Skip to main content

De moeilijkheden van mondkapjes voor doven en slechthorenden

Door Auditieve Beperking, Doof, Slechthorend Geen Reacties

Voor veel doven en slechthorenden is het noodzakelijk om iemands mondbeeld (de vorm die de mond maakt tijdens het praten) en mimiek te zien, om te kunnen liplezen en interpreteren wat iemand zegt. Veel van hen worstelen tijdens de corona-periode met communiceren, aangezien de mondkapjesplicht ervoor zorgt dat de mond van mensen niet zichtbaar is. Hun gehoorbeperking is niet zichtbaar, wat het probleem nog ingewikkelder maakt. Het resultaat is moeizame communicatie en onbegrip. In deze blog leg ik graag uit hoe doven en slechthorenden dit ervaren en wat mogelijke oplossingen zijn.

Profielfoto Claire

Claire Meijer

Claire is zelfstandig ondernemer en zet zich met haar bedrijf Klinktprima.nl in voor mensen met een auditieve beperking op de arbeidsmarkt. Ze is zelf doof en woont met haar man en haar zoontje in Helmond.

Sinds 1 december 2020 is het dragen van een mondkapje in onder andere winkels, musea en theaters verplicht. Voor de horende mens zijn de consequenties hiervan te overzien. Maar stel je eens voor dat je als een doof persoon bij de supermarkt afrekent en de caissière (die een mondkapje draagt) stelt je een vraag die je niet kunt verstaan. Of je staat in de rij van de supermarkt en iemand met een mondkapje vraagt of hij erlangs mag. Mag je dan als doof persoon vragen of zij hun mondkapje voor jou willen afdoen, zodat je kunt liplezen?

Meisje in supermarkt met een mondkapje op

Uitzonderingen van mondkapjesplicht

Op de website van de Rijksoverheid worden uitzonderingen gemaakt voor mensen met een auditieve beperking of een andere medische achtergrond. Minister Hugo de Jonge zegt hierover: “Bij het opleggen van de mondkapjesplicht komt er een uitzondering voor degenen die om medische redenen geen mondkapje kunnen dragen. Maar ook mensen die spreken met of iemand assisteren die vanwege een auditieve beperking moet kunnen liplezen, of vanwege een verstandelijke of communicatieve beperking afhankelijk is van non-verbale visuele signalen, zouden eigenlijk daarvan uitgezonderd moeten zijn.”

Voor de mondkapjesplicht bestaat er dus een uitzondering voor mensen die afhankelijk zijn van non-verbale communicatie, zoals liplezen. Dat betekent dat je je mondkapje mag afdoen, zodat een dove of slechthorende persoon kan liplezen. Mocht een politieagent of een BOA ernaar vragen, dan kan je jouw beperking aantonen door middel van een hulpmiddel (zoals een hoortoestel of cochleair implantaat).

Creatieve alternatieven

zwart mondkapje met daarop de tekst: Ik hoor je niet

Verschillende stichtingen zoeken naar creatieve oplossingen voor dit probleem en adviseren bijvoorbeeld om op je mondkapje een logo dat duidt op doofheid of slechthorendheid te naaien. Mensen zien dan meteen dat je doof of slechthorend bent. Vaak zorgt dit ervoor dat er sneller positief en begripvol gereageerd wordt in supermarkten of andere winkels.

Er zijn ook mensen die een mondkapje hebben gecreëerd met een transparant venster, zodat het mondbeeld zichtbaar blijft voor het liplezen. Het is echt niet duidelijk of deze mondkapjes even betrouwbaar zijn als een normaal mondkapje.

hand met daarop een mondkapje met een transparant venster

Spatschermen

Ook bestaan er spatschermen. Spatschermen worden vooral gebruikt als extra veiligheid, bovenop een mondkapje, ze mogen eigenlijk niet als mondkapje gebruikt worden. In Gelderhorst, een verzorgingstehuis voor dove ouderen in Ede, mogen de verzorgenden hun mondkapje afdoen en enkel een spatscherm dragen als ze communiceren met de bewoners. Natuurlijk wel op 1,5 meter. Deze regel werd ingesteld omdat in de praktijk bleek dat de communicatie heel belangrijk is met de dove bewoners en verzorgenden daarom vaak hun mondkapje afdeden om begrepen te worden. Het spatscherm is dan een beter alternatief.

Ervaringen van dove en slechthorende mensen

In een Facebookgroep delen een aantal doven en slechthorenden hun ervaringen met de mondkapjesplicht en hoe het hen beperkt in de communicatie:

“Winkelen is geen feest meer met hoortoestellen. Regelmatig moet ik vragen of iemand even zijn mondkapje af wil zetten omdat ik het niet versta. Sinds ongeveer twee jaar draag ik hoortoestellen en heb ik geen zwaar gehoorverlies. Maar soms gaat het echt niet met spatscherm en mondkapje, waar ik van de spraak iets probeer te maken. Niemand bij de overheid en in winkels heeft hieraan gedacht.”

“Ik kom meestal bij dezelfde supermarkt en daar weten ze dat ik ze niet versta. Ik zeg bij de kassa altijd: ik wil pinnen, spaar geen zegeltjes en wil graag de kassabon. Klaar en geen discussie.”

