van online inclusiviteit. Wij helpen organisaties en ondernemingen bij het opsporen en verhelpen van problemen op het gebied van digitale toegankelijkheid. Wil je meer weten over het bouwen van een toegankelijke WordPress website? Lees dan verder op de pagina Hoe maak ik mijn WordPress-site digitaal toegankelijk of neem contact op met onze specialisten.

Twee maanden voor deadline: geen enkele geregistreerde (semi-)overheidsapp voldoet volledig aan toegankelijkheidseisen

Door Apps & Websites, WCAG, Wetgeving

Over slechts 8 weken – op 23 juni 2021 – moeten apps van overheidsinstanties voldoen aan het ‘Besluit digitale overheid’. Sinds vorig jaar september gold dit al voor websites, nu moeten overheidsinstanties zorgen dat ook hun mobiele apps voldoen aan de toegankelijkheidseisen. Met de deadline voor de deur zou je verwachten dat overheidsinstanties druk bezig zijn met de toegankelijkheid van hun apps, daar lijkt het echter niet op.

man met rode trui houdt iphone vast

Toegankelijkheidseisen

Om te voldoen aan de toegankelijkheidseisen, moeten apps een zogenaamde toegankelijkheidsverklaring (laten) opstellen voor hun app. In zo’n verklaring is opgenomen in hoeverre de app op dat moment voldoet aan de toegankelijkheidseisenen. Daarnaast wordt in de verklaring gesteld welke acties de organisatie onderneemt om de app toegankelijk te houden, of deze juist toegankelijker te maken. Volgens de overheid is deze verklaring niet alleen een verantwoording aan de politiek, maar ook een uitleg aan gebruikers van de app.

Slechts 22 apps geregistreerd

Deze verklaringen worden gepubliceerd in het Register van toegankelijkheidsverklaringen. In het register zijn momenteel slechts 22 apps geregistreerd. Terwijl de Rijksoverheid alleen al 37 apps in de Appstore heeft, om nog te zwijgen over de 355 Nederlandse gemeentes die allemaal minimaal 1 app hebben. Veel belangrijke overheidsapps missen, zoals de DigiD-app en de Berichtenbox-app van de Rijksoverheid.

Geen enkele app voldoet volledig

Zoals aangegeven, staat in de toegankelijkheidsverklaring vermeld in hoeverre de app op dat moment voldoet aan de eisen. Daarin zijn vier verschillende niveaus te onderscheiden:

A. Voldoet volledig

B. Voldoet gedeeltelijk

C. Eerste maatregelen genomen

D. Voldoet niet

Apps die niet voldoen aan de eisen, hebben enkel een verklaring aangevraagd, nog geen toegankelijkheidsonderzoek gedaan (categorie C) of voldoen simpelweg helemaal niet (categorie D).

Wanneer een app gedeeltelijk voldoet (categorie B), betekent dit dat er een officieel toegankelijkheidsonderzoek is gedaan waaruit is gebleken dat de website nog niet 100 procent voldoet aan de eisen.

Uit het register blijkt dat er van de 22 apps, maar 2 apps zijn die gedeeltelijk voldoen (categorie B) en geen enkele app is die volledig voldoet:

Eerste maatregelen genomen: 11
Voldoet Niet: 9
Voldoet gedeeltelijk: 2
Voldoet volledig: 0

Robert Keus, initiatiefnemer van DigitaalToegankelijk.nl“De afgelopen jaren hebben veel overheden apps in de ban gedaan. Apps zijn namelijk duurder in onderhoud. Daarnaast heeft men de handen vol aan het toegankelijk maken van de website. Zeker met de huidige wetgeving rondom toegankelijkheid denken overheidsinstanties nu wel twee keer na voordat ze apps (door-)ontwikkelen. In mijn ogen is dit heel jammer, apps zijn voor bepaalde toepassingen zeer functioneel. Het is zonde als deze apps niet worden ontwikkeld om deze reden.”

Gratis quickscan

Er lijkt nog een hoop werk te liggen om de deadline van 23 juni 2021 te kunnen halen. Daarom willen we alle (semi-)overheidsinstanties een gratis quickscan aanbieden. Ben je hierin geïnteresseerd? Meld je dan hier aan.

Zelf de toegankelijkheid van een website testen

Door Apps & Websites, Tips & Trics

Het testen van een website op toegankelijkheid kun je op verschillende manier doen. Voor overheidsinstanties is het verplicht om een toegankelijkheidsonderzoek uit te laten voeren door een organisatie die hiervoor bevoegd is, zoals Digitaal Toegankelijk.nl. Ook zonder verregaande technische kennis of programmeervaardigheden is het mogelijk om de toegankelijkheid van een website te peilen. Hierdoor krijg je inzicht in de huidige situatie, zodat je zelf gerichte stappen kunt zetten om de website inclusiever te maken.

meisje met een telefoon in de hand zit bij een laptop en lacht

In dit artikel worden enkele manieren besproken om zelf de toegankelijkheid van een website te testen. De hieronder beschreven methodes geven slechts een indicatie van de toegankelijkheid van een website, ze bieden geen volledig beeld. Voor een volledig beeld is het belangrijk om een toegankelijkheidsonderzoek uit te laten voeren.

Waar moet je op letten?

Zo divers als mensen zijn, zo allesomvattend is digitale toegankelijkheid. Waar moet je op letten bij het testen van toegankelijkheid? Als het de eerste keer is dat je in de wereld van de toegankelijkheid duikt, kan het overweldigend overkomen.

Digitale toegankelijkheid wordt gemeten aan de hand van de webrichtlijnen van de WCAG. Hierin staat per onderdeel van de website beschreven hoe deze zo toegankelijk mogelijk gemaakt kan worden. Zo worden onder andere de content, afbeeldingen, techniek en multimedia van websites besproken. Met deze handige WCAG checklist wordt het nalopen van een website een stuk eenvoudiger. 

Hoe test je de toegankelijkheid van een website zelf?

Maar, hoe loop je de punten van de WCAG na? Hieronder staan verschillende methoden die zonder technische kennis uitgevoerd kunnen worden. 

meisje zit op een gele stoel met een telefoon in de hand

1. Navigatie met het toetsenbord 

Niet iedere internetgebruiker navigeert op dezelfde manier. Het gebruik van een muis is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Voor mensen die een motorische beperking hebben kan het gemakkelijker zijn om het toetsenbord te gebruiken, in plaats van de muis. Check dus of jouw website te gebruiken is met het toetsenbord.