“Helaas voel ik me geïsoleerd. Ondanks dat ik vriendelijk vraag of iemand het mondkapje even omlaag wil doen omdat dat ik doof ben, willen velen dat niet en sommigen doen zo gemeen en asociaal tegen mij met mondkapje op en ik word ook uitgelachen. Dan besef ik dat de komende maanden erg moeilijk worden. Het is zo vermoeiend dat je elke keer moet vragen of medewerkers hun mondkapje omlaag willen doen.”

Veel doven en slechthorenden hebben het erg moeilijk met de gevolgen van de mondkapjesplicht. Ze voelen zich bij in verschillende situaties niet op hun gemak en soms zelfs geïsoleerd.

vrouw op markt met mondkapje

Mijn eigen ervaring

Bij de supermarkt is het inderdaad lastig om met een medewerker of caissière te communiceren als ze hun mondkapje op hebben. In het begin van de corona-periode hadden sommige medewerkers bij de supermarkt transparante mondkapjes op, waardoor ik hun mondbeeld kon zien en ze makkelijker kon verstaan. Ook ben ik goed geholpen bij Pearle in mei, door een medewerker die speciaal voor mij als dove klant een spatscherm opdeed in plaats van een mondkapje. Het is fijn als winkelmedewerkers hun best doen om de dove en slechthorende klant hierin tegemoet te komen.

Helaas zijn sinds 1 december het plastic mondkapje en het spatscherm verboden. Daarom zeg ik tegenwoordig bij de supermarkt tijdens het afrekenen van mijn boodschappen direct dat ik geen spaarzegels wil, maar wel graag een bon. Dan is het meteen duidelijk voor de caissière.

Ik probeer me neer te leggen bij de corona-maatregelen en de mondkapjesplicht. Het is vervelend, maar ik kan er wel mee omgaan. Mocht het nodig zijn, dan kan ik altijd nog mijn mobiel gebruiken om te communiceren, door iets te typen. Ik ga nauwelijks met het OV en ik ga ook weinig naar de stad, dus in mijn geval is alleen de supermarkt soms ingewikkeld. Ik heb zelf niet echt het gevoel dat het mijn dagelijks leven belemmert. Tegelijkertijd heb ik begrip voor de doven en slechthorenden die dat anders ervaren.

Het positieve is dat het maar tijdelijke maatregelen zijn. Zolang wij ons houden aan de maatregelen en er gevaccineerd wordt, zullen wij het coronavirus uiteindelijk bestrijden en komt hopelijk het ‘normale leven’ terug. Een leven waarin mondkapjes in publieke ruimtes en het OV niet meer nodig zijn. Zodat je ook als auditief beperkte weer makkelijker kunt communiceren.

Tips om te communiceren met doven 

Wil je weten hoe je het beste kunt communiceren met de dove mens in deze tijden? Dovenschap, een belangenbehartiger voor doven en slechthorenden, maakte een flyer waarin ze een aantal praktische tips geven.

Mensen met een beperking zijn niet alleen blind of doof

Door Apps & Websites, Auditieve Beperking, Cognitieve Beperking, Fysieke beperking, Taalberperking, Tips & Trics, Visuele Beperking Geen Reacties

Voor wie is digitale toegankelijkheid van belang?

Ondanks de toename in draagvlak is de waarde van digitale toegankelijkheid bij veel beleidsmakers, developers, marketeers en anderen nog steeds onduidelijk. Voor mensen zonder beperking is het moeilijk om te zich in te leven in de hindernissen die ontoegankelijke websites en apps daadwerkelijk met zich meebrengen. Onbekend maakt onbemind, zullen we maar zeggen. 

De groep Nederlanders met een beperking – die nu ongeveer 4 miljoen mensen groot is – wordt naar verwachting de komende jaren alleen maar groter. Wie zijn deze 4 miljoen Nederlanders? En, nog belangrijker, tegen welke drempels lopen zij aan?

Welke beperkingen zijn er eigenlijk?

De noemer ‘beperkingen’ is een parapluterm waaronder tientallen verschillende beperkingen vallen. Sommige van deze beperkingen zijn duidelijker zichtbaar (lichamelijke beperkingen), andere zijn minder zichtbaar (mentale beperkingen).

Je kunt de beperkingen als volgt onderverdelen:

Lichamelijke beperkingen

  • Auditieve beperkingen
  • Visuele beperkingen
  • Motorische beperkingen

Mentale beperkingen

  • Cognitieve beperkingen
  • Psychosociale beperkingen

Hieronder nemen we steeds één van deze beperkingsgroepen centraal, met uitzondering van psychosociale beperkingen, die worden in dit artikel niet behandeld. Per onderdeel wordt de grootte van de groep besproken, de struikelblokken die deze mensen online en offline tegenkomen en de belangrijkste oplossingen die developers kunnen implementeren. 

Auditieve beperkingen

Afbeelding van een oor met een oorbel erin
Afbeelding: oor met een oorbel

De eerste twee groepen uit dit overzicht zijn voor veel mensen de meest bekende beperkingen. Toch wordt er in de praktijk nog veel te weinig rekening gehouden met doven en slechthorenden. Deze groep bestaat uit 1,5 miljoen mensen, dus bijna één tiende van de Nederlandse samenleving. Naar verwachting groeit deze groep door vergrijzing van de bevolking de komende jaren in omvang. 

Mediagebruik is voor mensen met een auditieve beperking niet zo vanzelfsprekend als voor de goed horende medemens. Denk bijvoorbeeld aan het maken van een kappersafspraak; hoe bel je de kapper op als je slechthorend of doof bent?

Hoe kom je in contact met bedrijven als doof persoon?

Ook online lopen doven en slechthorenden tegen dingen aan. Veel grotere bedrijven vermelden op hun website enkel een telefoonnummer, geen e-mailadressen of mogelijkheid om te chatten. Hoe stel je dan als doof persoon een vraag over bijvoorbeeld je bestelling? Verder zijn mediaspelers op websites, video’s op YouTube en op social media voor gebruikers met een auditieve beperking onbegrijpelijk als er geen ondertiteling of audiodescriptie aan is toegevoegd.

Doven en slechthorenden krijgen slechtere zorg

Uit onderzoek is ook nog eens gebleken dat doven en slechthorenden slechter kunnen communiceren met artsen, waardoor deze groep slechtere zorg ontvangen dan mensen die wel goed kunnen horen.

Een recente ontwikkeling; het thuiswerken en thuis studeren als gevolg van het coronavirus, zorgt ook voor moeilijkheden. Digitaal Toegankelijk.com’s Claire – die zelf doof is – vertelt in dit artikel meer over haar digitale contacten tijdens de coronaperiode.

Optimaliseren voor een auditieve beperking

Hoe zorg je ervoor dat doven en slechthorenden jouw website goed kunnen gebruiken?

  • Belangrijk is om aan alle video’s, animaties en andere gesproken media altijd (de optie tot) ondertiteling aan te bieden.
  • Biedt meerdere contactopties, alleen een telefoonnummer is niet genoeg.
  • Gebruik eenvoudig taalgebruik. Voor sommige doven is Nederlands niet de eerste, maar tweede taal, na gebarentaal. 
  • Gebruik opsommingen voor belangrijke content.

Klik om meer artikelen te lezen over auditieve beperkingen.

Visuele beperkingen

Oog van heel dichtbij gefotografeerd
Afbeelding: Oog van dichtbij

Visuele beperkingen vallen samen met auditieve beperkingen onder de gemeenschappelijke noemer ‘zintuiglijke beperkingen’. Digitaal Toegankelijk.com merkt dat er bij het bouwen van websites en apps vaker met deze groep rekening wordt gehouden dan met andere beperkingen.

Volgens het Sociaal Cultureel Planbureau zijn er in Nederland bijna 1 miljoen mensen met een matige of ernstige visuele beperking. Voor de mensen met een matige beperking is bijvoorbeeld het lezen van een krant moeilijker. De andere groep, mensen met een ernstige visuele beperking, hebben moeite met kleine letters in het algemeen en met het herkennen van gezichten. Het aantal volledig blinden wordt geschat op zo’n 75.000 mensen. 

De gevolgen van een visuele beperking voor je online bestaan

Door slecht of niet te kunnen zien, ziet je dagelijks leven er anders uit. Zo is deze groep in digitale communicatie bijvoorbeeld afhankelijk van schermlezers; ingebouwde software die tekst van beeld voor de gebruiker voorleest. In onderstaande video is te zien hoe Ed zijn telefoon via een schermlezer gebruikt. 

https://www.youtube.com/watch?v=zlEYz4umqrs&feature=emb_title&ab_channel=DigitaalToegankelijk
Filmpje van hoe Ed, die blind is, zijn smartphone gebruikt

Schermlezers werken zo goed als de website/content is die opgelezen wordt. Wanneer de content niet is geoptimaliseerd voor schermlezers, missen gebruikers de boodschap. Dit zorgt voor verwarring en ergernissen. Zo zijn het gebruik van veel emoji’s op social media een ergernis, worden afbeeldingen niet voorzien van alt teksten, waardoor deze niet leesbaar zijn en is het updaten van besturingssoftware verbonden aan complicaties

Op websites zijn gelijksoortige struikelblokken te vinden. Zo worden knoppen en hyperlinks niet op de juiste manier gelabeld, waardoor schermlezers ze niet kunnen voorlezen. Ook ontbreekt vaak structuur in de CSS en HTML code van een website. Deze structuur helpt de gebruikers van schermlezers om snel door een tekst heen te springen zonder alles te hoeven horen, denk bijvoorbeeld aan het steeds opnieuw voorlezen van een hoofdmenu wanneer je naar een ander pagina navigeert.

De consequenties van onbruikbare websites en apps kunnen ernstig zijn. Uit onderzoek van Digitaal Toegankelijk.com bleek namelijk dat de mobiele apps van supermarkten niet goed te gebruiken zijn met een schermlezer. Dit betekent dat 1 miljoen blinden en slechtzienden hun dagelijkse maaltijd niet moeiteloos online kunnen bestellen. Een kwalijke zaak, zeker in tijden van corona. Lees hier meer over het optimaliseren voor schermlezers of andere toegankelijkheidsopties van iOS en Android.