Dit doe je door met de tabtoets naar onderdelen van de site te navigeren. De combinatie shift-tab wordt gebruikt om naar een vorig element te gaan. Het is aan te raden om op deze wijze meerdere pagina’s van de site door te lopen. Probeer bijvoorbeeld eens een contactformulier in te vullen of op een bepaalde pagina te eindigen. (WCAG 2.1.1 & 2.1.2)

Optimalisatie-tips voor navigatie met het toetsenbord

  • Highlight het geselecteerde element met een duidelijk contrasterende kleur. Hierdoor is het eenvoudig te zien welk onderdeel momenteel geselecteerd wordt. In de onderstaande screenshot is een voorbeeld te zien vanuit de header van Digitaal Toegankelijk.nl. (WCAG 2.4.7)
  • Daarnaast is het mogelijk om extra opties te bieden voor toetsenbordgebruikers. Deze verschijnen vaak wanneer iemand een website opent en de tabtoets indrukt. Via deze opties kunnen gebruikers direct naar de hoofdcontent springen, zodat ze niet het hele menu door hoeven te lopen.

Screenshot van de header van Digitaal Toegankelijk.nl, waarin te zien is dat het geselecteerde element gehighlight is door een kader eromheen.

2. Inzoomen 

Om aan de richtlijnen van de WCAG te voldoen, moet de content op je website vergroot kunnen worden tot 200% en daarbij niet aan bruikbaarheid inboeten. Hierdoor stel je bezoekers met een visuele beperking in staat om gebruik te maken van je website. (WCAG 1.4.4)

Optimalisatie-tips voor vergroten tot 200%

Beperk je tijdens het testen niet tot één browser, maar gebruik ook andere browsers. 

3. Toegankelijkheid getest door Lighthouse

Gelukkig hoeft niet alles handmatig getest te worden. Wist je dat er een handige tool voor het testen van digitale toegankelijkheid in Google Chrome zit ingebouwd? Deze tool heet ‘Lighthouse’ en je vindt hem in Google’s Developers Tools. Deze optie is op twee manieren te openen. De eerste optie is door via een klik op de rechtermuisknop naar ‘Inspect’ of ‘inspect element’ te klikken. De tweede manier is via snelkoppelingen vanuit het toetsenbord. Voor Mac computers is dit Control, Command en C, voor Windows computers is dit Control, Shift en I. 

screenshot van de pop-up die je ziet als je klikt op je rechtermuisknop. Je kunt dan kiezen voor 'Inspect' om Lighthouse te openen.

Via de twee pijltjes in de taakbalk kom je bij het de optie ‘Lighthouse’. De pijltjes zijn in onderstaande afbeelding te zien.

Screenshot van het Inspect venster, waarin je vervolgens op Lighthouse kunt klikken.

Eenmaal in het menu van Lighthouse is het mogelijk om de website op toegankelijkheid (Accessibility) te laten testen. Google geeft in het rapport dat volgt foutmeldingen aan voor contrastratio’s, navigatieproblemen, missende beschrijvingen en andere onderdelen uit de WCAG. Naast het benoemen van de problemen worden er ook direct mogelijke oplossingen aangedragen. Handig beginpunt voor het verbeteren van de toegankelijkheid van je website!

4. Screenreaders

Volgens het Oogfonds kent Nederland zo’n 250.000 mensen met een visuele beperking. Deze groep is tijdens het surfen op het net afhankelijk van schermlezers om geschreven content te begrijpen. Deze software leest webpagina’s, WhatsApp-gesprekken en andere apps voor aan gebruikers. Een bekend voorbeeld van een schermlezer is Apple’s VoiceOver. Deze software zit standaard ingebouwd in iPhones. 

handen bij een screenreader

Door zelf een schermlezer te installeren/gebruiken via je laptop of smartphone krijg je enorm veel inzicht in de gebruiksvriendelijkheid van je website. Het is wel belangrijk om je website dan eerlijk te testen en je ogen volledig gesloten te houden. Zo ervaar je de navigatie via een schermlezer het beste.

Alt-tekst

Maar, hoe zorg je ervoor dat schermlezers weten wat er op een website vermeld staat? Software kan immers geen afbeeldingen ‘lezen’. Het eerste punt is afbeeldingen en hyperlinks te voorzien van beschrijvingen. Op deze manier kunnen schermlezers ook visuele content oplezen aan gebruikers. Lees voor tips het artikel over het maken van alternatieve beschrijvingen

Daarnaast is het van belang dat schermlezers begrijpen hoe onderdelen van de website gestructureerd zijn, zodat de content in chronologische volgorde getoond kan worden. Eerder verzamelde we de belangrijkste punten voor optimalisatie voor schermlezers.

Website laten testen

Het ligt voor de hand, maar je gaat de website zelf nooit zo goed kunnen testen als andere gebruikers wel zouden kunnen. De beste (onofficiële) methode om te testen is door de website door iemand met een beperking te laten gebruiken. De kans is groot dat deze testers tegen struikelblokken aanlopen die jij zelf niet had gezien. 

Digitaal Toegankelijkheid.nl verbindt website-eigenaren en testers met elkaar. In een (digitale) testsessie vragen we leden van ons testpanel om hun eerlijke oordeel te geven over jouw website, app of ander digitaal product. Meer weten? Neem vrijblijvend contact met ons op!

Digitale toegankelijkheid: wat is verplicht?

Door Apps & Websites, Tips & Trics, Wetgeving

Informatie over wet- en regelgeving heeft niet het meest toegankelijke karakter. Digitaal Toegankelijk.nl denkt graag mee met organisaties om tot oplossingen voor digitale toegankelijkheid te komen. De verplichtingen op het gebied van digitale toegankelijkheid zijn vaak in beperkte mate bekend bij werknemers van overheidsorganisaties. Op deze pagina vind je een overzicht van de huidige wettelijke verplichtingen rondom digitale toegankelijkheid. 

een deur met een trap ervoor als metafoor voor ontoegankelijkheid

Voor welke organisaties is digitale toegankelijkheid verplicht?

Het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid verplicht overheidsinstellingen om te voldoen aan de webrichtlijnen van de WCAG. Onder deze instellingen vallen staats-, regionale of lokale overheidsinstanties en publiekrechtelijke instellingen. Onder publiekrechtelijke instellingen worden organisaties verstaan die zijn opgericht ten behoeve van het algemeen belang. Overige (commerciële) organisaties zijn op dit moment niet verplicht om aan de criteria te voldoen.

Daar komt echter wel verandering in in 2025, met de European Accessibility Act. Deze wetgeving bepaalt dat onder andere geldautomaten, financiële diensten en e-commerce-bedrijven vanaf dat moment digitaal toegankelijk moeten zijn.

Wat is er verplicht voor websites?

De criteria verschillen per digitaal product. Op dit moment moeten alle overheidswebsites digitaal toegankelijk zijn. Dit houdt in dat deze websites moeten voldoen aan de webrichtlijnen WCAG 2.1 niveau AA. Organisaties moeten in staat zijn om aan te tonen dat hun website(s) voldoen aan deze richtlijnen. 