Optimaliseren voor een visuele beperking

  • Zorg dat websites altijd voorgelezen kunnen worden.
  • Maak het lettertype en de lettergrootte aanpasbaar. Zo kunnen bezoekers het naar wens aanpassen.
  • Zorg dat websites tot 200% vergroot kunnen worden zonder dat de kwaliteit of de functionaliteit verloren gaat.
  • Label onderdelen van de site zoals afbeeldingen, knoppen en hyperlinks met de juiste benaming.
  • Breng structuur aan in pagina’s middels HTML en CSS code.
  • Zorg voor voldoende kleurcontrast tussen tekst en achtergrond.

Klik om meer artikelen te lezen over visuele beperkingen.

Cognitieve beperkingen

Afbeelding van verschillende walnoten op een blauwe achtergrond.
Afbeelding: Walnoten op een blauwe achtergrond

Een cognitieve beperking is vaak moeilijker waar te nemen dan de eerder genoemde beperkingen. Cognitieve beperkingen hebben vaak te maken met het zenuwstelsel. Door stoornissen in het zenuwstelsel, waaronder de hersenen, kunnen problemen met het geheugen, taal, gedrag of het oplossen van problemen opspelen. Een cognitieve beperking heeft niet per se invloed op de intelligentie van een individu. 

Omdat het spectrum aan cognitieve beperkingen zo groot is, is het moeilijk exact te benoemen hoeveel mensen een beperking hebben, die in deze groep valt. Enkele voorbeelden van cognitieve beperkingen zijn:

  • Dementie (270.000 mensen) 
  • Verstandelijke beperking (142.000 mensen) 
  • Zwakbegaafdheid (2,2 miljoen mensen) 
  • Een taalontwikkelingsstoornis (TOS, zo’n 2 kinderen per klas gemiddeld)
  • Spraakbeperkingen (geen totale cijfers bekend)
  • ADHD (2,9% van de kinderen, 2,1 % van de volwassenen)
  • Het autistisch spectrum (geen totale cijfers bekend)
  • Epilepsie (120.000 mensen)

Een cognitieve beperking en het internet

Het brede scala aan beperkingen laat direct het belang van optimalisatie voor deze groep zien. Want, waar loopt deze groep op het internet eigenlijk tegenaan? Veel voorkomende ergernissen zijn onnodig moeilijke taal en onnodig moeilijke zinnen. Voor mensen die geen cognitieve beperking hebben, kan het moeilijk zijn om het belang van optimaliseren voor deze groep in te zien. In dit interview vertelt Cindy over hoe haar taalontwikkelingsstoornis invloed heeft op het dagelijkse digitale leven.

Andere punten waarvoor moet worden opgepast, zijn video’s die vanzelf beginnen met spelen en knipperende en drukke animaties. Daarnaast helpen afbeeldingen en illustraties om lange teksten te doorbreken. Een complete lijst met struikelblokken voor deze doelgroep is terug te vinden in het artikel obstakels voor internetters met ADHD.

Optimaliseren voor een cognitieve beperking

  • Vermijd onnodig moeilijke taal.
  • Zorg voor genoeg tijd in video’s en animaties om mee te lezen.
  • Breek lange zinnen op in kortere delen.
  • Werk niet met video’s die vanzelf afgespeeld worden.
  • Zorg dat er geen drukke animaties of gif’s op een website staan.
  • Maak consistent gebruik van iconen en illustraties die tekst ondersteunen.
  • Gebruik de juiste kleur contrast ratio’s
  • Verwerk een simpele navigatiestructuur in websites en apps.

Klik om meer artikelen te lezen over cognitieve beperkingen.

Mobiliteitsbeperkingen

Afbeelding: Vrouw in rolstoel van achteren gefotografeerd
Afbeelding: Vrouw in rolstoel

De naam geeft het misschien al weg, iemand met een mobiliteitsbeperking (ook wel motorische beperking genoemd) heeft problemen met bewegen. De oorzaak hiervan kan liggen in de spieren, gewrichten en/of het skelet. Naast de oorzaak verschilt ook de zichtbaarheid van mobiliteitsbeperkingen sterk per beperking. Een rolstoel geeft bijvoorbeeld meer weg dan iemand met reuma. 

In totaal telt Nederland ongeveer 1,4 miljoen mensen met een mobiliteitsbeperking. Net als voor de andere beperkingen, geldt dat een mobiliteitsbeperking invloed heeft op je online gedrag.

Gebruik van toetsenbord

Vaak gebruiken mensen met een mobiliteitsbeperking het toetsenbord in plaats van de muis om door websites te bewegen. Het gebruik van een toetsenbord in plaats van een muis vraagt om geoptimaliseerde websites. Zo wordt er vaak een extra header vertoond zodra de eerste tab (de toets waarmee gebruikers door opties klikken) wordt ingedrukt. Deze header toont snelle opties naar specifieke inhoud van de tekst. Tijdens de ontwikkeling van websites dient overigens rekening gehouden te worden met de zogenaamde ‘keyboard trap’ (of keyboard val). Dit punt wordt bereikt wanneer het toetsenbord niet meer gebruikt kan worden om te navigeren. De gebruiker zit dan vast op de website.

Meer informatie en tips voor het optimaliseren voor gebruikers van een toetsenbord is op deze pagina terug te vinden.