Daarnaast is het verplicht om een toegankelijkheidsverklaring op de website te publiceren. In deze verklaring staat ten eerste de mate waarin de website toegankelijk is en daarnaast bevat het een planning met daarin de stappen die de organisatie neemt om de toegankelijkheid van de website te verbeteren. 

jonge vrouw van achter gezien met mobiele telefoon

Wat is er verplicht voor mobiele applicaties?

Vanaf 23 juni 2021 moeten mobiele applicaties van overheidsinstanties aan de toegankelijkheidseisen WCAG 2.1 niveau AA voldoen. in het Tijdelijke besluit digitale toegankelijkheid is langer de tijd gegeven om apps van overheidsorganisaties te optimaliseren. Lees hier meer over het toegankelijk maken van mobiele applicaties.

Wat is er verplicht voor intranetten?

Het is niet het meest voor de hand liggende digitale product, maar wel veelvuldig gebruikt door overheden: intranet. Ook intranetten van overheidsinstellingen moeten voldoen aan de toegankelijkheidseisen WCAG 2.1 niveau AA. Lees hier meer over de digitale toegankelijkheid van intranetten.

In deze innovatieve toegankelijkheidsprojecten investeert de EU

Door ADHD, Auditieve Beperking, Autisme, Blind, Cognitieve Beperking, Doof, Doofblind, Visuele Beperking, WCAG, Wetgeving

Het volledig toegankelijk maken van het internet en online producten vereist samenwerking. Niemand is in staat om deze immense klus alleen te klaren. Gelukkig hoeft dit ook niet. Wereldwijd wordt kennis gedeeld om gezamenlijk tot de beste oplossing te komen. Een goed voorbeeld hiervan is de initiator van digitale toegankelijkheid; de World Wide Web Consortium (W3C). 

Deze internationale gemeenschap bestaat uit vrijwilligers, werknemers en adviseurs uit de hele wereld die samen de webstandaarden voor het internet ontwerpen, zoals HTML, XHTML, XML, CSS en de Web Content Accessibility Guidelines, de richtlijnen rondom digitale toegankelijkheid.

Wereldwijd wordt collectief gewerkt aan een inclusiever internet. Ook de Europese Commissie doet dit op verschillende manieren. In dit artikel lees je meer over de rol die Europa heeft bij het creëren van een toegankelijker internet. 

Europese wetgeving op het gebied van digitale toegankelijkheid

De wetgeving van de Europese Unie (EU) met betrekking tot digitale toegankelijkheid vindt zijn oorsprong in de Convention on the Rights of Persons with Disabilities (UNCRPD) van de Verenigde Naties (VN). In artikel 9 van deze conventie is afgesproken dat lidstaten van de Europese Unie de juiste maatregelen treffen om ervoor te zorgen dat mensen met een beperking op een gelijke basis kunnen deelnemen aan de samenleving als mensen zonder beperking. En aangezien het internet een belangrijk onderdeel is van de samenleving, geldt die gelijke basis ook hier. 

Het atomium in Brussel

Aangezien ‘Gelijk meedoen’ een nogal breed begrip is, zijn er initiatieven gestart om concretere richtlijnen op te stellen. De Web Accessibility Directive van 2016 is hier een goed voorbeeld van. In dit initiatief is opgenomen dat websites en apps van overheden uit heel de EU voldoen aan de volgend eisen:

  • Iedere website of app moet voorzien zijn van een toegankelijkheidsverklaring.
  • Websites en apps moeten hun gebruikers de mogelijkheid geven om feedback achter te laten op het moment dat ze toegankelijkheidsproblemen op de website of app tegenkomen. 
  • Lidstaten moeten regelmatig de websites en apps van organisaties uit de publieke sector monitoren en verslag uitbrengen over de resultaten.

Deze actiepunten klinken mooi op papier, maar zonder controle en handhaving zal er in de praktijk weinig veranderen. Uit onderzoek van Digitaal Toegankelijk.nl bleek bijvoorbeeld dat ruim 71 procent van de overheidswebsites niet digitaal toegankelijk zijn.

blonde vrouw in rolstoel op een weg

Investeringen in toegankelijke projecten

Gelukkig werkt de Europese Unie op meerdere manieren aan een toegankelijker Europa. Naast wet- en regelgeving wordt er ook Europees geld geïnvesteerd in innovatieve projecten die streven naar meer mogelijkheden voor mensen met beperkingen. De Europese Commissie financiert projecten die gericht zijn op zowel mensen met een fysieke- als een cognitieve beperking. Centraal in dit project staat digitale inclusiviteit. 

Waar steekt de Europese Commissie dan precies geld in? En – nog belangrijker – welk resultaat levert dit op? Hieronder licht ik enkele persoonlijke favorieten toe uit de lijst met door de EU gefinancierde projecten voor techniek achter toegankelijkheid.

Initiatieven voor mensen met auditieve of visuele beperkingen

1. BlindPAD

Braille is een speciaal voor blinden ontwikkeld lees- en schrijfalfabet. Teksten worden omgezet in stippen, waardoor geschreven boodschappen ook voor mensen zonder zicht begrepen kunnen worden. Dit zal waarschijnlijk geen onbekende techniek zijn. Wat voor mij verrassender was, was het feit dat er geen alternatief voor braille bestaat in de grafische communicatie. 

een bureau met daarop een schermpje met een grafische vorm dat door het blindpad wordt weergegeven in puntjes

Bron foto: Techcrunch

Want hoe leren blinde en slechtziende kinderen bijvoorbeeld wiskundige vormen? Om dit probleem op te lossen, is door een team van specialisten gewerkt aan BlindPAD: een handige tool die grafische informatie omzet naar begrijpelijke informatie voor blinden en slechtzienden. De hardware bestaat uit een vierkante doos met 192 pinnen. Deze pinnen worden door software bestuurd, zodat ze visuele boodschappen over kunnen brengen. 

De Europese Unie heeft het prototype – dat een succes bleek – gefinancierd. In de toekomst hopen de mensen achter BlindPAD dat de hardware in scholen, bij rehabilitatie en bij mensen thuis kan worden ingezet.

Financiering: €1.999.999,-

2. SUITCEYES

Het doel van SUITCEYES is het verbeteren van de onafhankelijkheid van mensen die doofblind zijn. Doofblindheid is wanneer een visuele beperking samengaat met ernstige gehoorproblemen. 

Voor mensen die doofblind zijn is SUITCEYES ontwikkeld. Het product is draagbare hardware die op het bovenlichaam gedragen wordt. Het prototype is gericht op het verbreden van de omgeving, het vergroten van de communicatiemogelijkheden en het verbeteren van de interactiviteit van doofblinden. 

Financiering: € 2.359.963,-

3. ABBI

Een ander innovatief product gericht op het verbeteren van de interactiemogelijkheden van blinden is ABBI. Dit project werkt aan een product dat als een armband gedragen kan worden. De armband geeft de gebruiker auditieve informatie over de omgeving en het eigen lichaam. Hierdoor is de gebruiker in staat om een beter beeld te krijgen van wat er in de directe omgeving gebeurt. Nog belangrijker: het verkleint het risico om buitengesloten te worden.

Financiering: €1.849.995,-

Initiatieven voor mensen met cognitieve beperkingen

1. GABLE

Voor mensen met Cerebrale Parece, de medische term voor een hersenbeschadiging, kunnen alledaagse activiteiten al een obstakel zijn. GABLE heeft als doel om motorische vaardigheden en de hand-oog coördinatie van mensen met hersenbeschadiging te verbeteren. Dat doen ze door middel van een social platform vol met gepersonaliseerde en multiplayer games. Via GABLE kunnen gebruikers online spelen met mensen met een hersenbeschadiging vanuit heel de wereld. Digitale inclusiviteit én verbinding op z’n best!

Financiering: €997.767,50

2. DE-ENIGMA

Sociale robots worden in de wetenschap veel ingezet om tot innovatieve sociale oplossingen te komen. Denk bijvoorbeeld aan sociale robots die eenzame ouderen gezelschap houden en helpen om de cognitieve vaardigheden scherp te houden. Een innovatieve toepassing van social robots is terug te vinden in de oplossing voor kinderen met autisme van DE-ENIGMA.

Een vrouw en een jongetje kijken naar een kaart met gezichtjes met verschillende emoties. Op de achtergond staat een robot, wiens emotie ze proberen af te lezen.

Bron foto: Cordis

Mensen met autisme kunnen zich niet verplaatsen in anderen zoals mensen zonder autisme dat kunnen. Zeker voor kinderen is het moeilijk om te begrijpen wat anderen denken. De robot assistent van DE-ENIGMA helpt kinderen om zich meer in te leven in anderen. Dat doet hij door de kinderen te helpen om verschillende emoties en gezichtsuitdrukkingen te herkennen. Deze vaardigheden kunnen de kinderen later toepassen in interpersoonlijk contact.

Financiering: €3.904.187,75

3. FocusLocus

Ongeveer 7% van de bevolking heeft door ADHD moeite met leren, gedragsproblemen en voelt zich door de beperking buitengesloten. Het FocusLocus project helpt kinderen om de gevolgen van het leven met ADHD te begrijpen en ermee om te leren gaan, wat moet resulteren in zo min mogelijk sociale exclusie.

FocusLocus bereikt dit door kinderen spelenderwijs te laten leren middels gamificatie, waarbij gewerkt wordt aan cognitieve trainingsmethoden die hen helpen om hun mentale en motorische vaardigheden te verbeteren. FocusLocus heeft de software REEFOCUS ontwikkeld, waarmee kinderen online hun cognitieve vaardigheden verbeteren. De oplossing wordt geroemd om de lage kosten, de afwezigheid van bijwerkingen en de aantrekkelijkheid voor kinderen.

Financiering: €999.562.50

Innovatieve oplossingen van Nederlandse bodem

Ook in Nederland bevinden zich noemenswaardige projecten. Eerder spraken wij bijvoorbeeld met Envision, het bedrijf dat artificial intelligence inzet om blinden en slechtzienden te helpen met zien, lezen en het ervaren van de wereld. De Haagse startup stelt blinde gebruikers in staat om hun omgeving te ‘zien’.

Niet alle projecten zijn gericht op de eindgebruikers: mensen met een beperking. Andere technieken stellen juist marketeers en webdevelopers in staat om gemakkelijk hun website digitaal toegankelijk te maken. Neem bijvoorbeeld de Nederlandse startup Aally. Dit bedrijf helpt bedrijven en organisaties om ervoor te zorgen dat hun online omgevingen ook door blinden en slechtzienden gebruikt kunnen worden.

In gesprek met Kees Verhoeven over digitale toegankelijkheid

Door Apps & Websites, Wetgeving Geen Reacties
Kees Verhoeven (bron: Wikipedia)

Kees Verhoeven is in de afgelopen 10 jaar in de Tweede Kamer actief geweest voor D66. In de Kamer was hij onder andere verantwoordelijk voor ICT, Privacy en Cyberveiligheid. Vincent van Digitaal Toegankelijk.nl ging met Kees Verhoeven in gesprek over het belang van digitale toegankelijkheid, de rol van de politiek in de inclusieve samenleving en zijn eigen toekomst nu hij heeft aangekondigd niet terug te keren in de Tweede Kamer.

De afgelopen 10 jaar heeft u in de Tweede Kamer de digitale belangen van Nederland verdedigd. Uw focus op het digitale aspect is goed te merken. Hoe is deze motivatie ontstaan? 

Dat is eigenlijk heel langzaam gegaan, ik heb een achtergrond in het midden- en kleinbedrijf en ging vooral de Kamer in om hun belangen via Economische Zaken en ondernemerschap te dienen. Maar in de economie-portefeuille zaten ook een aantal digitale vraagstukken, zoals netneutraliteit en het downloadverbod. Langzaam maar zeker ben ik mij daar steeds meer in gaan verdiepen. 

Digitale toegankelijkheid van overheidswebsites

Digitaal Toegankelijk.nl zet zich in voor een toegankelijker internet. Dit doen we onder andere door onderzoeken uit te voeren naar hoe het staat met de toegankelijkheid van het web. Uit één van deze onderzoeken bleek dat ondanks de wettelijke verplichting, ruim 70% van de overheidswebsites niet digitaal toegankelijk is. 

Wat kan de overheid doen om ervoor te zorgen dat deze meerderheid alsnog aan de slag gaat? 

Ten eerste vind ik het belangrijk dat de communicatie van overheden voor iedereen toegankelijk is. De laatste tijd is er een trend zichtbaar, waarbij overheden veel communiceren via private diensten. Aan de ene kant is dit logisch, want communicatie vanuit de overheid is belangrijk en moet goed gebeuren. Aan de andere kant zie je ook dat deze kanalen voor mensen een beperking kunnen zijn. Ik vind dat de overheid zo veel mogelijk moet publiceren via publieke kanalen, die voor iedereen toegankelijk zijn.

Een vergelijking met de televisie kan gemaakt worden. Bij de TV geldt namelijk dat een aantal zenders verplicht in het pakket moet worden aangeboden, zodat iedereen deze zenders kan zien. Dat zou ook zo moeten zijn voor bepaalde online kanalen. 

twee mensen op een bank met een afstandsbediening

Hoe kunnen ambtenaren en webdevelopers volgens u aangemoedigd worden om websites daadwerkelijk toegankelijk te maken? 