Optimaliseren voor een mobiliteitsbeperking

  • Vermijd de zogenaamde keyboard trap. Test websites zelf uit door via het toetsenbord te navigeren.
  • Voeg een speciale header toe met elementen en hyperlinks die de gebruiker sneller door de website heen helpen.
  • Zorg dat het huidige/geselecteerde element oplicht of gearceerd is als deze is geselecteerd. Dit vergroot het overzicht voor de gebruiker.
  • Check of interactieve elementen als contactformulieren via het toetsenbord te bedienen zijn, inclusief de shift-tab functie om een veld terug te gaan.

Waarom werken aan toegankelijke websites en apps?

De afgelopen paragrafen geven het belang van toegankelijke websites en apps goed weer. Developers hebben hierin veel macht, zij zijn in staat om deze 4 miljoen mensen met een beperking, zich minder beperkt te laten voelen. Mocht deze reden niet doorslaggevend zijn, de volgende factoren spelen ook mee:

  • Toegankelijke websites worden beter gevonden in Google (betere SEO).
  • Wanneer er systematisch op digitale toegankelijkheid wordt gelet, is het geen extra werk om websites en apps toegankelijk te maken.
  • Voor (semi-)overheden is een toegankelijke website of app wettelijk verplicht.
  • Klanten zijn loyaler aan toegankelijke websites dan aan niet toegankelijke websites.
  • Door vergrijzing neemt de vraag naar digitale toegankelijkheid de komende jaren toe.
  • Digitale toegankelijkheid vergroot de doelgroep van websites en apps. Inclusieve websites hebben een voordeel van zo’n 4 miljoen potentiële bezoekers ten opzichte van niet-inclusieve websites.

Werken aan digitale toegankelijkheid

Digitale Toegankelijk.com helpt overheden, ondernemers en andere organisaties bij het realiseren van digitale toegankelijke projecten. De unieke combinatie van testen zorgt voor een uitstekend beeld van de toegankelijkheid van websites. Zo worden websites en apps niet alleen getest door middel van de webrichtlijnen, maar ook door mensen met diverse beperkingen. 


Benieuwd wat Digitaal Toegankelijk.com voor uw organisatie kan betekenen? Neem dan vrijblijvend contact op met de specialisten op het gebied van digitale toegankelijkheid.

Digitaal toegankelijk

Toegankelijkheidsopties van iOS en Android

Door Apps & Websites, Auditieve Beperking, Cognitieve Beperking, Spraakbeperking, Taalberperking, Tips & Trics, Tools, Visuele Beperking Geen Reacties

Er zijn talloze oplossingen die bijdragen aan meer digitale toegankelijkheid. Deze bestaan zowel uit hardware, zoals schermlezers  of brailleleesregels, als uit software, denk aan programma’s die pagina’s leesbaar maken voor schermlezers. Veel van deze externe oplossingen worden behandeld in het nieuwsgedeelte van deze  website. 

Wat veel mensen niet weten, is dat de apparaten die wij dagelijks gebruiken al veel opties bieden om het internet toegankelijker te maken voor mensen met een beperking. Hieronder worden de toegankelijkheidsopties van iPads, iPhones en telefoons en tablets die op Android draaien, van merken zoals Samsung, Google, LG, Nokia, Sony en HTC.

Apple’s iOS

Apple neemt toegankelijkheid serieus en heeft de afgelopen jaren flink ingezet op digitale toegankelijkheid voor de besturingssoftware voor mobiele apparaten, iOS, en voor iMacs en MacBooks, macOS. In een eerder artikel werd Apple’s VoiceOver al besproken, de interne schermlezer ingebouwd in iOS. Hieronder staan andere toegankelijkheids oplossingen van het Amerikaanse bedrijf.

Een witte iPhone met zwart scherm op een houten tafel

Made for iPhone-gehoorapparaten

Bij het ontwikkelen  van deze gehoorapparaten  heeft Apple de fabrikanten ondersteund om de koppeling met iPhones mogelijk te maken. Hiervoor moesten geluidsprocessors voor iPhones en iPads ontwikkeld worden. Door drie keer op de thuisknop te klikken kun je eenvoudig de instellingen van het gehoorapparaat  aanpassen. Hierdoor wordt het mogelijk om de instellingen van het apparaat op de omgeving in te stellen. Zo kun je eenvoudig het gehoorapparaat aanpassen naar een rumoerig restaurant, zodat tafelgenoten beter verstaan kunnen worden. Een andere oplossing die je iPhone biedt, is het eenvoudig kunnen bekijken van de batterijstatus van je hoortoestel.  

Ondersteuning bij lezen

Voor mensen die moeite hebben met lezen, vanwege dyslexie of een taalachterstand, is er de optie om boeken, e-mails, websites en berichten te laten voorlezen. Als deze optie is ingeschakeld kan eenvoudig de opdracht gegeven worden aan een iPhone of iPad om de tekst op het scherm voor te lezen. 

Ondersteuning bij schrijven

Een andere optie die Apple biedt is het omzetten van gesproken boodschappen naar geschreven teksten. Zo wordt het voor analfabeten mogelijk om WhatsApps of e-mails te sturen. De berichten die inkomen kunnen eenvoudig voorgelezen worden door het apparaat.