Als je tegen iemand zegt dat ‘de toegankelijkheid van de website beter kan’, zullen ze het daar waarschijnlijk mee eens zijn. Maar tegelijkertijd zal de prioriteit in hun werk daar niet altijd liggen. In de praktijk wordt de juistheid van de inhoud als belangrijker ervaren. Je ziet vaak dat, met name op ambtelijke afdelingen, de vrees aanwezig is dat er iets op de site geplaatst wordt dat niet klopt. 

Kortom, ik denk dat ze vooral heel erg met de inhoud bezig zijn, wat ik begrijp, maar dat daarnaast de leesbaarheid, toegankelijkheid, of de manier waarop de informatie verspreid wordt, onbewust minder belangrijk wordt gevonden.

Is er volgens u een manier om digitale toegankelijkheid hoger op de agenda van ambtelijke afdelingen te zetten?

Ik denk dat dat te maken heeft met het blijven hameren op het belang van brede toegankelijkheid. Dit is dus ook aan partijen zoals Digitaal Toegankelijk.nl, maar ook aan de politiek. De behandeling van burgers door de overheid is gelukkig een belangrijker onderwerp aan het worden. Goede bereikbaarheid hoort daar zeker bij.

Toegankelijkheid van commerciële diensten

De overheid is gelukkig niet de enige die zich hard maakt voor meer digitale toegankelijkheid. Ook het bedrijfsleven zet flinke stappen. Dat moet ook wel, want In 2025 gaat de European Accessibility Act van kracht. Dit betekent dat onder andere geldautomaten, financiële diensten en e-commerce-bedrijven digitaal toegankelijk moeten worden. Wat denkt u dat er nodig is om dit doel te bereiken?

Bij commerciële diensten speelt de kosten-baten vraag vaak een rol. Dus de vraag of het loont om een product of dienst voor iedereen toegankelijk te maken. Een bedrijf zou kunnen concluderen dat het niet lonend is om de laatste 5% van de mensen ook te bereiken met hun dienst, omdat die 5% misschien wel 20-25% van de investeringen kost.

“Een bedrijf wil natuurlijk in eerste instantie voor zoveel mogelijk mensen bereikbaar zijn. Maar als er met 20% van de kosten 80% van de mensen bereikt kan worden, zal een bedrijf daarvoor kiezen.”

Bij de overheid daarentegen is het bereiken van iedereen in de samenleving een morele plicht. Als bepaalde mensen niet bereikt kunnen worden met informatie over corona, dan snijdt de overheid zichzelf daarmee in de vingers. 

Dus bij commerciële instellingen gaat het om een heel andere vraag. Dan moet je je als overheid afvragen of iets een nutsdienst is, waar je niet zonder kan. Als dat zo is kun je afdwingen dat die commerciële bedrijven hun toegankelijkheid verbeteren. 

Een bedrijf wil natuurlijk in eerste instantie voor zoveel mogelijk mensen bereikbaar zijn. Maar als er met 20% van de kosten 80% van de mensen bereikt kan worden, zal een bedrijf daarvoor kiezen. Terwijl een overheid vanuit de publieke taak, veel verder moet gaan in het bereiken van mensen. Misschien dat er dus hier en daar eisen aan de digitale toegankelijkheid van bedrijven met nutsfuncties moeten worden gesteld.

Hand met pinpas

Kunt u een voorbeeld geven van zulke eisen vanuit de overheid?

Een goed voorbeeld is het bancaire verkeer. In de Tweede Kamer zijn daar vaak discussies over gevoerd waarbij de vraag is ‘moet iedereen digitaal bankieren’ of ‘moet het nog steeds mogelijk zijn om naar de bank te gaan en daar je transacties te verrichten’. Hetzelfde geldt voor het brievenbus netwerk. Zorg je dat iedereen een mail kan sturen via een privaat bedrijf, of houdt je daarnaast de mogelijkheid voor briefverkeer in stand? 

De mening van de Kamer is altijd geweest ‘er moet ook altijd een niet-digitaal alternatief zijn’. Soms zal dat dus ook geleverd moeten worden door de banken, die duidelijk een nutsfunctie hebben. Zij kunnen niet zomaar hun kantoren opheffen.

In de Tweede Kamer benadrukt u het belang van digitale toegankelijkheid. Hoe wordt er in de politiek gereageerd op initiatieven op dit gebied? 

Er zijn partijen die het onderwerp heel belangrijk vinden, maar er zijn ook partijen die het gevoel hebben dat de verantwoordelijkheid bij de mensen zelf ligt. Ik vind dat je de balans moet zoeken en ervoor moet zorgen dat iedereen zaken kan blijven doen met de overheid.

U was lid van de tijdelijke commissie Digitale toekomst. Kunt u de reden achter het ontstaan van deze commissie toelichten?

Het vraagstuk van toegankelijkheid, als onderdeel van een veel breder vraagstuk op het gebied van digitalisering, werd door de politiek te weinig geadresseerd. Of het nu gaat om overheidsdiensten, de grote techbedrijven, cyber security-vraagstukken of de economische digitale positie van Nederland in de wereld; er zijn zoveel onderwerpen waarbij het ongelofelijk belangrijk is dat digitalisering in goede banen wordt geleid. 

De politiek heeft zich daar eigenlijk te weinig mee bezig gehouden de afgelopen jaren. Daarom hebben wij met een aantal collega’s het initiatief genomen om te kijken of we meer grip konden krijgen op het digitaliseringsvraagstuk. Hieronder valt dus ook het onderdeel waar Digitaal Toegankelijk.nl zich hard voor maakt. Waarschijnlijk is het zo dat er na de verkiezingen een vaste kamercommissie digitalisering komt, waarbinnen alle grote digitale onderwerpen zullen worden behandeld. Dat is belangrijk, omdat het de afgelopen jaren vaak versnipperd aan bod kwam.

De commissie heeft onderzoeken uitgevoerd naar kansen en bedreigingen op het gebied van digitalisering. Wat waren de belangrijkste uitkomsten van het onderzoek?

Vooral de kennispositie van de Kamer is belangrijk. De Kamer kan alleen handelen wanneer er voldoende kennis beschikbaar is over het onderwerp. Daar heeft het in de afgelopen jaren nog wel eens aan ontbroken. Dat maakte de discussies vaak een beetje verwarrend en ongrijpbaar.

Vaak verzandde de discussie in details en daardoor werden er geen goede keuzes gemaakt. De kennispositie die de commissie kan behalen en het begrijpen van technologie is heel belangrijk om goede politieke grenzen te stellen en bij te kunnen sturen.

laptop met code

Een van de aanbevelingen aan de Tweede Kamer namens de tijdelijke commissie was het in het leven roepen van een vaste commissie voor Digitale Zaken. Onlangs werd bekend dat deze motie is aangenomen, gefeliciteerd! Waar zal deze commissie zich volgens u in de toekomst mee bezighouden?