Audio beschrijvingen bij films

Voor kijkers met een auditieve beperking is ondertiteling soms niet genoeg. Spannende muziek of geluiden uit de omgeving worden bijvoorbeeld niet meegenomen in de ondertiteling. Voor deze groep heeft Apple audio beschrijvingen toegevoegd aan films uit iTunes. Netflix heeft deze optie al langer.

Aangepaste weergave

De algemene weergave van de telefoons kan ook naar wens aangepast worden. Gebruikers die gevoelig zijn voor prikkels kunnen bijvoorbeeld donkere modus inschakelen, grijstinten activeren of andere kleuren filters toepassen op het scherm. Op deze manier maakt Apple  het gebruik van de telefoons voor iedereen mogelijk. 

Voorbeeld van donkere modus op iPhone

Voorbeeld van donkere modus op iPhone.

Toegankelijkheidsfuncties inschakelen

De oplossingen die hierboven beschreven zijn kunnen gemakkelijk ingeschakeld worden. iPhone gebruikers naar het beginscherm en klikken op ‘instellingen’, waarna het kopje ‘Toegankelijk’ zichtbaar wordt. Hier kan de gebruiker het apparaat aanpassen aan persoonlijke wensen.

Google’s Android

Wereldwijd draaien nog steeds de meeste telefoons  op het besturingssysteem van Google: Android. Ook Google neemt de toegankelijkheid van de  apparaten die op Android draaien serieus. Zo zijn de volgende oplossingen ontwikkeld voor gebruikers van Android telefoons en tablets.

Een schermlezer gebruiken

Google heeft Talkback ontwikkeld als interne schermlezer voor Android-apparaten. Deze oplossing beschrijft de knoppen en opties die op het scherm worden weergegeven, zodat ook mensen met een visuele beperking deze kunnen gebruiken. Daarnaast worden gebruikers  via een audioboodschap op de hoogte gesteld van nieuwe meldingen. Talkback is te activeren door beide volumetoetsen drie seconden in te drukken of door via ‘Instellingen’ naar ‘Toegankelijkheid’ en vervolgens naar ‘TalkBack’ te gaan.

Naast TalkBack heeft Android ook BrailleBack ontwikkeld. Deze software maakt het mogelijk om via Bluetooth brailleleesregels te verbinden aan smartphones. Hierdoor kan de gebruiker tekst bewerken of het apparaat bedienen via de brailleleesregel. 

Toestel extern bedienen

Via de functie ‘Toegang via schakelaar’ is de mobiele telefoon ook te bedienen  via een schakelaar of toetsenbord. Hierdoor worden smartphones makkelijker te gebruiken voor mensen met een motorische beperking. Naast een externe schakelaar of toetsenbord kunnen ook de knoppen op de zijkanten van de smartphone ingesteld worden om het toestel te bedienen. Op deze pagina staat meer informatie over het instellen van ‘Toegang via schakelaar’ voor Android.

Niet alleen is het mogelijk om Android  smartphones en tablets te bedienen met toetsenborden of schakelaars. Ook heeft Google het mogelijk  gemaakt om telefoons via spraak te bedienen. Door opdrachten op te lezen kan de gebruiker het Android-apparaat taken geven, welke anders via het touchscreen zouden gaan. Deze optie is te vergelijken met Apple’s Siri. 

Een samsung telefoon met Android

Opties voor aangepaste weergave

Als de gebruiker moeite heeft om teksten te lezen op Android telefoons, kan de weergavegrootte en de lettergrootte naar wens worden aangepast. Hiernaast kan het ingebouwde vergrootglas gebruikt worden om tijdelijk in te zoomen op onderdelen van het scherm. 

Voor mensen die gevoelig zijn voor prikkels heeft Android diverse oplossingen ontwikkeld. Denk hierbij aan het kunnen inschakelen van een donker thema, kleurinversie, kleurcorrectie of tekst met hoog contrast. Donker thema en kleurinversie zorgen beiden voor meer donkere  tinten op het scherm. 

Het verschil tussen deze twee opties is dat bij kleurinversie alle kleuren omgedraaid worden, zo wordt zwarte tekst op een witte achtergrond witte tekst  op een zwarte achtergrond, en andersom. Ook verandert de kleur van media, zoals afbeeldingen en video’s. Bij donker thema wordt alleen de gebruikersinterface van Android en apps donkerder  gemaakt, kleuren in media veranderen niet. 

Hulp bij lezen

Android biedt de mogelijkheid handige live oplossingen op het gebied van digitale toegankelijkheid. Zo kunnen gesprekken en video’s live getranscribeerd of vastgelegd worden. Zo kan een gebruiker met een auditieve beperking in realtime een telefoongesprek houden. 

Koppeling met een gehoorapparaat

Ook bij Android is het mogelijk om gehoorapparaten te koppelen aan een smartphone. Dit gaat eenvoudig via ‘Verbonden apparaten’ in het menu ‘Instellingen’. Hier kan een Bluetooth apparaat worden toegevoegd  aan de lijst met bestaande apparaten. Zo kan een hoortoestel bediend worden vanaf de telefoon en gemakkelijk aangepast worden aan de omgeving. 