Digitalisering is een integraal en veelomvattend onderwerp. Het is relevant voor het onderwijs, de zorg, defensie en de infrastructuur en speelt in alle verticale vakministeries van de Nederlandse overheid een rol. De commissie die gevormd moet worden, moet dus net als bijvoorbeeld de commissie Europese Zaken, de grote digitale hoofdlijnen zien te bepalen. 

Een voorbeeld is de discussie over 5G. Dat zijn de zendmasten die nodig zijn om nog sneller internet te krijgen. Bij de introductie van 5G speelt een economisch belang, een veiligheidsbelang en een gezondheidsbelang. Dat zijn drie onderwerpen die op drie verschillende plekken in de Kamer besproken zijn, zonder een afweging te maken tussen die drie belangen. Terwijl dat juist de kern is van politiek; om belangen af te wegen. Op die manier krijg je geïsoleerde politiek, dat moeten we zien te voorkomen. Daar is de commissie voor nodig.

Toekomst van digitale toegankelijkheid

Naast de huidige plannen wordt in de Tweede Kamer uiteraard ook naar de toekomst van digitale toegankelijkheid gekeken. Onlangs gaf u aan dat u zelf niet meer verkiesbaar bent in 2021. Hoe zou het overheidsbeleid op dit gebied er de komende jaren uitzien, als het volledig aan u zou liggen?

Ik vind de focusverschuiving van met een juridische blik kijken naar de communicatie, naar het betrekken van mensen bij de overheid, belangrijk. Het zou beter zijn als de overheid zich meer toelegt op hoe ze er daadwerkelijk voor de mensen kan zijn.

Een overheid die bang is om fouten te maken, is vaak helemaal geen goede overheid.

In dat kader zou je op het gebied van toegankelijkheid veel meer moeten investeren in de toegankelijkheid van informatie, in plaats van kijken of alles juridisch is afgedekt. Ik snap de beweging, maar dat maakt de overheid steeds angstiger. Een overheid die bang is om fouten te maken, is vaak helemaal geen goede overheid. Je moet ook fouten kunnen maken, mits je ze toegeeft en kan verbeteren. Nu is het zo dat wanneer je een fout hebt gemaakt, je kop eraf gaat, dus dan ga je je indekken. En indekken doe je op basis van inhoud, en misschien wel door minder toegankelijkheid te bieden. 

Dit vereist een omkering van de paradox; in een ideale wereld zou het zo moeten zijn dat de burger de overheid makkelijk kan bereiken. Tegelijkertijd zou de overheid makkelijk bereikbaar moeten zijn als er een fout gemaakt is. Zo zouden ethische hackers bijvoorbeeld makkelijker in gesprek moeten kunnen komen met de overheid.

Vanuit die benadering zou je dan als overheid ook moeten kunnen eisen dat iedere website op een goede manier toegankelijk is, dat dat getoetst wordt en dat sites die onvoldoende scoren ook daadwerkelijk verbeterd moeten worden. 

Zo te horen is het voor digitale toegankelijkheid jammer dat u in 2021 niet meer verkiesbaar bent.

Ik ben zelf wel blij met die keuze, maar dat komt doordat je na 10 jaar in de Tweede Kamer de behoefte hebt om verder te gaan. Waar ik me wel zorgen om maak is dat veel partijen hun digitale kamerleden zien vertrekken en dat er nog niet echt een nieuwe generatie tech-kamerleden op lijkt te staan. Daar zouden we op moeten letten.

In een recent interview gaf u aan dat uw plannen voor na de Tweede Kamer nog onzeker waren. Kunt u inmiddels wat meer vertellen over uw plannen? Wat zou u het liefste doen?

Ik ga zeker door met digitalisering. Dat is een iets wat ik zeker weet. Het onderwerp is nog lang niet af. Ik denk dat ik vanuit een andere positie ook weer andere resultaten kan bereiken. Of dat in het bedrijfsleven zou zijn, of meer in een soort private rol,weet ik nog niet. Maar dat ik doorga op het gebied van digitalisering is zeker.

Dat is goed om te horen! Heeft u een boodschap voor de mensen die met digitale toegankelijkheid bezig zijn?

Ik zou willen zeggen, ook voor jullie, blijf op die deur hameren. Blijf benadrukken hoe belangrijk het is dat iedereen, ook in het digitale tijdperk, toegang heeft tot de informatie en de diensten van de overheid. 

Hannes Wallrafen: De Blinde Fotograaf die zich inzet voor Toegankelijkheid

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

Hannes Wallraven

Hannes Wallrafen is geluidskunstenaar. Hij was fotograaf, maar werd zestien jaar geleden in korte tijd blind en verloor bijna zijn gehele gezichtsvermogen. ‘Ik ben niet stekeblind,’ vertelt hij. ‘Ik zie slechts één procent, eigenlijk alleen het verschil tussen licht en donker. ’ Zijn leven veranderde compleet. Hij bleef niet achter de geraniums zitten, zoals hij zelf zegt, maar ging zich focussen op de ontwikkeling van zijn andere zintuigen, met name op het gehoor.

Auditieve kunstwerken voor mensen met visuele beperking

Hij richtte de stichting “Geluid in zicht” op en vanuit deze stichting zet hij zich in voor toegankelijkheid van gebouwen. ‘Het gaat daarbij om fysieke toegankelijk. Wij hebben ooit een audiomaquette gemaakt voor de Tweede Kamer zodat slechtzienden en blinden door de Tweede Kamer worden geleid.  Men kan horen hoe de zaal eruitziet, waar iedereen zit, wie de architect van de Tweede Kamer was etc. De mensen doen dit door gebruik te maken van twee zintuigen: het gevoel en het gehoor. Zo vormen ze zich een beeld van het gebouw.’

audiomaquette van de tweede kamer

De audiomaquette van de Tweede Kamer

Van het een kwam het ander. Hannes had eerder diverse exposities met zijn fotowerk, en tegenwoordig beschouwt hij zijn auditieve kunstwerken als een ideale manier om mensen met een visuele beperking naar een museum of tentoonstelling te kunnen laten gaan. ‘Natuurlijk kun je in groepen naar een museum, maar vanuit mijn eigen behoefte – ik ga niet graag in een groep door een museum – miste ik de mogelijkheid om als individu een museum of tentoonstelling te bezoeken. Dit is ook waar de stichting zich mee bezighoudt.’ Gelukkig is er een verandering in de museumwereld gaande; toegankelijkheid is hoog in het vaandel komen te staan.’

Van toegankelijkheid van musea tot digitale toegankelijkheid

Op het moment is hij bezig om bij het Museum “Ons’ Lieve Heer op Solder”, een voormalige schuilkerk, gelegen in de binnenstad van Amsterdam, een audiotour te ontwikkelen speciaal voor bezoekers die alleen komen. Het afgelopen jaar diende hij ook een aanvraag in voor de RAAK Stimuleringsprijs. Met deze prijs worden musea gestimuleerd om hun collectie toegankelijk te maken voor mensen met een visuele beperking. De prijs is een initiatief van het Oogfonds en wordt ondersteund door verschillende andere fondsen. Hannes diende een plan in samen met de Hogeschool Amsterdam en een bedrijf dat websites en apps voor musea ontwikkelt (Q42), de toegankelijkheid van een museum te testen. Helaas vielen ze niet in de prijzen.

Het idee liet Hannes echter niet los. ‘Ik heb er vooral behoefte aan om te kijken hoe je vanaf punt “nul” tot een gebruiksvriendelijk ontwerp van een website kunt komen. Je ziet nu dat bestaande websites aan het eind nog een beetje worden gecorrigeerd om te kijken hoe je de website iets toegankelijker kan maken. Maar als je blanco begint met het ontwerpen van een website en je je op verschillende gebruikersgroepen richt, kun je tot een redelijk werkende website komen,’ aldus Hannes.

foto van Hannes Wallraven waarop een wit paard over een tafel springt

De Schimmel, 1992, meest iconische foto van Hannes Wallrafen

Handen ineens slaan voor digitale toegankelijkheid

In diezelfde tijd las Hannes in een blindentijdschrift een interview met de initiatiefnemers van het Platform Digitaal Toegankelijk.nl. Het valt hem op dat er steeds meer bedrijven buiten de structuren van de blindenwereld zijn die zich bezighouden met het vergroten van de toegankelijkheid voor blinden en slechtzienden. ‘Wij, als blinden kunnen met onze hulpvragen naar twee organisaties, de Koninklijke VISIO en Bartimeus. Daar vloeien ook alle overheidsgelden naartoe om ons te steunen en zij nemen ook de toegankelijkheid voor hun rekening.’

“Ik denk dat het goed is om met z’n allen om de tafel te gaan en te bespreken hoe je vanaf de start van de ontwikkeling van een website of app toegankelijkheid vorm kunt geven.”

Hannes: ‘De structuur inzake digitale toegankelijkheid is al aanwezig en het valt me op dat men nu ook op het commerciële vlak actief is. Ik denk dat het goed is om met z’n allen – met gelijke petten op – om de tafel te gaan en te bespreken hoe je vanaf de start van de ontwikkeling van een website of app toegankelijkheid vorm kunt geven. Ik zie dat er nu wettelijke richtlijnen zijn. Daarin wordt er kritisch gekeken naar hoe je bestaande websites toegankelijker kunt maken. Ik vind het interessant om juist vanaf het begin handvatten te ontwikkelen die je aan websitemakers doorgeeft waarin gebruikerseisen al verwerkt zijn.’

Hannes is een redelijk digitale gebruiker, zoals hij zelf zegt. Hij gebruikt spraaksoftware op zijn computer. ‘Als je blind bent heb je niets aan een muis. Dan moet je alles via sneltoetsen doen. Dat is bijzonder lastig. Als ik een website open en ik zie 33 koppen dan denk ik: dat duurt wel even. En dan laat ik het zitten.’ Maar kun je iedere individuele gebruiker dienen met één oplossing? Hannes: ‘Er wordt nu heel universeel gedacht over hoe we iedereen tevreden kunnen stellen, maar in de praktijk pakt dat slecht uit. De website, www. passendlezen.nl, bijvoorbeeld, die is onmogelijk om doorheen te komen.’

Hannes kreeg contact met het Platform Digitaal Toegankelijk.com en had een verhelderend gesprek met diens initiatiefnemer Robert Keus. Door een project voor laaggeletterden werd het Robert duidelijk dat het belangrijk is om bij de ontwikkeling van een digitaal product rekening te houden met eventuele beperkingen binnen de doelgroep. Hannes: ‘Dat lijkt me zinnig, juist omdat dit inzicht komt vanuit een bedrijf dat zich maatschappelijk betrokken voelt en niet vanuit bestaande organisaties die zich al bezighouden met deze thema’s. En daarom gooi ik nu een balletje op om meer bedrijven bij elkaar te krijgen. Ik ben geen expert, maar wel ervaringsdeskundige. Mijn aandacht gaat in eerste instantie naar de museumwereld, omdat ik me daar meer thuis voel. Vaklui en bedrijven hebben al positief gereageerd. Binnenkort krijg ik meer informatie en gaan we kijken wat we kunnen doen om elkaar te ontmoeten en te proberen om samen te werken aan een toegankelijkere samenleving.’

Wij lanceren ‘Samen’. De eerste community rondom digitale toegankelijkheid

Door Apps & Websites Geen Reacties

Er moet nog veel gebeuren om ervoor te zorgen dat websites en apps van overheden, maar ook van grote bedrijven en organisaties, door iedereen te gebruiken zijn. Om dat proces te versnellen, lanceren wij vandaag ‘Samen’.

‘Samen’ is een community die mensen met een beperking samenbrengt met overheden, bedrijven en organisaties. Door de handen ineen te slaan kunnen we sneller stappen zetten om websites en apps voor iedereen toegankelijk te maken. De community heeft tot doel om naar elkaar te luisteren, van elkaar te leren en samenwerkingen en testpanels te organiseren.

Samen zorgen we ervoor dat mensen met een beperking moeiteloos kunnen deelnemen aan het online leven. Tegelijkertijd bewerkstelligen we dat overheden, bedrijven en organisaties de enorme doelgroep van 4 miljoen mensen met een beperking, niet missen.

Wil je je alvast aansluiten? Meld je dan hier aan.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Vrouw in rolstoel zwaait naar het scherm op haar laptop.

Waarom moet ik me aansluiten?

Als individu

Er zijn nog teveel websites en apps die door mensen met een beperking niet makkelijk te gebruiken zijn. Jij weet precies wat er online nog niet goed gaat; welk winkelmandje onvindbaar is, welk formulier onbegrijpelijk is of waar je niet kunt chatten.

Door ons te organiseren, niet per beperking, maar als collectief, vergroten we onze impact en kunnen we laten zien met hoeveel we zijn, en hoe groot het probleem is. Zo kunnen we overheden, bedrijven en organisaties vanuit bewustwording overtuigen van het belang van toegankelijke websites en apps.

Jouw impact:

  • Melden waar het nog niet goed gaat
  • Jouw kennis en ervaringen delen met anderen
  • In gesprek gaan met organisaties en bedrijven om hun producten te verbeteren

Als overheid, bedrijf of organisatie

Je test jouw digitale producten al uitvoerig, maar waarschijnlijk niet met mensen met een beperking. Deze groep bestaat echter uit 4 miljoen Nederlanders, die nu misschien niet altijd moeiteloos door jouw website kunnen navigeren.