Toegankelijkheids apps  van Android

In de digitaal winkel van Android, Google Play, is een heel groot aanbod apps ook de Android Toegankelijkheidstools te vinden. Deze app is een verzameling van toegankelijkheidsapps die gebruikt kunnen worden om Android-apparaten toegankelijker te maken voor gebruikers. Veel van de oplossingen die hiervoor genoemd zijn, zijn te vinden in dit pakket. 

Ook voor developers biedt Android een helpende hand. De Accessibility Scanner helpt ontwikkelaars om een app te testen op het gebied van digitale toegankelijkheid. Apps worden beoordeeld op basis van contentlabels, grootte van het tikdoel, klikbare items en tekst- en beeldcontrast.

Het ontwikkelen van een digitaal toegankelijke website of app is een complex proces. In  de praktijk merken wij dat het developers veel helpt om een product te laten testen door mensen met een beperking. Digitaal Toegankelijk.com stelt testgroepen samen en begeleid testsessies op dit gebied. Op deze pagina staat dit proces uitgebreider beschreven

Naast het opzetten en uitvoeren van testsessies geven wij ook advies én ontwikkelen we toegankelijke online producten. Meer weten? Neem vrijblijvend contact op via onderstaande knop. 

Maak ook jouw website of app toegankelijk!

We komen graag langs om te bepalen welke stappen jullie kunnen zetten richting een toegankelijk product

Afspraak maken
Digitaal toegankelijk

Heroes: Doofheid & Digitale Toegankelijkheid

Door Auditieve Beperking, Doof Geen Reacties

Heroes: Doofheid & Digitale Toegankelijkheid

Surfen op het wereldwijde web of gebruik maken van digitale applicaties is voor mensen met een beperking niet altijd even makkelijk. Idealiter houden designers, developers, en andere makers van het digitale web rekening met de verschillende beperkingsvormen tijdens het ontwerpproces. De praktijk wijst echter uit dat dat helaas lang niet altijd het geval is. De oorzaak daarvan is vaak dat men zich er gewoonweg niet bewust van is dat niet iedereen op dezelfde manier digitale producten kan gebruiken. 

Met onze serie, ‘Heroes’, brengen wij elke beperking onder de aandacht. In deze artikelen maken wij inzichtelijk hoe deze mensen digitale applicaties gebruiken en welke tools er ingezet kunnen worden om iedere digitale uiting inclusiever te maken.

Browsen met een beperking: doofheid, wat is dat?

Als je heel weinig of helemaal niet kunt horen, dan ben je doof. In Nederland noemen we mensen doof als iemand 90dB (decibel) of meer gehoorverlies heeft. 

Er zijn twee verschillende soorten doofheid: prelinguaal of postlinguaal. Op de eerste oogopslag moeilijke woorden, maar het betekent niets meer dan doof (geworden) zijn vóórdat iemand heeft leren praten (pre), of pas erna (post). Er zijn een stuk meer postlinguale dove mensen dan prelinguale omdat er een hoop mensen zijn die plotsklaps doof worden, of laatdoof zijn. Naar schatting zijn er ongeveer 1,5 miljoen doven en slechthorenden in Nederland.

Foto van het oor van een baby

Hoe verschillen digitale interacties voor mensen met doofheid vergeleken met de gemiddelde mens?

Dove mensen zijn natuurlijk afhankelijk van andere zintuigen dan het gehoor tijdens het communiceren. De meeste dove mensen beheersen daarom in ieder geval gebarentaal – een taal waarbij je voornamelijk via handgebaren praat, maar ook gezichtsuitdrukkingen en ogen doen veel werk in de communicatie.

Ook op het wereldwijde web en tijdens het gebruiken van andere digitale producten heeft dat zijn implicaties natuurlijk. Filmpjes waarin gesproken wordt en geen subtitels beschikbaar zijn, of een contactoptie waarbij alleen bellen mogelijk is – dat zijn vervelende dingen om tegen te komen als je alleen gebarentaal spreekt.

Waar moet rekening mee gehouden worden voor mensen met doofheid?

Gebruik simpele, duidelijke taal waar mogelijk en gebruik geen jargon waar het niet hoeft. Voor sommige dove mensen is niet Nederlands maar gebarentaal hun eerste taal. Dus: hoe simpeler je tekst, hoe hoger de kans dat deze volledig wordt begrepen.

Zorg voor subtitels/captions op je videocontent. Zelfs liplezers kunnen vaak niet meekrijgen wat er gezegd wordt vanwege wisselende camerabeelden of camerahoeken.

Voorzie je website of digitale product van meerdere contactopties. Ook dove mensen willen graag gebruik kunnen maken van de hulp die je aanbiedt, maar dat gaat niet of nauwelijks via de telefoon!

Zet social media accounts op! Dat is een goede manier om met al je klanten in contact te komen, en vooral voor degenen met een auditieve beperking. Vergeet dus zeker niet om in contact te blijven met klanten via je social media kanalen.

Een makkelijke manier om je site of product te navigeren is ook zeker geen overbodige luxe. Biedt bijvoorbeeld de optie van een zoekfunctie aan en maak deze makkelijk te vinden, en zorg voor een duidelijke navigatiebalk.

En profil van een man die lijkt te schreeuwen

Photo by Guillaume de Germain on Unsplash

Samengevat: Tools en ‘best practices’

Wanneer je mensen met doofheid in staat wilt stellen om ook gebruik te kunnen maken van je digitale product, is het belangrijk om op de volgende zaken te letten.

  • Biedt meerdere contactopties aan: een telefoonnummer is voor veel doven weinig relevant. Biedt daarom andere methodes aan als een emailadres, een live chat, of een online contactformulier.
  • Voorzie je videocontent van subtitels/captions: bekende videoplatformen zoals YouTube bieden de opties aan om zowel je eigen subtitels toe te voegen als om automatische captions te genereren. Maak hier dus zeker gebruik van!
  • Gebruik simpele taal: voor sommige doven is gebarentaal hun eerste taal, niet Nederlands. Ontwijk waar mogelijk vakjargon en hou je teksten simpel zodat deze voor iedereen te begrijpen is.
  • Maak gebruik van je social media: deze kanalen zijn voor dove mensen uitermate geschikt om jou te bereiken. Zorg er dus voor dat je je social media’s goed in de gaten houdt en niet vergeet te antwoorden!
  • Makkelijke navigatie: zorg ervoor dat mensen nooit meer dan een aantal klikken verwijderd zijn van waar ze moeten zijn. Maak je navigatiebalk duidelijk, en biedt bijvoorbeeld een zoekfunctie aan.

Digitale toegankelijkheid voor iedereen

Onze missie is om het digitale landschap voor iedereen toegankelijk te maken. Ben je op zoek naar meer informatie over hoe dat te doen? Bekijk onze andere blogposts, bestel ons kaartspel, of neem contact met ons op.

 

Digitaal toegankelijk

Heroes: Slechthorendheid & Digitale Toegankelijkheid

Door Auditieve Beperking, Slechthorend

Onze Heroes

Surfen op het wereldwijde web of gebruik maken van digitale applicaties is voor mensen met een beperking niet altijd even makkelijk. Idealiter houden designers, developers, en andere makers van het digitale web rekening met de verschillende beperkingsvormen tijdens het ontwerpproces. De praktijk wijst echter uit dat dat helaas lang niet altijd het geval is. De oorzaak is dat men zich er niet van bewust is dat niet iedereen op dezelfde manier digitale producten kan gebruiken. 

Met onze serie, ‘Heroes’, brengen wij elke beperking onder de aandacht. In deze artikelen maken wij inzichtelijk hoe deze mensen digitale applicaties gebruiken en welke tools er ingezet kunnen worden om iedere digitale uiting inclusiever te maken.

Browsen met een beperking: slechthorendheid, wat is het?

Slechthorendheid valt binnen de categorie ‘auditieve beperkingen’. Doofheid valt hier ook onder, maar hoe verschillen de twee dan van elkaar? Bij doofheid is er sprake van volledig gehoorverlies in beide oren, en bij slechthorendheid is er verminderd gehoor in één of beide oren.

Hoe verschillen digitale interacties voor auditief beperkten vergeleken met de gemiddelde mens?

Er zijn mensen met een auditieve beperking die wel degelijk geluid kunnen horen. Dit is alleen niet altijd genoeg om spraak (volledig) te begrijpen. Met name wanneer er veel achtergrondgeluid te horen is, kan het moeilijk zijn voor deze personen om gesprekken op die manier te volgen. Dit geldt onder andere voor mensen met gehoortoestellen.

persoon met ipad en pc voor zich

Waar moet rekening mee gehouden worden voor mensen met slechthorendheid?

Sommige mensen met een auditieve beperking zijn niet in staat een een geschreven taal vloeiend te lezen of schrijven. Voor sommigen is gebarentaal zelfs hun eerste taal. Het kan deze groep mensen gigantisch helpen om belangrijke informatie te presenteren in gebarentaal ondersteund met eenvoudig taalgebruik, afbeeldingen, en grafieken. Belangrijk is ook om bewust te zijn van de groep mensen met een auditieve beperking die geen gebarentaal kan. Met name ouderen bevinden zich in deze groep.

Tools en ‘best practices’

Wanneer je mensen met auditieve beperkingen in staat wilt stellen om ook gebruik te kunnen maken van je digitale product, is het belangrijk om op de volgende zaken te letten.

  • Audio content: mensen met een auditieve beperking zullen hier moeilijker of zelfs niet gebruik van kunnen maken. Heb je bijvoorbeeld video’s op je site of in je app? Zorg er dan voor dat er ondertiteling of een transcriptoptie aanwezig is. 
  • Mediaspelers: zorg ervoor dat de aanwezige media players ondertiteling kunnen weergeven een een volumeregelaar hebben. Daarbij is het van belang dat de tekstgrootte en -kleur van de ondertiteling kan worden aangepast.
  • Speech based services: iedere webgebaseerde dienst, inclusief apps, die exclusief werken met spraakinvoer, zouden een probleem kunnen vormen voor auditief beperkten.
  • Gebarentaal: bij belangrijke of moeilijke informatie is het hebben van gebarentaal een noodzaak te noemen.

Digitale toegankelijkheid voor iedereen

Onze missie is om het digitale landschap voor iedereen toegankelijk te maken. Ben je op zoek naar meer informatie over hoe dat te doen? Bekijk onze andere blogposts, bestel ons kaartspel, of neem contact met ons op.