Door je aan te sluiten bij Samen, zorg je er niet alleen voor dat je de kennis en bewustwording over dit onderwerp vergroot, maar helpen we je ook om jouw website of app toegankelijk te maken voor deze groep.

Door je aan te sluiten, zorg je ervoor dat:

  • Jouw kennis rondom digitale toegankelijkheid wordt vergroot
  • Jouw digitale product wordt getest door mensen met een beperking
  • 4 miljoen mensen met een beperking jouw website of app ook kunnen gebruiken

Achtergrond

Het bedrijfsleven en de overheid hebben te maken met wettelijke verplichtingen op het gebied van (digitale) toegankelijkheid. De Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (2017) verplicht bedrijven en overheden om hun goederen en diensten zo toegankelijk mogelijk aan te bieden. Daarnaast wordt in 2025 de European Accessibility Act van kracht. Deze wet houdt in dat onder andere geldautomaten, financiële diensten en e-commerce-bedrijven digitaal toegankelijk moeten zijn en moeten voldoen aan de WCAG-richtlijnen.

Dit geldt dus ook voor bijvoorbeeld supermarkten, banken, maar ook grote online webwinkels. Zij testen hun digitale producten vaak niet met mensen met een beperking, terwijl dit dus juist de sleutel tot succes is. Wij willen ervoor zorgen dat het belang van een toegankelijke website of app meer gedragen wordt binnen overheden, bedrijven en organisaties. Want los van richtlijnen, zorg je er zo voor dat een kwart van Nederland niet zomaar wordt uitgesloten van je product of dienst.

Hoe werkt het?

Wij geloven dat je door samenwerking meer bereikt. Met onze achterban van mensen met een beperking willen we iedereen in Nederland wakker schudden. We delen en bundelen alle aanwezige kennis en ervaring, acteren als klankbord en organiseren testpanels. Zo maken we Nederland samen digitaal toegankelijker.

Je kunt je nu aansluiten bij de community, door je hier aan te melden.

Digitaal toegankelijk

Waarom digitale toegankelijkheid een hoge prioriteit moet zijn voor webwinkels

Door Apps & Websites, Wetgeving Geen Reacties

De digitale transformatie is in de afgelopen maanden vanwege het COVID-19 virus in een versnelling geraakt. Thuiswerken werd het nieuwe normaal en producten en diensten werden meer dan ooit tevoren afgenomen via het internet.

Keerzijde van de digitalisering
Deze digitale transformatie kent ook een keerzijde, met name voor de fysieke winkels en detailhandelaren. Alhoewel deze tijdens de ‘slimme lockdown’ open mochten blijven, is het aantal bezoekers sterk afgenomen. De consumenten die wel de deur uitgaan en de winkelstraat bezoeken besteden hier aanzienlijk minder tijd dan vóór de corona-uitbraak en bezoeken – logischerwijs – ook minder winkels.     

De digitale transformatie na COVID-19
De verminderde drukte in de winkelstraten kan op een aantal manieren worden verklaard. Ten eerste hebben consumenten goede redenen om zo voorzichtig mogelijk te zijn en daarom zo veel mogelijk thuis te blijven. Daarnaast zijn veel consumenten simpelweg gewend geraakt aan de gemakken van het online bestellen van producten of afnemen van diensten.

De Rabobank laat weten dat ook na de stapsgewijze opheffing van de slimme lockdown, winkeliers in onzekerheid blijven verkeren. De omzet valt nog altijd tegen en deze weegt nauwelijks op tegen vaste lasten zoals de huurkosten van winkelpanden. Het is daarom belangrijker dan ooit tevoren voor winkeliers om over een goed functionerende- en digitaal toegankelijke webshop te beschikken.

Digitale toegankelijkheid wordt in de praktijk nog te vaak onderschat of niet serieus genomen

Digitale toegankelijkheid wordt nog steeds te vaak als een bijzaak gezien, terwijl dit bovenaan de prioriteitenlijst zou moeten staan. Sterker nog, het is zelfs wettelijk verplicht om goederen en diensten zo toegankelijk mogelijk aan te bieden. Deze zogeheten Wet gelijke behandelingen op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz), geldt voor zowel overheidsinstanties als het bedrijfsleven en zowel op offline- als online gebied.

Domino’s pizza spant rechtszaak aan om onder digitale toegankelijkheid uit te komen
Toch voldoen nog veel bedrijven niet aan de digitale toegankelijkheidseisen. Enkele grote organisaties zijn hierdoor reeds al in justitiële problemen gekomen. Bijvoorbeeld de wereldwijd gevestigde pizzaketen Domino’s Pizza, waarvan de website ontoegankelijk verklaard werd. Domino’s werd daarom opgedragen om de website aan te passen. Echter, de pizzaketen was het hier niet mee eens en besloot de uitspraak aan te vechten. Met als reden dat er “geen duidelijke regels bestaan omtrent digitale toegankelijkheid”. Het aanvechten had geen succes. De vermeende onwetendheid en het gebrek aan inlevingsvermogen zijn het imago van Domino’s Pizza niet ten goede gekomen. Om nog maar te zwijgen over de opgelopen gerechtskosten. 

Minder omzet voor webwinkels als gevolg van een gebrek aan digitale toegankelijkheid

Een slecht toegankelijke website zorgt ervoor dat ongeveer driekwart van alle mensen met een beperking er niet in slaagt om hun aankoop af te ronden. Dit is een groot verlies voor de omzet, maar ook een zeer spijtige zaak voor iedereen met een beperking. Onderzoek uitgevoerd in het Verenigd Koninkrijk heeft uitgewezen dat maar liefst 82% van de mensen met een beperking meer zouden besteden als webwinkels toegankelijker waren.

Slechts 2% van de websites is volledig digitaal toegankelijk
Helaas hebben veel webwinkels de digitale toegankelijkheid nog niet op orde. Uit een recente wereldwijde analyse van maar liefst 10 miljoen verschillende websites, bleek dat slechts 2% volledig digitaal toegankelijk is. De grootste problemen werden ondervonden in pop-ups, knoppen, pictogrammen en formulieren van de sites.

Hoe kan je jouw webwinkel wél digitaal toegankelijk maken: een toegankelijkheidsonderzoek

Een niet digitaal toegankelijke website of webwinkel kan dus leiden tot omzetverliezen en negatieve publiciteit. Echter, voor veel bedrijven en organisaties is dit een volledig nieuw en soms onbekend aspect van de online verkoop en dienstverlening.

Eén van de eerste stappen in het proces van een volledig digitaal toegankelijke webwinkel is het opstarten van een toegankelijkheidsonderzoek, om zo de huidige situatie in kaart te brengen. Digitaal Toegankelijk.com helpt graag mee om jouw webwinkel zo inclusief mogelijk te maken. Wil je meer weten? Neem dan vrijblijvend contact op met een van onze specialisten en ontdek de mogelijkheden die dit onderzoek kunnen bieden.